5. ලොණඵල වග්ගො
1. අච්චායිකසුත්තවණ්ණනා
පඤ්චමස්ස පඨමෙ අච්චායිකානීති අතිපාතිකානි. කරණීයානීති අවස්සකිච්චානි. යඤ්හි න අවස්සං කාතබ්බං, තං කිච්චන්ති වුච්චති. අවස්සං කාතබ්බං කරණීයං නාම. සීඝං සීඝන්ති වෙගෙන වෙගෙන. තස්ස ඛො තන්ති එත්ථ තන්ති නිපාතමත්තං. නත්ථි සා ඉද්ධි වා ආනුභාවො වාති සා වා ඉද්ධි සො වා ආනුභාවො නත්ථි. උත්තරස්වෙති තතියදිවසෙ. උතුපරිණාමිනීති ලද්ධඋතුපරිණාමානි හුත්වා. ජායන්තිපීති තතියදිවසෙ නික්ඛන්තසෙතඞ්කුරානි හොන්ති, සත්තාහෙ පත්තෙ නීලඞ්කුරානි හොන්ති. ගබ්භීනිපි හොන්තීති දියඩ්ඪමාසං පත්වා ගහිතගබ්භානි හොන්ති. පච්චන්තිපීති තයො මාසෙ පත්වා පච්චන්ති. ඉදානි යස්මා බුද්ධානං ගහපතිකෙන වා සස්සෙහි වා අත්ථො නත්ථි, සාසනෙ පන තප්පටිරූපකං පුග්ගලං වා අත්ථං වා දස්සෙතුං තං තං ඔපම්මං ආහරන්ති. තස්මා යමත්ථං දස්සෙතුකාමෙන එතං ආභතං, තං දස්සෙන්තො එවමෙව ඛොතිආදිමාහ. තං අත්ථතො උත්තානමෙව. සික්ඛා පන ඉධාපි මිස්සිකා එව කථිතා.
2. පවිවෙකසුත්තවණ්ණනා
දුතියෙ චීවරපවිවෙකන්ති චීවරං නිස්සාය උප්පජ්ජනකකිලෙසෙහි විවිත්තභාවං. සෙසද්වයෙපි එසෙව නයො. සාණානීති සාණවාකචෙලානි. මසාණානීති මිස්සකචෙලානි. ඡවදුස්සානීති මතසරීරතො ඡඩ්ඩිතවත්ථානි, එරකතිණාදීනි වා ගන්ථෙත්වා කතනිවාසනානි. පංසුකූලානීති පථවියං ඡඩ්ඩිතනන්තකානි. තිරීටානීති රුක්ඛතචවත්ථානි. අජිනානීති අජිනමිගචම්මානි. අජිනක්ඛිපන්ති තදෙව මජ්ඣෙ ඵාලිතං, සහඛුරකන්තිපි වදන්ති. කුසචීරන්ති කුසතිණානි ගන්ථෙත්වා කතචීරං. වාකචීරඵලකචීරෙසුපි එසෙව නයො. කෙසකම්බලන්ති මනුස්සකෙසෙහි කතකම්බලං. වාලකම්බලන්ති අස්සවාලාදීහි කතකම්බලං. උලූකපක්ඛිකන්ති උලූකපත්තානි ගන්ථෙත්වා කතනිවාසනං.
සාකභක්ඛාති අල්ලසාකභක්ඛා. සාමාකභක්ඛාති සාමාකතණ්ඩුලභක්ඛා. නීවාරාදීසු නීවාරා නාම අරඤ්ඤෙ සයං ජාතවීහිජාති. දද්දුලන්ති චම්මකාරෙහි චම්මං ලිඛිත්වා ඡඩ්ඩිතකසටං. හටං වුච්චති සිලෙසොපි සෙවාලොපි කණිකාරාදිරුක්ඛනිය්යාසොපි. කණන්ති කුණ්ඩකං. ආචාමොති භත්තඋක්ඛලිකාය ලග්ගො ඣාමඔදනො. තං ඡඩ්ඩිතට්ඨානෙ ගහෙත්වා ඛාදන්ති, ඔදනකඤ්ජියන්තිපි වදන්ති. පිඤ්ඤාකාදයො පාකටාව. පවත්තඵලභොජීති පතිතඵලභොජී. භුසාගාරන්ති ඛලසාලං.
සීලවාති චතුපාරිසුද්ධිසීලෙන සමන්නාගතො. දුස්සීල්යඤ්චස්ස පහීනං හොතීති පඤ්ච දුස්සීල්යානි පහීනානි හොන්ති. සම්මාදිට්ඨිකොති යාථාවදිට්ඨිකො. මිච්ඡාදිට්ඨීති අයාථාවදිට්ඨි. ආසවාති චත්තාරො ආසවා. අග්ගප්පත්තොති සීලග්ගප්පත්තො. සාරප්පත්තොති සීලසාරං පත්තො. සුද්ධොති පරිසුද්ධො. සාරෙ පතිට්ඨිතොති සීලසමාධිපඤ්ඤාසාරෙ පතිට්ඨිතො.
සෙය්යථාපීති යථා නාම. සම්පන්නන්ති පරිපුණ්ණං පරිපක්කසාලිභරිතං. සඞ්ඝරාපෙය්යාති සඞ්කඩ්ඪාපෙය්ය. උබ්බහාපෙය්යාති ඛලට්ඨානං ආහරාපෙය්ය. භුසිකන්ති භුසං. කොට්ටාපෙය්යාති උදුක්ඛලෙ පක්ඛිපාපෙත්වා මුසලෙහි පහරාපෙය්ය. අග්ගප්පත්තානීති තණ්ඩුලග්ගං පත්තානි. සාරප්පත්තාදීසුපි එසෙව නයො. සෙසං උත්තානමෙව. යං පනෙත්ථ “දුස්සීල්යඤ්චස්ස පහීනං මිච්ඡාදිට්ඨි චස්ස පහීනා”ති වුත්තං, තං සොතාපත්තිමග්ගෙන පහීනභාවං සන්ධාය වුත්තන්ති වෙදිතබ්බං.
3. සරදසුත්තවණ්ණනා
තතියෙ විද්ධෙති වලාහකවිගමෙන දූරීභූතෙ. දෙවෙති ආකාසෙ. අභිවිහච්චාති අභිවිහනිත්වා. යතොති යස්මිං කාලෙ. විරජන්ති රාගරජාදිරහිතං. තෙසංයෙව මලානං විගතත්තා වීතමලං. ධම්මචක්ඛුන්ති චතුසච්චධම්මපරිග්ගාහකං සොතාපත්තිමග්ගචක්ඛුං. නත්ථි තං සංයොජනන්ති දුවිධමෙවස්ස සංයොජනං නත්ථි, ඉතරම්පි පන පුන ඉමං ලොකං ආනෙතුං අසමත්ථතාය නත්ථීති වුත්තං. ඉමස්මිං සුත්තෙ ඣානානාගාමී නාම කථිතොති.
4. පරිසාසුත්තවණ්ණනා
චතුත්ථෙ න බාහුලිකා හොන්තීති පච්චයබාහුල්ලිකා න හොන්ති. න සාථලිකාති තිස්සො සික්ඛා සිථිලං කත්වා න ගණ්හන්ති. ඔක්කමනෙ නික්ඛිත්තධුරාති ඔක්කමනං වුච්චති අවගමනට්ඨෙන පඤ්ච නීවරණානි, තෙසු නික්ඛිත්තධුරා. පවිවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමාති කායචිත්තඋපධිවිවෙකසඞ්ඛාතෙ තිවිධෙපි විවෙකෙ පුබ්බඞ්ගමා. වීරියං ආරභන්තීති දුවිධම්පි වීරියං පග්ගණ්හන්ති. අප්පත්තස්සාති ඣානවිපස්සනාමග්ගඵලසඞ්ඛාතස්ස අප්පත්තවිසෙසස්ස. සෙසපදද්වයෙපි එසෙව නයො. පච්ඡිමා ජනතාති සද්ධිවිහාරිකඅන්තෙවාසිකාදයො. දිට්ඨානුගතිං ආපජ්ජතීති ආචරියුපජ්ඣායෙහි කතං අනුකරොති. යං තාය ජනතාය ආචරියුපජ්ඣායෙසු දිට්ඨං, තස්ස අනුගතිං ආපජ්ජති නාම. අයං වුච්චති, භික්ඛවෙ, අග්ගවතී පරිසාති, භික්ඛවෙ, අයං පරිසා අග්ගපුග්ගලවතී නාම වුච්චති.