පඤ්චමෙ අමච්චාති සුහජ්ජා. ඤාතීති සස්සුසසුරපක්ඛිකා. සාලොහිතාති සමානලොහිතා භාතිභගිනිආදයො. අවෙච්චප්පසාදෙති ගුණෙ අවෙච්ච ජානිත්වා උප්පන්නෙ අචලප්පසාදෙ. අඤ්ඤථත්තන්ති භාවඤ්ඤථත්තං. පථවීධාතුයාතිආදීසු වීසතියා කොට්ඨාසෙසු ථද්ධාකාරභූතාය පථවීධාතුයා, ද්වාදසසු කොට්ඨාසෙසු යූසගතාය ආබන්ධනභූතාය ආපොධාතුයා, චතූසු කොට්ඨාසෙසු පරිපාචනභූතාය තෙජොධාතුයා, ඡසු කොට්ඨාසෙසු විත්ථම්භනභූතාය වායොධාතුයා සියා අඤ්ඤථත්තං. න ත්වෙවාති ඉමෙසං හි චතුන්නං මහාභූතානං අඤ්ඤමඤ්ඤභාවූපගමනෙන සියා අඤ්ඤථත්තං, අරියසාවකස්ස පන න ත්වෙව සියාති දස්සෙති. එත්ථ ච අඤ්ඤථත්තන්ති පසාදඤ්ඤථත්තඤ්ච ගතිඅඤ්ඤථත්තඤ්ච. තඤ්හි තස්ස න හොති, භාවඤ්ඤථත්තං පන හොති. අරියසාවකො හි මනුස්සො හුත්වා දෙවොපි හොති බ්රහ්මාපි. පසාදො පනස්ස භවන්තරෙපි න විගච්ඡති, න ච අපායගතිසඞ්ඛාතං ගතිඅඤ්ඤථත්තං පාපුණාති. සත්ථාපි තදෙව දස්සෙන්තො තත්රිදං අඤ්ඤථත්තන්තිආදිමාහ. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

ඡට්ඨෙ කාමධාතුවෙපක්කන්ති කාමධාතුයා විපච්චනකං. කාමභවොති කාමධාතුයං උපපත්තිභවො. කම්මං ඛෙත්තන්ති කුසලාකුසලකම්මං විරුහනට්ඨානට්ඨෙන ඛෙත්තං. විඤ්ඤාණං බීජන්ති සහජාතං අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණං විරුහනට්ඨෙන බීජං. තණ්හා ස්නෙහොති පග්ගණ්හනානුබ්රූහනවසෙන තණ්හා උදකං නාම. අවිජ්ජානීවරණානන්ති අවිජ්ජාය ආවරිතානං. තණ්හාසංයොජනානන්ති තණ්හාබන්ධනෙන බද්ධානං. හීනාය ධාතුයාති කාමධාතුයා. විඤ්ඤාණං පතිට්ඨිතන්ති අභිසඞ්ඛාරවිඤ්ඤාණං පතිට්ඨිතං. මජ්ඣිමාය ධාතුයාති රූපධාතුයා. පණීතාය ධාතුයාති අරූපධාතුයා. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

සත්තමෙ චෙතනාති කම්මචෙතනා. පත්ථනාපි කම්මපත්ථනාව. සෙසං පුරිමසදිසමෙවාති.

අට්ඨමෙ සීලබ්බතන්ති සීලඤ්චෙව වතඤ්ච. ජීවිතන්ති දුක්කරකාරිකානුයොගො. බ්රහ්මචරියන්ති බ්රහ්මචරියවාසො. උපට්ඨානසාරන්ති උපට්ඨානෙන සාරං, “ඉදං වරං ඉදං නිට්ඨා”ති එවං උපට්ඨිතන්ති අත්ථො. සඵලන්ති සඋද්රයං සවඩ්ඪිකං හොතීති පුච්ඡති. න ඛ්වෙත්ථ, භන්තෙ, එකංසෙනාති, භන්තෙ, න ඛො එත්ථ එකංසෙන බ්යාකාතබ්බන්ති අත්ථො. උපට්ඨානසාරං සෙවතොති ඉදං සාරං වරං නිට්ඨාති එවං උපට්ඨිතං සෙවමානස්ස. අඵලන්ති ඉට්ඨඵලෙන අඵලං. එත්තාවතා කම්මවාදිකිරියවාදීනං පබ්බජ්ජං ඨපෙත්වා සෙසො සබ්බොපි බාහිරකසමයො ගහිතො හොති. සඵලන්ති ඉට්ඨඵලෙන සඵලං සඋද්රයං. එත්තාවතා ඉමං සාසනං ආදිං කත්වා සබ්බාපි කම්මවාදිකිරියවාදීනං පබ්බජ්ජා ගහිතා. න ච පනස්ස සුලභරූපො සමසමො පඤ්ඤායාති එවං සෙක්ඛභූමියං ඨත්වා පඤ්හං කථෙන්තො අස්ස ආනන්දස්ස පඤ්ඤාය සමසමො න සුලභොති දස්සෙති. ඉමස්මිං සුත්තෙ සෙක්ඛභූමි නාම කථිතාති.

නවමෙ එතදවොචාති පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාතපටික්කන්තො දසබලස්ස වත්තං දස්සෙත්වා අත්තනො දිවාවිහාරට්ඨානං ගන්ත්වා “ඉමස්මිං ලොකෙ මූලගන්ධො නාම අත්ථි, සාරගන්ධො නාම අත්ථි, පුප්ඵගන්ධො නාම අත්ථි. ඉමෙ පන තයොපි ගන්ධා අනුවාතංයෙව ගච්ඡන්ති, න පටිවාතං. අත්ථි නු ඛො කිඤ්චි, යස්ස පටිවාතම්පි ගන්ධො ගච්ඡතී”ති චින්තෙත්වා අට්ඨන්නං වරානං ගහණකාලෙයෙව කඞ්ඛුප්පත්තිසමයෙ උපසඞ්කමනවරස්ස ගහිතත්තා තක්ඛණංයෙව දිවාට්ඨානතො වුට්ඨාය සත්ථු සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා එකමන්තං නිසින්නො උප්පන්නාය කඞ්ඛාය විනොදනත්ථං එතං “තීණිමානි, භන්තෙ”තිආදිවචනං අවොච. තත්ථ ගන්ධජාතානීති ගන්ධජාතියො. මූලගන්ධොති මූලවත්ථුකො ගන්ධො, ගන්ධසම්පන්නං වා මූලමෙව මූලගන්ධො. තස්ස හි ගන්ධො අනුවාතං ගච්ඡති. ගන්ධස්ස පන ගන්ධො නාම නත්ථි. සාරගන්ධපුප්ඵගන්ධෙසුපි එසෙව නයො. අත්ථානන්ද, කිඤ්චි ගන්ධජාතන්ති එත්ථ සරණගමනාදයො ගුණවණ්ණභාසනවසෙන දිසාගාමිතාය ගන්ධසදිසත්තා ගන්ධා, තෙසං වත්ථුභූතො පුග්ගලො ගන්ධජාතං නාම. ගන්ධො ගච්ඡතීති වණ්ණභාසනවසෙන ගච්ඡති. සීලවාති පඤ්චසීලෙන වා දසසීලෙන වා සීලවා. කල්යාණධම්මොති තෙනෙව සීලධම්මෙන කල්යාණධම්මො සුන්දරධම්මො. විගතමලමච්ඡෙරෙනාතිආදීනං අත්ථො විසුද්ධිමග්ගෙ (විසුද්ධි· 1.160) විත්ථාරිතොව. දිසාසූති චතූසු දිසාසු චතූසු අනුදිසාසු. සමණබ්රාහ්මණාති සමිතපාපබාහිතපාපා සමණබ්රාහ්මණා.