දසමෙ තදහුපොසථෙති තස්මිං අහු උපොසථෙ තං දිවසං උපොසථෙ, පන්නරසිකඋපොසථදිවසෙති වුත්තං හොති. උපසඞ්කමීති උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය ගන්ධමාලාදිහත්ථා උපසඞ්කමි. හන්දාති වවස්සග්ගත්ථෙ නිපාතො. දිවා දිවස්සාති දිවසස්ස දිවා නාම මජ්ඣන්හො, ඉමස්මිං ඨිතෙ මජ්ඣන්හිකෙ කාලෙති අත්ථො. කුතො නු ත්වං ආගච්ඡසීති කිං කරොන්තී විචරසීති පුච්ඡති. ගොපාලකුපොසථොති ගොපාලකෙහි සද්ධිං උපවසනඋපොසථො. නිගණ්ඨුපොසථොති නිගණ්ඨානං උපවසනඋපොසථො. අරියුපොසථොති අරියානං උපවසනඋපොසථො. සෙය්යථාපි විසාඛෙති යථා නාම, විසාඛෙ. සායන්හසමයෙ සාමිකානං ගාවො නිය්යාතෙත්වාති ගොපාලකා හි දෙවසිකවෙතනෙන වා පඤ්චාහදසාහඅද්ධමාසමාසඡමාසසංවච්ඡරපරිච්ඡෙදෙන වා ගාවො ගහෙත්වා රක්ඛන්ති. ඉධ පන දෙවසිකවෙතනෙන රක්ඛන්තං සන්ධායෙතං වුත්තං – නිය්යාතෙත්වාති පටිච්ඡාපෙත්වා “එතා වො ගාවො”ති දත්වා. ඉති පටිසඤ්චික්ඛතීති අත්තනො ගෙහං ගන්ත්වා භුඤ්ජිත්වා මඤ්චෙ නිපන්නො එවං පච්චවෙක්ඛති. අභිජ්ඣාසහගතෙනාති තණ්හාය සම්පයුත්තෙන. එවං ඛො, විසාඛෙ, ගොපාලකුපොසථො හොතීති අරියුපොසථොව අයං, අපරිසුද්ධවිතක්කතාය පන ගොපාලකඋපොසථට්ඨානෙ ඨිතො. න මහප්ඵලොති විපාකඵලෙන න මහප්ඵලො. න මහානිසංසොති විපාකානිසංසෙන න මහානිසංසො. න මහාජුතිකොති විපාකොභාසෙන න මහාඔභාසො. න මහාවිප්ඵාරොති විපාකවිප්ඵාරස්ස අමහන්තතාය න මහාවිප්ඵාරො.

සමණජාතිකාති සමණායෙව. පරං යොජනසතන්ති යොජනසතං අතික්කමිත්වා තතො පරං. තෙසු දණ්ඩං නික්ඛිපාහීති තෙසු යොජනසතතො පරභාගෙසු ඨිතෙසු සත්තෙසු දණ්ඩං නික්ඛිප, නික්ඛිත්තදණ්ඩො හොහි. නාහං ක්වචනි කස්සචි කිඤ්චනතස්මින්ති අහං කත්ථචි කස්සචි පරස්ස කිඤ්චනතස්මිං න හොමි. කිඤ්චනං වුච්චති පලිබොධො, පලිබොධො න හොමීති වුත්තං හොති. න ච මම ක්වචනි කත්ථචි කිඤ්චනතත්ථීති මමාපි ක්වචනි අන්තො වා බහිද්ධා වා කත්ථචි එකපරික්ඛාරෙපි කිඤ්චනතා නත්ථි, පලිබොධො නත්ථි, ඡින්නපලිබොධොහමස්මීති වුත්තං හොති. භොගෙති මඤ්චපීඨයාගුභත්තාදයො. අදින්නංයෙව පරිභුඤ්ජතීති පුනදිවසෙ මඤ්චෙ නිපජ්ජන්තොපි පීඨෙ නිසීදන්තොපි යාගුං පිවන්තොපි භත්තං භුඤ්ජන්තොපි තෙ භොගෙ අදින්නෙයෙව පරිභුඤ්ජති. න මහප්ඵලොති නිප්ඵලො. බ්යඤ්ජනමෙව හි එත්ථ සාවසෙසං, අත්ථො පන නිරවසෙසො. එවං උපවුත්ථස්ස හි උපොසථස්ස අප්පමත්තකම්පි විපාකඵලං ඉට්ඨං කන්තං මනාපං නාම නත්ථි. තස්මා නිප්ඵලොත්වෙව වෙදිතබ්බො. සෙසපදෙසුපි එසෙව නයො.

උපක්කිලිට්ඨස්ස චිත්තස්සාති ඉදං කස්මා ආහ? සංකිලිට්ඨෙන හි චිත්තෙන උපවුත්ථො උපොසථො න මහප්ඵලො හොතීති දස්සිතත්තා විසුද්ධෙන චිත්තෙන උපවුත්ථස්ස මහප්ඵලතා අනුඤ්ඤාතා හොති. තස්මා යෙන කම්මට්ඨානෙන චිත්තං විසුජ්ඣති, තං චිත්තවිසොධනකම්මට්ඨානං දස්සෙතුං ඉදමාහ. තත්ථ උපක්කමෙනාති පච්චත්තපුරිසකාරෙන, උපායෙන වා. තථාගතං අනුස්සරතීති අට්ඨහි කාරණෙහි තථාගතගුණෙ අනුස්සරති. එත්ථ හි ඉතිපි සො භගවාති සො භගවා ඉතිපි සීලෙන, ඉතිපි සමාධිනාති සබ්බෙ ලොකියලොකුත්තරා බුද්ධගුණා සඞ්ගහිතා. අරහන්තිආදීහි පාටියෙක්කගුණාව නිද්දිට්ඨා. තථාගතං අනුස්සරතො චිත්තං පසීදතීති ලොකියලොකුත්තරෙ තථාගතගුණෙ අනුස්සරන්තස්ස චිත්තුප්පාදො පසන්නො හොති.

චිත්තස්ස උපක්කිලෙසාති පඤ්ච නීවරණා. කක්කන්ති ආමලකකක්කං. තජ්ජං වායාමන්ති තජ්ජාතිකං තදනුච්ඡවිකං කක්කෙන මක්ඛනඝංසනධොවනවායාමං. පරියොදපනා හොතීති සුද්ධභාවකරණං හොති. කිලිට්ඨස්මිං හි සීසෙ පසාධනං පසාධෙත්වා නක්ඛත්තං කීළමානො න සොභති, පරිසුද්ධෙ පන තස්මිං පසාධනං පසාධෙත්වා නක්ඛත්තං කීළමානො සොභති, එවමෙව කිලිට්ඨචිත්තෙන උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය උපොසථො උපවුත්ථො න මහප්ඵලො හොති, පරිසුද්ධෙන පන චිත්තෙන උපොසථඞ්ගානි අධිට්ඨාය උපවුත්ථො උපොසථො මහප්ඵලො හොතීති අධිප්පායෙන එවමාහ. බ්රහ්මුපොසථං උපවසතීති බ්රහ්මා වුච්චති සම්මාසම්බුද්ධො, තස්ස ගුණානුස්සරණවසෙන අයං උපොසථො බ්රහ්මුපොසථො නාම, තං උපවසති. බ්රහ්මුනා සද්ධිං සංවසතීති සම්මාසම්බුද්ධෙන සද්ධිං සංවසති. බ්රහ්මඤ්චස්ස ආරබ්භාති සම්මාසම්බුද්ධං ආරබ්භ.

ධම්මං අනුස්සරතීති සහතන්තිකං ලොකුත්තරධම්මං අනුස්සරති. සොත්තින්ති කුරුවින්දකසොත්තිං. කුරුවින්දකපාසාණචුණ්ණෙන හි සද්ධිං ලාඛං යොජෙත්වා මණිකෙ කත්වා විජ්ඣිත්වා සුත්තෙන ආවුණිත්වා තං මණි කලාපපන්තිං උභතො ගහෙත්වා පිට්ඨිං ඝංසෙන්ති, තං සන්ධාය වුත්තං – “සොත්තිඤ්ච පටිච්චා”ති. චුණ්ණන්ති න්හානීයචුණ්ණං. තජ්ජං වායාමන්ති උබ්බට්ටනඝංසනධොවනාදිකං තදනුරූපවායාමං. ධම්මුපොසථන්ති සහතන්තිකං නවලොකුත්තරධම්මං ආරබ්භ උපවුත්ථත්තා අයං උපොසථො “ධම්මුපොසථො”ති වුත්තො. ඉධාපි පරියොදපනාති පදෙ ඨත්වා පුරිමනයෙනෙව යොජනා කාතබ්බා.