සත්තමෙ ජාණුස්සොණීති ජාණුස්සොණිඨානන්තරං කිර නාමෙකං ඨානන්තරං, තං යෙන කුලෙන ලද්ධං, තං ජාණුස්සොණිකුලන්ති වුච්චති. අයං තස්මිං කුලෙ ජාතත්තා රඤ්ඤො සන්තිකෙ ච ලද්ධජාණුස්සොණිසක්කාරත්තා ජාණුස්සොණීති වුච්චති. තෙනුපසඞ්කමීති “සමණො කිර ගොතමො පණ්ඩිතො බ්යත්තො බහුස්සුතො”ති සුත්වා “සචෙ සො ලිඞ්ගවිභත්තිකාරකාදිභෙදං ජානිස්සති, අම්හෙහි ඤාතමෙව ජානිස්සති, අඤ්ඤාතං කිං ජානිස්සති. ඤාතමෙව කථෙස්සති, අඤ්ඤාතං කිං කථෙස්සතී”ති චින්තෙත්වා මානද්ධජං පග්ගය්හ සිඞ්ගං උක්ඛිපිත්වා මහාපරිවාරෙහි පරිවුතො යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි. කතත්තා ච, බ්රාහ්මණ, අකතත්තා චාති සත්ථා තස්ස වචනං සුත්වා “අයං බ්රාහ්මණො ඉධ ආගච්ඡන්තො න ජානිතුකාමො අත්ථගවෙසී හුත්වා ආගතො, මානං පන පග්ගය්හ සිඞ්ගං උක්ඛිපිත්වා ආගතො. කිං නු ඛ්වස්ස යථා පඤ්හස්ස අත්ථං ජානාති, එවං කථිතෙ වඩ්ඪි භවිස්සති, උදාහු යථා න ජානාතී”ති චින්තෙත්වා “යථා න ජානාති, එවං කථිතෙ වඩ්ඪි භවිස්සතී”ති ඤත්වා “කතත්තා ච, බ්රාහ්මණ, අකතත්තා චා”ති ආහ.

බ්රාහ්මණො තං සුත්වා “සමණො ගොතමො කතත්තාපි අකතත්තාපි නිරයෙ නිබ්බත්තිං වදති, ඉදං උභයකාරණෙනාපි එකට්ඨානෙ නිබ්බත්තියා කථිතත්තා දුජ්ජානං මහන්ධකාරං, නත්ථි මය්හං එත්ථ පතිට්ඨා. සචෙ පනාහං එත්තකෙනෙව තුණ්හී භවෙය්යං, බ්රාහ්මණානං මජ්ඣෙ කථනකාලෙපි මං එවං වදෙය්යුං – ‘ත්වං සමණස්ස ගොතමස්ස සන්තිකං මානං පග්ගය්හ සිඞ්ගං උක්ඛිපිත්වා ගතොසි, එකවචනෙනෙව තුණ්හී හුත්වා කිඤ්චි වත්තුං නාසක්ඛි, ඉමස්මිං ඨානෙ කස්මා කථෙසී’ති. තස්මා පරාජිතොපි අපරාජිතසදිසො හුත්වා පුන සග්ගගමනපඤ්හං පුච්ඡිස්සාමී”ති චින්තෙත්වා කො නු ඛො, භො ගොතමාති ඉමං දුතියපඤ්හං ආරභි.

එවම්පි තස්ස අහොසි – “උපරිපඤ්හෙන හෙට්ඨාපඤ්හං ජානිස්සාමි, හෙට්ඨාපඤ්හෙන උපරිපඤ්හ”න්ති. තස්මාපි ඉමං පඤ්හං පුච්ඡි. සත්ථා පුරිමනයෙනෙව චින්තෙත්වා යථා න ජානාති, එවමෙව කථෙන්තො පුනපි “කතත්තා ච, බ්රාහ්මණ, අකතත්තා චා”ති ආහ. බ්රාහ්මණො තස්මිම්පි පතිට්ඨාතුං අසක්කොන්තො “අලං, භො, න ඊදිසස්ස පුරිසස්ස සන්තිකං ආගතෙන අජානිත්වා ගන්තුං වට්ටති, සකවාදං පහාය සමණං ගොතමං අනුවත්තිත්වා මය්හං අත්ථං ගවෙසිස්සාමි, පරලොකමග්ගං සොධෙස්සාමී”ති සන්නිට්ඨානං කත්වා සත්ථාරං ආයාචන්තො න ඛො අහන්තිආදිමාහ. අථස්ස නිහතමානතං ඤත්වා සත්ථා උපරි දෙසනං වඩ්ඪෙන්තො තෙන හි, බ්රාහ්මණාතිආදිමාහ.

තත්ථ තෙන හීති කාරණනිද්දෙසො. යස්මා සංඛිත්තෙන භාසිතස්ස අත්ථං අජානන්තො විත්ථාරදෙසනං යාචසි, තස්මාති අත්ථො. සෙසමෙත්ථ උත්තානත්ථමෙවාති.

අට්ඨමෙ ආයස්මාති පියවචනමෙතං. ආනන්දොති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. එකංසෙනාති එකන්තෙන. අනුවිච්චාති අනුපවිසිත්වා. විඤ්ඤූති පණ්ඩිතා. ගරහන්තීති නින්දන්ති, අවණ්ණං භාසන්ති. සෙසමෙත්ථ නවමෙ ච සබ්බං උත්තානත්ථමෙව.

දසමෙ දුන්නික්ඛිත්තඤ්ච පදබ්යඤ්ජනන්ති උප්පටිපාටියා ගහිතපාළිපදමෙව හි අත්ථස්ස බ්යඤ්ජනත්තා බ්යඤ්ජනන්ති වුච්චති. උභයමෙතං පාළියාව නාමං. අත්ථො ච දුන්නීතොති පරිවත්තෙත්වා උප්පටිපාටියා ගහිතා අට්ඨකථා. දුන්නික්ඛිත්තස්ස, භික්ඛවෙ, පදබ්යඤ්ජනස්ස අත්ථොපි දුන්නයො හොතීති පරිවත්තෙත්වා උප්පටිපාටියා ගහිතාය පාළියා අට්ඨකථා නාම දුන්නයා දුන්නීහාරා දුක්කථා නාම හොති.

එකාදසමෙ වුත්තපටිපක්ඛනයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බොති.