සත්තමෙ සම්මාදිට්ඨිකොති යාථාවදිට්ඨිකො. අට්ඨමෙ අධිකරණසමුප්පාදවූපසමකුසලොති චතුන්නං අධිකරණානං මූලං ගහෙත්වා වූපසමෙන සමුප්පාදවූපසමකුසලො හොති.

නවමෙ දුරභිසම්භවානීති සම්භවිතුං දුක්ඛානි දුස්සහානි, න සක්කා අප්පෙසක්ඛෙහි අජ්ඣොගාහිතුන්ති වුත්තං හොති. අරඤ්ඤවනපත්ථානීති අරඤ්ඤානි ච වනපත්ථානි ච. ආරඤ්ඤකඞ්ගනිප්ඵාදනෙන අරඤ්ඤානි, ගාමන්තං අතික්කමිත්වා මනුස්සානං අනුපචාරට්ඨානභාවෙන වනපත්ථානි. පන්තානීති පරියන්තානි අතිදූරානි. දුක්කරං පවිවෙකන්ති කායවිවෙකො දුක්කරො. දුරභිරමන්ති අභිරමිතුං න සුකරං. එකත්තෙති එකීභාවෙ. කිං දස්සෙති? කායවිවෙකෙ කතෙපි තත්ථ චිත්තං අභිරමාපෙතුං දුක්කරං. ද්වයංද්වයාරාමො හි අයං ලොකොති. හරන්ති මඤ්ඤෙති හරන්ති විය ඝසන්ති විය. මනොති චිත්තං. සමාධිං අලභමානස්සාති උපචාරසමාධිං වා අප්පනාසමාධිං වා අලභන්තස්ස. කිං දස්සෙති? ඊදිසස්ස භික්ඛුනො තිණපණ්ණමිගාදිසද්දෙහි විවිධෙහි ච භීසනකෙහි වනානි චිත්තං වික්ඛිපන්ති මඤ්ඤෙති. සංසීදිස්සතීති කාමවිතක්කෙන සංසීදිස්සති. උප්ලවිස්සතීති බ්යාපාදවිහිංසාවිතක්කෙහි උද්ධං ප්ලවිස්සති.

කණ්ණසංධොවිකන්ති කණ්ණෙ ධොවන්තෙන කීළිතබ්බං. පිට්ඨිසංධොවිකන්ති පිට්ඨිං ධොවන්තෙන කීළිතබ්බං. තත්ථ උදකං සොණ්ඩාය ගහෙත්වා ද්වීසු කණ්ණෙසු ආසිඤ්චනං කණ්ණසංධොවිකා නාම, පිට්ඨියං ආසිඤ්චනං පිට්ඨිසංධොවිකා නාම. ගාධං වින්දතීති පතිට්ඨං ලභති. කො චාහං කො ච හත්ථිනාගොති අහං කො, හත්ථිනාගො කො, අහම්පි තිරච්ඡානගතො, අයම්පි, මය්හම්පි චත්තාරො පාදා, ඉමස්සපි, නනු උභොපි මයං සමසමාති.

වඞ්කකන්ති කුමාරකානං කීළනකං ඛුද්දකනඞ්ගලං. ඝටිකන්ති දීඝදණ්ඩකෙන රස්සදණ්ඩකං පහරණකීළං. මොක්ඛචිකන්ති සංපරිවත්තකකීළං, ආකාසෙ දණ්ඩකං ගහෙත්වා භූමියං වා සීසං ඨපෙත්වා හෙට්ඨුපරියභාවෙන පරිවත්තනකීළන්ති වුත්තං හොති. චිඞ්ගුලකන්ති තාලපණ්ණාදීහි කතං වාතප්පහාරෙන පරිබ්භමනචක්කං. පත්තාළ්හකං වුච්චති පණ්ණනාළි, තාය වාලුකාදීනි මිනන්තා කීළන්ති. රථකන්ති ඛුද්දකරථං. ධනුකන්ති ඛුද්දකධනුමෙව.

ඉධ ඛො පන වොති එත්ථ වොති නිපාතමත්තං, ඉධ ඛො පනාති අත්ථො. ඉඞ්ඝ ත්වං, උපාලි, සඞ්ඝෙ විහරාහීති එත්ථ ඉඞ්ඝාති චොදනත්ථෙ නිපාතො. තෙන ථෙරං සඞ්ඝමජ්ඣෙ විහාරත්ථාය චොදෙති, නාස්ස අරඤ්ඤවාසං අනුජානාති. කස්මා? අරඤ්ඤසෙනාසනෙ වසතො කිරස්ස වාසධුරමෙව පූරිස්සති, න ගන්ථධුරං. සඞ්ඝමජ්ඣෙ වසන්තො පන ද්වෙ ධුරානි පූරෙත්වා අරහත්තං පාපුණිස්සති, විනයපිටකෙ ච පාමොක්ඛො භවිස්සති. අථස්සාහං පරිසමජ්ඣෙ පුබ්බපත්ථනං පුබ්බාභිනීහාරඤ්ච කථෙත්වා ඉමං භික්ඛුං විනයධරානං අග්ගට්ඨානෙ ඨපෙස්සාමීති ඉමමත්ථං පස්සමානො සත්ථා ථෙරස්ස අරඤ්ඤවාසං නානුජානීති. දසමං උත්තානත්ථමෙවාති.

තතියස්ස පඨමෙ සමණසඤ්ඤාති සමණානං උප්පජ්ජනකසඤ්ඤා. සන්තතකාරීති නිරන්තරකාරී. අබ්යාපජ්ඣොති නිද්දුක්ඛො. ඉදමත්ථංතිස්ස හොතීති ඉදමත්ථං ඉමෙ පච්චයාති එවමස්ස ජීවිතපරික්ඛාරෙසු හොති, පච්චවෙක්ඛිතපරිභොගං පරිභුඤ්ජතීති අත්ථො. දුතියං උත්තානත්ථමෙව.

තතියෙ විරාධනා හොතීති සග්ගතො මග්ගතො ච විරජ්ඣනං හොති. නො ආරාධනාති න සම්පාදනා න පරිපූරකාරිතා හොති. පහොතීති පවත්තති.

චතුත්ථෙ යථාදිට්ඨි සමත්තං සමාදින්නන්ති දිට්ඨානුරූපෙන පරිපුණ්ණං සමාදින්නං සකලං ගහිතං. චෙතනාති තීසු ද්වාරෙසු නිබ්බත්තිතචෙතනාව ගහිතා. පත්ථනාති “එවරූපො සිය”න්ති එවං පත්ථනා. පණිධීති “දෙවො වා භවිස්සාමි දෙවඤ්ඤතරො වා”ති චිත්තට්ඨපනා. සඞ්ඛාරාති සම්පයුත්තකසඞ්ඛාරා.

පඤ්චමෙ පුරෙචාරිකට්ඨෙන පුබ්බඞ්ගමා. අන්වදෙවාති තං අනුබන්ධමානමෙව.

ඡට්ඨෙ නිජ්ජරවත්ථූනීති නිජ්ජරකාරණානි. මිච්ඡාදිට්ඨි නිජ්ජිණ්ණා හොතීති අයං හෙට්ඨා විපස්සනායපි නිජ්ජිණ්ණා එව පහීනා. කස්මා පුන ගහිතාති? අසමුච්ඡින්නත්තා. විපස්සනාය හි කිඤ්චාපි නිජ්ජිණ්ණා, න පන සමුච්ඡින්නා. මග්ගො පන උප්පජ්ජිත්වා තං සමුච්ඡින්දති, න පුන වුට්ඨාතුං දෙති. තස්මා පුන ගහිතා. එවං සබ්බපදෙසු යොජෙතබ්බො. එත්ථ ච සම්මාවිමුත්තිපච්චයා චතුසට්ඨි ධම්මා භාවනාපාරිපූරිං ගච්ඡන්ති. කතමෙ චතුසට්ඨි? සොතාපත්තිමග්ගක්ඛණෙ අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්රියං පරිපූරති, පග්ගහට්ඨෙන වීරියින්ද්රියං, උපට්ඨානට්ඨෙන සතින්ද්රියං, අවික්ඛෙපට්ඨෙන සමාධින්ද්රියං, දස්සනට්ඨෙන පඤ්ඤින්ද්රියං පරිපූරෙති, විජානනට්ඨෙන මනින්ද්රියං, අභිනන්දනට්ඨෙන සොමනස්සින්ද්රියං, පවත්තසන්තතිආධිපතෙය්යට්ඨෙන ජීවිතින්ද්රියං පරිපූරති…පෙ… අරහත්තඵලක්ඛණෙ අධිමොක්ඛට්ඨෙන සද්ධින්ද්රියං…පෙ… පවත්තසන්තතිආධිපතෙය්යට්ඨෙන ජීවිතින්ද්රියං පරිපූරතීති එවං චතූසු ච මග්ගෙසු චතූසු ච ඵලෙසු අට්ඨට්ඨ හුත්වා චතුසට්ඨි ධම්මා පාරිපූරිං ගච්ඡන්ති.