3. ආයතනයමකය
1. ප්‍රඥප්ති උද්දේශවාර
ද්වාදශායතනයෝ වෙති: චක්ඛායතන යැ සෝතායතන යැ ඝානායතන යැ ජිව්හායතන යැ කායායතන යැ රූපායතන යැ සද්දායතන යැ ගන්‍ධායතන යැ රසායතන යැ ඵොට්ඨබ්බායතන යැ මනායතන යැ ධම්මායතන යි.
1. චක්‍ෂුස චක්ඛායතන වේ ද, චක්ඛායතනය චක්‍ෂුස වේ ද, ශ්‍රෝත්‍රය සෝතායතන වේ ද, සෝතායතනය ශ්‍රෝත්‍ර වේ ද, ඝ්‍රාණය ඝානායතන වේ ද, ඝානායතනය ඝ්‍රාණ වේ ද, ජිහ්වාව ජිව්හායතන වේ ද, ජිව්හායතනය ජිහ්වා වේ ද, කාය කායායතන වේ ද, කායායතනය කාය වේ ද යත්:
රූපය රූපායතන වේ ද, රූපායතනය රූප වේ ද, ශබ්දය සද්දායතන වේ ද, සද්දායතනය ශබ්ද වේ ද, ගන්‍ධය ගන්‍ධායතන වේ ද, ගන්‍ධායතනය ගන්‍ධ වේ ද, රසය රසායතන වේ ද, රසායතනය රස වේ ද, ස්ප්‍රෂ්ටව්‍යය ඵොට්ඨබ්බායතන වේ ද, ඵොට්ඨබ්බායතනය ස්ප්‍රෂ්ටව්‍ය වේ ද, මනස මනායතන වේ ද, මනායතනය මනස වේ ද, ධර්‍මය ධම්මායතන වේ ද, ධම්මායතනය ධර්‍ම වේ ද යත්: (අනුලෝමයි)
2. චක්‍ෂුස නොවූයේ චක්ඛායතන නො වේ ද, චක්ඛායතන නොවූයේ චක්‍ෂුස නො වේ ද, ශ්‍රෝත්‍ර නොවූයේ සෝතායතන නො වේ ද, සෝතායතනය නොවූයේ ශ්‍රෝත්‍ර නො වේ ද, ඝ්‍රාණ නො වූයේ ඝානායතන නො වේ ද, ඝානායතන නොවූයේ ඝ්‍රාණ නො වේ ද, ජිහ්වා නොවූයේ ජිව්හායතන නො වේ ද, ජිව්හායතන නො වූයේ ජිහ්වා නො වේ ද, කාය නොවූයේ කායායතන නො වේ ද, කායායතන නොවූයේ කාය නො වේ ද යත්:
රූප නොවූයේ රූපායතන නො වේ ද, රූපායතන නොවූයේ රූප නො වේ ද, ශබ්ද නොවූයේ සද්දායතන නො වේ ද, සද්දායතන නොවූයේ ශබ්ද නො වේ ද, ගන්‍ධ නොවූයේ ගන්‍ධායතන නො වේ ද, ගන්‍ධායතන නොවූයේ ගන්‍ධ නො වේ ද, රස නොවූයේ රසායතන නො වේ ද, රසායතන නොවූයේ රස නො වේ ද, ස්ප්‍රෂ්ටව්‍ය නොවූයේ ඵොට්ඨබ්බායතන නො වේ ද, ඵොට්ඨබ්බායතන නොවූයේ ස්ප්‍රෂ්ටව්‍ය නො වේ ද, මනස නොවූයේ මනායතන නො වේ ද, මනායතන නොවූයේ මනස නො වේ ද, ධර්‍ම නොවූයේ ධම්මායතන නො වේ ද, ධම්මායතන නොවූයේ ධර්‍ම නො වේ ද යත්: (ප්‍රත්‍යනීක යි.)
පදශෝධනවාර යි.
3. චක්‍ෂුස චක්ඛායතන වේ ද, ආයතනයෝ සෝතායතන වේ ද, චක්‍ෂුස චක්ඛායතන වේ ද, ආයතනයෝ ඝානායතන වේ ද, චක්‍ෂුස චක්ඛායතන වේ ද, ආයතනයෝ ජිව්හායතන වේ ද, ... චක්‍ෂුස චක්ඛායතන වේ ද, ආයතනයෝ ධම්මායතන වේ ද යත්:
ශ්‍රෝත්‍රය සෝතායතන වේ ද, ආයතනයෝ චක්ඛායතන වේ ද, ශ්‍රෝත්‍රය සෝතායතන වේ ද, ආයතනයෝ ඝානායතන වේ ද, ... ශ්‍රෝත්‍රය සෝතායතන වේ ද, ආයතනයෝ ධම්මායතන වේ ද යත්:
ඝ්‍රාණය ඝානායතන වේ ද, ආයතනයෝ චක්ඛායතන වේ ද, ... ඝ්‍රාණය ඝානායතන වේ ද, ආයතනයෝ ධම්මායතන වේ ද ...
ධර්‍මය ධම්මායතන වේ ද, ආයතනයෝ චක්ඛායතන වේ ද, ධර්‍මය ධම්මායතන වේ ද, ආයතනයෝ සෝතායතන වේ ද ... ධර්‍මය ධම්මායතන වේ ද, ආයතනයෝ මනායතන වේ ද යත්: (චක්‍රය බැන්ද යුතු යි. අනුලෝම යි.)
4. චක්‍ෂුස නොවූයේ චක්ඛායතන නො වේ ද, ආයතන නො වූවාහු සෝතායතන නො වේ ද, චක්‍ෂුස නොවූයේ චක්ඛායතන නො වේ ද, ආයතන නොවූවාහු ඝානායතන නො වේ ද ... චක්‍ෂුස නොවූයේ චක්ඛායතන නො වේ ද, ආයතන නොවූවාහු ධම්මායතන නො වේ ද යත්:
ශ්‍රෝත්‍ර නොවූයේ සෝතායතන නො වේ ද, ආයතන නොවූවාහු චක්ඛායතන නො වේ ද ... ශ්‍රෝත්‍ර නොවූයේ සෝතායතන නො වේ ද, ආයතන නොවූවාහු ධම්මායතන නො වේ ද යත්:
ඝ්‍රාණ නොවූයේ ඝානායතන නො වේ ද, ආයතන නොවූවාහු චක්ඛායතන නො වේ ද ... ඝ්‍රාණ නොවූයේ ඝානායතන නො වේ ද, ආයතන නොවූවාහු ධම්මායතන නො වේ ද ...
ධර්‍ම නොවූයේ ධම්මායතන නො වේ ද, ආයතන නොවූවාහු චක්ඛායතන නො වේ ද, ධර්‍ම නොවූයේ ධම්මායතන නො වේ ද, ආයතන නොවූවාහු සෝතායතන නො වේ ද ... ධර්‍ම නොවූයේ ධම්මායතන නො වේ ද, ආයතන නොවූවාහු මනායතන නො වේ ද යත්: (චක්‍රය බැන්ද යුතු. ප්‍රත්‍යනීක යි.)
පදශෝධනමූලචක්‍රවාර යි.
5. චක්‍ෂුස ආයතන වේ ද, ආයතනයෝ චක්‍ෂුස වේ ද, ශ්‍රෝත්‍රය ආයතන වේ ද, ආයතනයෝ ශ්‍රෝත්‍ර වේ ද, ඝ්‍රාණය ආයතන වේ ද, ආයතනයෝ ඝ්‍රාණ වේ ද, ජීහ්වාව ආයතන වේ ද, ආයතනයෝ ජිහ්වා වේ ද, කාය ආයතන වේ ද, ආයතනයෝ කාය වේ ද යත්: