91. සුඛසහගත දුකං.
සුඛසහගතං ධම්මං පටිච්ච සුඛසහගතො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, සුඛසහගතං එකං ඛන්ධා පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා, ද්වෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච එකො ඛන්ධො, පටිසන්ධි-, සුඛසහගතං ධම්මං පටිච්ච න සුඛසහගතො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, සුඛසහගතෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච සුඛසහගතං චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං, (එවං සුඛසහගත දුකං විත්ථාරෙතබ්බං. යථා සප්පීතික දුකස්ස අනුලොම-. පටිච්චවාරො.) හෙතුයා නව, ආරම්මණෙ නව, -පෙ- පුරෙජාතෙ ඡ, ආසෙවනෙ ඡ, කම්මෙ නව, අවිගතෙ නව.
සුඛසහගතං ධම්මං පටිච්ච සුඛසහගතො ධම්මො උප්පජ්ජති න හෙතුපච්චයා, අහෙතුකං සුඛසහගතං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා. ද්වෙ ඛන්ධෙ-. (මූලං.) අහෙතුකෙ සුඛසහගතෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච සුඛඤ්ච චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච, සුඛසහගතං සුඛසහගතො ච න සුඛසහගතො ච න හෙතුපච්චයා, අහෙතුකං සුඛසහගතං එකං ඛන්ධං පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා සුඛඤ්ච-. චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-. ද්වෙ ඛන්ධෙ-. න සුඛසහගතං-. න සුඛසහගතො-. න හෙතු-. අහෙතුකං න සුඛසහගතං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-. ද්වෙ ඛන්ධෙ-. අහෙතුකං සුඛං පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං-. අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ, න සුඛසහගතං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා කටත්තා ච රූපං. ද්වෙ ඛන්ධෙ-. ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථුං, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං, යාව අසඤ්ඤසත්තා. විචිකිච්ඡාසහගතෙ උද්ධච්ච-. ඛන්ධෙ පටිච්ච විචිකිච්ඡාසහගතො උද්ධච්ච, මොහො. (යථා සප්පීතිකෙ න හෙතුපච්චය සදිසං. නින්නානං. සබ්බත්ථමෙව නවපඤ්හා,)
න හෙතුයා නව, නාරම්මණෙ තීණි, න උපනිස්සයෙ තීණි, න පුරෙජාතෙ නව, න පච්ඡාජාතෙ නව, න ආසෙවනෙ නව, න කම්මෙ චත්තාරි, න විපාකෙ නව, නාහාරෙ එකං, න ඉන්ද්රියෙ එකං, න ඣානෙ ඡ, න මග්ගෙ නව, න සම්පයුත්තෙ තීණි, න විප්පයුත්තෙ ඡ, නො නත්ථියා තීණි, නො විගතෙ තීණි, (එවං ඉතරෙ ද්වෙ ගණනාපි සහජාතවාරොපි පටිච්ච වාරසදිසා.)
(පච්චයවාරෙ පවත්තිපි පටිසන්ධිපි විත්ථාරෙතබ්බා. යථා සප්පීතිකදුක පච්චයවාර පච්චනියෙපි පවත්තෙ වත්ථු ච විත්ථාරෙතබ්බං. යථා සප්පීතිකදුකෙ එකොයෙව මොහො, එවං ඉතරෙ ද්වෙ ගණනාපි නිස්සයවාරොපි සංසට්ඨවාරොපි සමිපයුත්තවාරොපි යථා සප්පීතිකදුකං එවං කාතබ්බං.)
සුඛසහගතො ධම්මො සුභසහගතස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්චචත්තාරි, (ආරම්මණෙපි අධිපතියාපි සප්පීතිකදුකසදිසා. සුඛන්ති නානාකරණං.) සුඛසහගතො සුඛසහගතස්ස අනන්තරපච්ච-. පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං සුඛසහගතානං ඛන්ධානං අනන්තර-. (මූලං) පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්ධා පච්ඡිමස්ස පච්ඡිමස්ස න සුඛසහගතස්ස අනන්තර-. සුඛසහගතං චුතිචිත්තං න සුඛසහගතස්ස උපපත්තිචිත්තස්ස-. සුඛසහගතං භවඞ්ගං ආවජ්ජනාය-. සුඛ සහගතං කායවිඤ්ඤාණං විපාකමනොධාතුයා-. සුඛසහගතවිපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු කිරියාමනොවිඤ්ඤාණධාතුයා සුඛසහගතං භවඞ්ගං න සුඛසහගතස්ස භවඞ්ගස්ස-. සුඛසහගතං කුසලාකුසලං න සුඛසහගතස්ස වුට්ඨානස්ස-. කිරියං වුට්ඨානස්ස-. ඵලං වුට්ඨානස්ස-. අනන්තරපච්ච-. (මූලං.) පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්ධා පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං සුඛසහගතානං ඛන්ධානං සුඛස්ස ච අනන්තරපච්ච-. න සුඛසහගතො න සුඛසහගතස්ස අනන්තර, පුරිමා පුරිමා න සුඛසහගතා-. (මූලං.) (තීණිපි සප්පීතිකදුකසදිසා.) සුඛසහගතො ච න සුඛසහගතො ච-. සුඛසහගතස්ස අනන්තර-. පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්ධා සුඛඤ්ච පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං සුඛසහගතානං ඛන්ධානං අනන්තර පච්ච-. (මූලං.) පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්ධා ච සුඛඤ්ච පච්ඡිමස්ස පච්ඡිමස්ස සුඛස්ස අනන්තර-. සුඛසහගතං චුතිචිත්තඤ්ච සුඛඤ්ච න සුඛසහගතස්ස උපපත්තිචිත්තස්ස-. සුඛසහගතං භවඞ්ගඤ්ච සුඛඤ්ච ආවජ්ජනාය-. සුඛසහගතං කායවිඤ්ඤාණඤ්ච සුඛඤ්ච විපාකමනොධාතුයා-. සුඛසහගතා විපාකමනොවිඤ්ඤාණධාතු ච සුඛඤ්ච කිරියාමනොවිඤ්ඤාණධාතුයා-. සුඛසහගතං භවඞ්ගඤ්ච සුඛඤ්ච න සුඛසහගතස්ස භවඞ්ගස්ස-. සුඛසහගතං කුසලාකුසලඤ්ච සුඛඤ්ච න සුඛසහගතස්ස වුට්ඨානස්ස-. කිරියං වුට්ඨානස්ස-. ඵලං වුට්ඨානස්ස අනන්තර-. (මූලං.) පුරිමා පුරිමා සුඛසහගතා ඛන්ධා ච සුඛඤ්ච පච්ඡිමානං පච්ඡිමානං සුඛසහගතානං ඛන්ධානං සුඛස්ස ච අනන්තර-. සමනන්තර-. සහජාත-. අඤ්ඤමඤ්ඤ-. නිස්සය-. උපනිස්සය-. තීණි.
න සුඛසහගතො න සුඛසහගතස්ස උපනිස්සය-. ආරම්මණූ-. අනන්තරූ-. පකතූ-. -පකතූප න සුඛසහගතං සද්ධං උපනිස්සාය න සුඛසහගතෙන චිත්තෙන දානං-. සීලං-. -පෙ- සමාපත්තිං-. මානං ජප්පෙති, දිට්ඨිං-. න සුඛසහගතං සීලං, පඤ්ඤං, රාගං, පත්ථනං,