53. පරාමාස පරාමට්ඨ දුකං
පරාමාසඤ්චෙව පරාමට්ඨං ච ධම්මං පටිච්ච පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු පච්චයා, පරාමාසං පටිච්ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨා-. පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං ධම්මං පටිච්ච පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසො-. හෙතු-. පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානං, ද්වෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ, යාව අජ්ඣත්තිකා මහාභූතා, පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං ධම්මං-. පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨො ච-. හෙතු-. පරාමට්ඨෙ චෙව නො ච පරාමාසෙ-, ඛන්ධෙ පටිච්ච පරාමාසො, පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨො ච පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො-. හෙතු-. පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, පරාමාසො ච චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච-, ද්වෙ-.
පරාමාසඤ්චෙව පරාමට්ඨඤ්ච පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං ච ධම්මං පටිච්ච පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු-. පරාමට්ඨඤ්චෙව නො ච පරාමාසං එකං ඛන්ධඤ්ච පරාමාසඤ්ච පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨා-. ද්වෙ-. (සංඛිත්තං.) (සබ්බෙවාරා යථා පරාමාස දුකං, එවං කාතබ්බං. නින්නානාකරණං.)
පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො පරාමට්ඨස්ස චෙව නො ච පරාමාසස්ස ධම්මස්ස හෙතු-. පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා හෙතු සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං චිත්තසමුට්ඨානා-. හෙතු-. පටිසන්ධි. පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච හෙතු-. පරාමට්ඨා චෙව නො ච පරාමාසා හෙතු පරාමාසස්ස හෙතු පච්ච-. පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච පරාමට්ඨස්ස චෙව නො ච පරාමාසස්ස ච හෙතු-. පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසා හෙතු සම්පයුත්තකානං ඛන්ධානං පරාමාසස්ස ච චිත්තසමුට්ඨානානඤ්ච-. හෙතු-.
පරාමාසො චෙව පරාමට්ඨො ච ධම්මො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච-. ආරම්මණ-. තීණි. (ආරබ්භ කාතබ්බානි. පරාමාස දුක සදිසං.) පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො ධම්මො පරාමට්ඨස්ස චෙව නො ච
පරාමාසස්ස ආරම්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථ කම්මං කත්වා තං පච්චවෙක්ඛති, අස්සාදෙති, තං ආරබ්භ රාගො-. විචිකිච්ඡා. උද්ධච්චං, දොමනස්සං. පුබ්බෙ-. ඣානං-. අරියා, ගොත්රභුං පච්ච- වෙදානං පච්ච-. පහීන කිලෙසං-. වික්ඛම්භිත-. පුබ්බෙ-. චක්ඛුං, වත්ථුං, පරාමට්ඨෙ චෙව නො ච පරාමාසෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො-. දොමනස්සං. දිබ්බෙන චක්ඛුනා, (යාව ආවජ්ජනා සබ්බං කාතබ්බං.)
පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච ආරම්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථ-. පුබ්බෙ-. ඣානා-. චක්ඛුං, වත්ථුං පරාමට්ඨෙ චෙව නො ච පරාමාසෙ ඛන්ධෙ අස්සාදෙති, අභිනන්දති, තං ආරබ්භ දිට්ඨි-. පරාමට්ඨො චෙව නො ච පරාමාසො පරාමාසස්ස චෙව පරාමට්ඨස්ස ච පරාමට්ඨස්ස චෙව නො ච පරාමාසස්ස ච ධම්මස්ස ආරම්මණ-. දානං-. සීලං-. උපොසථ-. පුබ්බෙ-. ඣානා-. චක්ඛුං, වත්ථුං, පරාමට්ඨෙ චෙව නො ච පරාමාසෙ ඛන්ධෙ අනිච්චතො විපස්සති, අස්සාදෙති, අභි-. තං ආරබ්භ පරාමාසො ච සම්පයුත්තකා ඛන්ධා ච උප්පජ්ජන්ති. (එවං ඉතරෙපි තීණි, ආරබ්භ කාතබ්බානි. ඉමං දුකං පරාමාස දුක සදිසං. ලොකුත්තරං යහිං න ලබ්භති තහිං න කාතබ්බං.)
පරාමාස පරාමට්ඨ දුකං නිට්ඨිතං.
54. පරාමාස විප්පයුත්ත පරාමට්ඨ දුකං
පරාමසාවිප්පයුත්තපරාමට්ඨං ධම්මං පටිච්ච පරාමාසවිප්පයුත්ත පරාමට්ඨො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු පච්චයා. පරාමාසවිප්පයුත්තං පරාමට්ඨං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමු-. ද්වෙ-. පරාමාස විප්පයුත්තං අපරාමට්ඨං ධම්මං පටිච්ච පරාමාසවිප්පයුත්තො අපරාමට්ඨො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතු පච්චයා, (සංඛිත්තං.) (යථා චූලන්තර දුකෙ ලොකිය දුකං, එවං කාතබ්බං. නින්නානාකරණං.)
පරාමාසවිප්පයුත්ත පරාමට්ඨදුකං නිට්ඨිතං.
පරාමාස ගොච්ඡකං නිට්ඨිතං.
55. සාරම්මණ දුකං.
සාරම්මණං ධම්මං පටිච්ච සාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, සාරම්මණං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණ ධම්මං පටිච්ච අනාරම්මණො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, සාරම්මණෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨා-. පටිසන්ධි-. සාරම්මණං