13. කෙනචි විඤ්ඤෙය්ය දුකං.
කෙනචි විඤ්ඤෙය්යං ධම්මං පටිච්ච කෙනචි විඤ්ඤෙය්යො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, කෙනචි විඤ්ඤෙය්යං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං, ද්වෙ-. පටිසන්ධික්ඛණෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං පටිච්ච තයො මහාභූතා, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යං ධම්මං-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යො ධම්මො-. හෙතු-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යං එකං ඛන්ධං පටිච්ච කෙනචි විඤ්ඤෙය්යා තයො ඛන්ධා-. චිත්තසමු-. ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා-. එකං මහාභූතං-. මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යං කෙනචි විඤ්ඤෙය්යො ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යො ච-. හෙතු-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යං එකං ඛන්ධං පටිච්ච කෙනචි විඤ්ඤෙය්යා ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යා ච තයො ඛන්ධා-. චිත්තසමු-. ද්වෙ-, පටිසන්ධි-. ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා-. එකං මහාභූතං-. මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-.
කෙනචි විඤ්ඤෙය්යං-. කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යො ධම්මො-. හෙතු-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යං එකං ඛන්ධං පටිච්ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යා තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං, ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-, කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යං කෙනචි විඤ්ඤෙය්යො
හෙතු-. කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යං එකං ඛන්ධං පටිච්ච කෙනචි විඤ්ඤෙය්යා තයො ඛන්ධා චිත්තසමු-. ද්වෙ-, පටිසන්ධික්ඛණෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා-. එකං මහාභූතං-. මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-.
කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යං-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යො ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යො ච-. හෙතු-. කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යං එකං ඛන්ධං පටිච්ච කෙනචි විඤ්ඤෙය්යා ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යා ච තයො ඛන්ධා-. චිත්ත-. ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යඤ්ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යඤ්ච-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යො හෙතු-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යඤ්ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යඤ්ච එකං ඛන්ධං පටිච්ච කෙනචි විඤ්ඤෙය්යා තයො ඛන්ධා-. චිත්ත-. ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං-. මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යඤ්ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යඤ්ච-. කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යො-. හෙතුං-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යඤ්ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යඤ්ච එකං ඛන්ධං පටිච්ච කෙනිචි න විඤ්ඤෙය්යා තයො ඛන්ධා චිත්තසමු-. ද්වෙ-. පටිසන්ධි-. ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-.
කෙනචි විඤ්ඤෙය්යඤ්ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යඤ්ච-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යො ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යො ච-. හෙතු-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යඤ්ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යඤ්ච එකං ඛන්ධං පටිච්ච කෙනචි විඤ්ඤෙය්යා ච කෙනචි න විඤ්ඤෙය්යා ච තයො ඛන්ධා-. චිත්තසමු-. ද්වෙ-. පටිසන්ධි ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු-. වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං-. මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමු-. කටත්තා-. උපාදා-. රූපං-. (සංඛිත්තං.)
හෙතුයා නව, ආරම්මණෙ නව, (සංඛිත්තං.) අවිගතෙ නව.
අනුලොමං.
න හෙතුයා නව, නාරම්මණෙ නව, (සංඛිත්තං.) නො විගතෙ නව, එවං චත්තාරි’පි ගණනා පරිපුණ්ණා. (සහජාතවාරො’පි පච්චයවාරො’පි නිස්සයවාරො’පි සංසට්ඨවාරො’පි සම්පයුත්තවාරො’පි එවං විත්ථාරෙතබ්බො. පච්චයවාරෙ වත්ථු ච පඤ්චායතනානි ච දස්සෙතබ්බානි. යථා යථා ලබ්භති, තං තං කාතබ්බං,) කෙනචි විඤ්ඤෙය්යො ධම්මො කෙනචි විඤ්ඤෙය්යස්ස ධම්මස්ස හෙතුපච්ච-. කෙනචි විඤ්ඤෙය්යා