20. අජ්ඣත්තත්තිකං
අජ්ඣත්තං ධම්මං පටිච්ච අජ්ඣත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා. අජ්ඣත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං. ද්වෙ ඛන්ධෙ, පටිසන්ධික්ඛණෙ අජ්ඣත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා කටත්තා ච රූපං, ද්වෙ ඛන්ධෙ, ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං පටිච්ච තයො මහාභූතං, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං රූපං, කටත්තාරූපං උපාදාරූපං.
බහිද්ධා ධම්මං පටිච්ච බහිද්ධා ධම්මො උප්පජ්ජති හෙතුපච්චයා, බහිද්ධා එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං, ද්වෙ ඛන්ධෙ, පටිසන්ධික්ඛණෙ බහිද්ධා එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා කටත්තා ච රූපං, ද්වෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච ද්වෙ ඛන්ධා, ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු. වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං පටිච්ච තයො මහාභූතා, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං රූපං, කටත්තාරූපං, උපාදාරූපං.
අජ්ඣත්තං ධම්මං පටිච්ච අජ්ඣත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති ආරම්මණපච්චයා. අජ්ඣත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, ද්වෙ ඛන්ධෙ පටිසන්ධික්ඛණෙ අජ්ඣත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා.
බහිද්ධා ධම්මං පටිච්ච බහිද්ධා ධම්මො උප්පජ්ජති ආරම්මණපච්චයා. බහිද්ධා එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, ද්වෙ ඛන්ධෙ, පටිසන්ධික්ඛණෙ වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා.
අජ්ඣත්තං ධම්මං පටිච්ච අජ්ඣත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති අධිපතිපච්චයා. අජ්ඣත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං, ද්වෙ ඛන්ධෙ, එකං මහාභූතං පටිච්ච, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං රූපං, උපාදාරූපං, බහිද්ධා ධම්මං පටිච්ච බහිද්ධා ධම්මො, අධිපතිපච්චයා, බහිද්ධා එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං, ද්වෙ ඛන්ධෙ, එකං මහාභූතං පටිච්ච, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං රූපං උපාදාරූපං.
අජ්ඣත්තං ධම්මං පටිච්ච අජ්ඣත්තො ධම්මො, අනන්තරපච්චයා, සමනන්තරපච්චයා, සහජාතපච්චයා, අජ්ඣත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං. ද්වෙ ඛන්ධෙ, පටිසන්ධික්ඛණෙ අජ්ඣත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා කටත්තා ච රූපං. ද්වෙ ඛන්ධෙ, ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු. වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං
මහාභූතං පටිච්ච තයො මහාභූතා, මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං රූපං, කටත්තාරූපං, උපාදාරූපං, ආහාරසමුට්ඨානං, උතුසමුට්ඨානං අසඤ්ඤසත්තානං එකං මහාභූතං පටිච්ච මහාභූතෙ පටිච්ච කටත්තාරූපං, උපාදාරූපං.
බහිද්ධා ධම්මං පටිච්ච බහිද්ධා ධම්මො උප්පජ්ජති සහජාතපච්චයා, බහිද්ධා එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං. ද්වෙ, ඛන්ධෙ, පටිසන්ධික්ඛණෙ බහිද්ධා එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා කටත්තා ච රූපං ද්වෙ ඛන්ධෙ, ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු. වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං පටිච්ච. මහාභූතෙ පටිච්ච චිත්තසමුට්ඨානං රූපං, කටත්තාරූපං, උපාදාරූපං, බාහිරං, ආහාරසමුට්ඨානං, උතුසමුට්ඨානං, අසඤ්ඤසත්තානං එකං මහාභූතං පටිච්ච, මහාභූතෙ පටිච්ච කටත්තාරූපං, උපාදාරූපං.
අජ්ඣත්තං ධම්මං පටිච්ච අජ්ඣත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති අඤ්ඤමඤ්ඤපච්චයා. නිස්සය, උපනිස්සය, පුරෙජාත, ආසෙවනපච්චයා. පුරෙජාතෙපි ආසෙවනෙපි පටිසන්ධි නත්ථි. කම්මපච්චයා, විපාකපච්චයා ආහාරපච්චයා, ඉන්ද්රිය, ඣානං, මග්ගං, සම්පයුත්ත, විප්පයුත්ත, අත්ථි, නත්ථි, විගත, අවිගතපච්චයා.
හෙතුයා ද්වෙ, ආරම්මණෙ ද්වෙ, (සංඛිත්ත,) අවිගතෙ ද්වෙ.
අනුලොමං.
අජ්ඣත්තං ධම්මං පටිච්ච අජ්ඣත්තො ධම්මො උප්පජ්ජති න හෙතුපච්චයා. අහෙතුකං අජ්ඣත්තං එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා, චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං. ද්වෙ ඛන්ධෙ, අහෙතුක පටිසන්ධික්ඛණෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු. වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං, ආහාර සමුට්ඨානං උතුසමුට්ඨානං, අසඤ්ඤසත්තානං එකං මහාභූතං, මහාභූතෙ පටිච්ච කටත්තාරූපං, උපාදාරූපං, විචිකිච්ඡාජහගතෙ උද්ධච්චසහගතෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච විචිකිච්ඡාසහගතො උද්ධච්ච සහගතො මොහො.
බහිද්ධා ධම්මං පටිච්ච බහිද්ධා ධම්මො උප්පජ්ජති න හෙතුපච්චයා. අහෙතුකං බහිද්ධා එකං ඛන්ධං පටිච්ච තයො ඛන්ධා චිත්තසමුට්ඨානඤ්ච රූපං. ද්වෙ ඛන්ධෙ, අහෙතුකපටිසන්ධික්ඛණෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච වත්ථු. වත්ථුං පටිච්ච ඛන්ධා, එකං මහාභූතං පටිච්ච, බාහිරං, ආහාරසමුට්ඨානං, උතු, අසඤ්ඤසත්තානං එකං මහාභූතං පටිච්ච. විචිකිච්ඡාසහගතෙ උද්ධච්ච සහගතෙ ඛන්ධෙ පටිච්ච විචිකිච්ඡාසහගතො උද්ධච්ච සහගතො මොහො.