15. සමථවාරො
1. යස්මිං සමයෙ සම්මුඛාවිනයෙන ච යෙභුය්යසිකාය ච අධිකරණං වූපසම්මති, යත්ථ යෙභුය්යසිකා ලබ්භති. තත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති, යත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති, තත්ථ යෙභුය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ සතිවිනයො ලබ්භති. න තත්ථ අමූළ්හවිනයො ලබ්භති. න තත්ථ පටිඤ්ඤාතකරණං ලබ්භති. න තත්ථ තස්සපාපිය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ තිණවත්ථාරකො ලබ්භති.
2. යස්මිං සමයෙ සම්මුඛාවිනයෙන ච සතිවිනයෙන ච අධිකරණං වූපසම්මති, යත්ථ සතිවිනයො ලබ්භති, තත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති. යත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති, තත්ථ සතිවිනයො ලබ්භති. න තත්ථ අමූළ්හවිනයො ලබ්භති න තත්ථ පටිඤ්ඤාතකරණං ලබ්භති. න තත්ථ තස්සපාපිය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ තිණවත්ථාරකො ලබ්භති, න තත්ථ යෙභුය්යසිකා ලබ්භති.
3. යස්මිං සමයෙ සම්මුඛාවිනයෙන ච අමූළ්හවිනයෙන ච අධිකරණං වූපසම්මති, යත්ථ අමූළ්හවිනයො ලබ්භති, තත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති. යත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති, තත්ථ අමූළ්හවිනයො ලබ්භති. න තත්ථ පටිඤ්ඤාතකරණං ලබ්භති. න තත්ථ තස්සපාපිය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ තිණවත්ථාරකො ලබ්භති. න තත්ථ යෙභුය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ සතිවිනයො ලබ්භති.
4. යස්මිං සමයෙ සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච අධිකරණං වූපසම්මති, යත්ථ පටිඤ්ඤාතකරණං ලබ්භති, තත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති. යත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති, තත්ථ පටිඤ්ඤාතකරණං ලබ්භති. න තත්ථ තස්සපාපිය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ තිණවත්ථාරකො ලබ්භති. න තත්ථ යෙභුය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ සතිවිනයො ලබ්භති. න තත්ථ අමූළ්හවිනයො ලබ්භති.
5. යස්මිං සමයෙ සම්මුඛාවිනයෙන ච තස්සපාපිය්යසිකාය ච අධිකරණං වූපසම්මති, යත්ථ තස්සපාපිය්යසිකා ලබ්භති, තත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති. යත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති, තත්ථ තස්සපාපිය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ තිණවත්ථාරකො ලබ්භති. න තත්ථ යෙභුය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ සතිවිනයො ලබ්භති. න තත්ථ අමූළ්හවිනයො ලබ්භති. න තත්ථ පටිඤ්ඤාතකරණං ලබ්භති.
6. යස්මිං සමයෙ සම්මුඛාවිනයෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච අධිකරණං වූපසම්මති, යත්ථ තිණවත්ථාරකො ලබ්භති, තත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති. යත්ථ සම්මුඛාවිනයො ලබ්භති, තත්ථ තිණවත්ථාරකො ලබ්භති. න තත්ථ යෙභුය්යසිකා ලබ්භති. න තත්ථ සතිවිනයො ලබ්භති. න තත්ථ අමූළ්හවිනයො ලබ්භති. න තත්ථ පටිඤ්ඤාතකරණං ලබ්භති. න තත්ථ තස්සපාපිය්යසිකා ලබ්භති.
සමථවාරො නිට්ඨිතො පණ්ණරසමො.
16. සංසට්ඨවාරො
අධිකරණන්ති වා සමථාති වා ඉමෙ ධම්මා සංසට්ඨා උදාහු විසංසට්ඨා, ලබ්භා ච පනිමෙසං ධම්මානං විනිබ්භුජිත්වා විනිබ්භුජිත්වා නානාකරණං පඤ්ඤාපෙතුන්ති :-
අධිකරණන්ති වා සමථාති වා ඉමෙ ධම්මා විසංසට්ඨා, නො සංසට්ඨා. ලබ්භා ච පනිමෙසං ධම්මානං විනිබ්භුජිත්වා විනිබ්භුජිත්වා නානාකරණං පඤ්ඤාපෙතුන්ති, සො මා හෙවන්තිස්ස වචනීයො. අධිකරණන්ති වා සමථාති වා ඉමෙ ධම්මා සංසට්ඨා නො විසංසට්ඨා. න ච ලබ්භා ඉමෙසං ධම්මානං විනිබ්භුජිත්වා විනිබ්භුජිත්වා නානාකරණං පඤ්ඤාපෙතුං. තං කිස්ස හෙතු : නනු වුත්තං භගවතා “චත්තාරිමානි භික්ඛවෙ අධිකරණානි, සත්ත සමථා. අධිකරණා සමථෙහි සම්මන්ති. සමථා අධිකරණෙහි සම්මන්තී”ති. එවං ඉමෙ ධම්මා සංසට්ඨා නො විසංසට්ඨා නො ච ලබ්භා ඉමෙසං ධම්මානං විනිබ්භුජිත්වා විනිබ්භුජිත්වා නානාකරණං පඤ්ඤාපෙතුන්ති.
සංසට්ඨවාරො නිට්ඨිතො සොළසමො.
17. සම්මතිවාරො
විවාදාධිකරණං කතීහි සමථෙහි සම්මති, අනුවාදාධිකරණං කතීහි සමථෙහි සම්මති, ආපත්තාධිකරණං කතීහි සමථෙහි සම්මති, කිච්චාධිකරණං කතීහි සමථෙහි සම්මති :
1. විවාදාධිකරණං ද්වීහි සමථෙහි සම්මති : සම්මුඛාවිනයෙන ච යෙභුය්යසිකාය ච.
2. අනුවාදාධිකරණං චතූහි සමථෙහි සම්මති : සම්මුඛාවිනයෙන ච සතිවිනයෙන ච අමූළ්හවිනයෙන ච තස්සපාපිය්යසිකාය ච.
3. ආපත්තාධිකරණං තීහි සමථෙහි සම්මති : සම්මුඛාවිනයෙන ච පටිඤ්ඤාතකරණෙන ච තිණවත්ථාරකෙන ච.
4. කිච්චාධිකරණං එකෙන සමථෙන සම්මති : සම්මුඛාවිනයෙන.