2282. අථ ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො යෙනායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තෙනුපසඞ්කමි. උපසඞ්කමිත්වා ආයස්මතා මහාමොග්ගල්ලානෙන සද්ධිං සම්මොදි. සම්මොදනීයං කථං සාරාණීයං වීතිසාරෙත්වා එකමන්තං නිසීදි. එකමන්තං නිසින්නො ඛො වච්ඡගොත්තො පරිබ්බාජකො ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං එතදවොච: කින්නු ඛො භො මොග්ගල්ලාන, සස්සතො ලොකොති? අව්යාකතං ඛො එතං වච්ඡ භගවතා: “සස්සතො ලොකො”ති. කිං පන භො මොග්ගල්ලාන, අසස්සතො ලොකොති? එතම්පි ඛො වච්ඡ, අව්යාකතං භගවතා: “අසස්සතො ලොකො”ති. කින්නු ඛො භො මොග්ගල්ලාන, අන්තවා ලොකොති? අව්යාකතං ඛො එතං වච්ඡ, භගවතා: “අන්තවා ලොකො”ති. කිං පන භො මොග්ගල්ලාන, අනන්තවා ලොකොති? එතම්පි ඛො වච්ඡ, අව්යාකතං භගවතා “අනන්තවා ලොකො”ති.

කින්නු ඛො භො මොග්ගල්ලාන, තං ජීවං තං සරීරන්ති? අව්යාකතං ඛො එතං වච්ඡ, භගවතා: “තං ජීවං තං සරීර”න්ති. කිං පන භො මොග්ගල්ලාන, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති? එතම්පි ඛො වච්ඡ, අව්යාකතං භගවතා: “අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීර”න්ති. කින්නු ඛො භො මොග්ගල්ලාන, හොති තථාගතො පරම්මරණාති? අව්යාකතං ඛො එතං වච්ඡ භගවතා: “හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. කිං පන භො මොග්ගල්ලාන, න හොති තථාගතො පරම්මරණාති? එතම්පි ඛො වච්ඡ, අව්යාකතං භගවතා: “න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. කින්නු ඛො මොග්ගල්ලාන, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාති? අව්යාකතං ඛො එතං වච්ඡ, භගවතා: “හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති. කිං පන භො මොග්ගල්ලාන, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාති? එතම්පි ඛො වච්ඡ, අව්යාකතං භගවතා “නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණා”ති.

කො නු ඛො භො මොග්ගල්ලාන, හෙතු කො පච්චයො යෙන අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං ව්යාකරණං හොති: “සස්සතො ලොකොති වා, අසස්සතො ලොකොති වා අන්තවා ලොකොති වා, අනන්තවා ලොකොති වා, තං ජීවං තං සරීරන්ති වා අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්ති වා, හොති තථාගතො පරම්මරණාති වා, න හොති තථාගතො පරම්මරණාති වා, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාති වා, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාති”වා?

කො පන භො මොග්ගල්ලාන, හෙතු කො පච්චයො යෙන සමණස්ස ගොතමස්ස එවං පුට්ඨස්ස න එවං ව්යාකරණං හොති: “සස්සතො ලොකොතිපි, අසස්සතො ලොකොතිපි, අන්තවා ලොකොතිපි, අනන්තවා ලොකොතිපි, තං ජීවං තං සරීරන්තිපි, අඤ්ඤං ජීවං අඤ්ඤං සරීරන්තිපි, හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි, න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි, හොති ච න ච හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපි, නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාතිපී”ති?

අඤ්ඤතිත්ථියා ඛො වච්ඡ, පරිබ්බාජකා චක්ඛුං: “එතං මම, එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා”ති සමනුපස්සන්ති. සොතං -පෙ- ඝානං -පෙ- ජිව්හං: “එතං මම, එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා”ති සමනුපස්සන්ති. කායං -පෙ- මනං: එතං මම, එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා”ති සමනුපස්සන්ති. තස්මා අඤ්ඤතිත්ථියානං පරිබ්බාජකානං එවං පුට්ඨානං එවං ව්යාකරණං හොති: “සස්සතො ලොකොති වා -පෙ- නෙව හොති න න හොති තථාගතො පරම්මරණාති”වා.