1. 9. 10.
දුතියද්වයසුත්තං
93. ද්වයං භික්ඛවෙ, පටිච්ච විඤ්ඤාණං සම්භොති. කථඤ්ච භික්ඛවෙ, ද්වයං පටිච්ච විඤ්ඤාණං සම්භොති? චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ උප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. චක්ඛුං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. රූපා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. ඉත්ථෙතං ද්වයං චලඤ්චෙව ව්යයඤ්ච අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. චක්ඛුවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො චක්ඛුවිඤ්ඤාණස්ස අඤ්ඤථාභාවී උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන භික්ඛවෙ පච්චයං පටිච්ච සමුප්පන්නං චක්ඛුවිඤ්ඤාණං කුතො නිච්චං භවිස්සති.
යා ඛො භික්ඛවෙ, ඉමෙසං තිණ්ණං ධම්මානං සඞ්ගති සන්නිපාතො සමවායො, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ චක්ඛුසම්ඵස්සො. චක්ඛුසම්ඵස්සොපි අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො චක්ඛුසම්ඵස්සස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන භික්ඛවෙ පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නො චක්ඛුසම්ඵස්සො කුතො නිච්චො භවිස්සති. ඵුට්ඨො භික්ඛවෙ වෙදෙති, ඵුට්ඨො සඤ්ජානාති. ඵුට්ඨො චෙතෙති, ඉත්ථෙතෙපි ධම්මා චලා චෙව ව්යයා ච අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො.
සොතඤ්ච පටිච්ච සද්දෙ උප්පජ්ජති සොතවිඤ්ඤාණං -පෙ- ඝානඤ්ච පටිච්ච ගන්ධෙ උප්පජ්ජති ඝානවිඤ්ඤාණං -පෙ- ජිව්හඤ්ච පටිච්ච රසෙ උප්පජ්ජති ජිව්හාවිඤ්ඤාණං. ජිව්හා අනිච්චා විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී, රසා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. ඉත්ථෙතං ද්වයං චලඤ්චෙව ව්යයඤ්ච අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවි. ජිව්හාවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමි අඤ්ඤථාභාවි. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො ජිව්හාවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන භික්ඛවෙ පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නං ජිව්හාවිඤ්ඤාණං කුතො නිච්චං භවිස්සති.
යා ඛො භික්ඛවෙ ඉමෙසං තිණ්ණං ධම්මානං සඞ්ගති සන්නිපාතො සමවායො, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ ජිව්හාසම්ඵස්සො. ජිව්හාසම්ඵස්සොපි අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො ජිව්හාසම්ඵස්සස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන භික්ඛවෙ පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නො ජිව්හාසම්ඵස්සො, කුතො නිච්චො භවිස්සති. ඵුට්ඨො භික්ඛවෙ වෙදෙති, ඵුට්ඨො සඤ්ජානාති. ඵුට්ඨො චෙතෙති, ඉත්ථෙතෙපි ධම්මා චලාචෙව ව්යයා ච, අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො.
කායඤ්ච පටිච්ච ඵොට්ඨබ්බෙ උප්පජ්ජති කායවිඤ්ඤාණං -පෙ- මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ උප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. මනො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. ධම්මා අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. ඉත්ථෙතං ද්වයං චලඤ්චෙව ව්යයඤ්ච, අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. මනොවිඤ්ඤාණං අනිච්චං විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. යොපි හෙතු යොපි පච්චයො මනොවිඤ්ඤාණස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන භික්ඛවෙ පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නං මනොවිඤ්ඤාණං කුතො නිච්චං භවිස්සති.
යා ඛො භික්ඛවෙ ඉමෙසං තිණ්ණං ධම්මානං සඞ්ගති සන්නිපාතො සමවායො, අයං වුච්චති භික්ඛවෙ මනොසම්ඵස්සො. මනොසම්ඵස්සොපි අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී.
යොපි හෙතු යොපි පච්චයො මනොසම්ඵස්සස්ස උප්පාදාය, සොපි හෙතු සොපි පච්චයො අනිච්චො විපරිණාමී අඤ්ඤථාභාවී. අනිච්චං ඛො පන භික්ඛවෙ, පච්චයං පටිච්ච උප්පන්නො මනොසම්ඵස්සො, කුතො නිච්චො භවිස්සති. ඵුට්ඨො භික්ඛවෙ, වෙදෙති, ඵුට්ඨො සඤ්ජානාති. ඵුට්ඨො චෙතෙති, ඉත්ථෙතෙපි ධම්මා චලා චෙව ව්යයා ච, අනිච්චා විපරිණාමිනො අඤ්ඤථාභාවිනො. එවං ඛො භික්ඛවෙ, ද්වයං පටිච්ච විඤ්ඤාණං සම්භොතීති.
ඡන්නවග්ගො නවමො.
තත්රුද්දානං:
පලොක සුඤ්ඤා සඞ්ඛිත්තං - ඡන්නො පුණ්ණො ච බාහියො
එජෙන ච දුවෙ වුත්තා - ද්වයෙහි අපරෙ දුවෙති.
එජෙන ච දුවෙ වුත්තා - ද්වයෙහි අපරෙ දුවෙති.