යොගක්ඛෙමිපරියායං වො භික්ඛවෙ ධම්මපරියායං දෙසිස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච භික්ඛවෙ යොගක්ඛෙමිපරියායො ධම්මපරියායො?

සන්ති භික්ඛවෙ චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්යා රූපා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තෙ තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තෙසඤ්ච පහානාය අක්ඛාසි යොගං, තස්මා තථාගතො යොගක්ඛෙමීති වුච්චති.

සන්ති භික්ඛවෙ සොතවිඤ්ඤෙය්යා සද්දා -පෙ- ඝානවිඤ්ඤෙය්යා ගන්ධා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ ජිව්හාවිඤ්ඤෙය්යා රසා -පෙ- කායවිඤ්ඤෙය්යා ඵොට්ඨබ්බා -පෙ- සන්ති භික්ඛවෙ මනොවිඤ්ඤෙය්යා ධම්මා ඉට්ඨා කන්තා මනාපා පියරූපා කාමූපසංහිතා රජනීයා. තෙ තථාගතස්ස පහීනා උච්ඡින්නමූලා තාලාවත්ථුකතා අනභාවකතා ආයතිං අනුප්පාදධම්මා. තෙසඤ්ච පහානාය අක්ඛාසි යොගං, තස්මා තථාගතො යොගක්ඛෙමීති වුච්චති. අයං ඛො භික්ඛවෙ, යොගක්ඛෙමි පරියායො ධම්මපරියායොති.

105. කිස්මින්නු ඛො භික්ඛවෙ සති කිං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛන්ති.

භගවම්මූලකා නො භන්තෙ ධම්මා, භගවන්නෙත්තිකා භගවම්පටිසරණා, සාධු වත භන්තෙ, භගවන්තං යෙව පටිභාතු එතස්ස භාසිතස්ස අත්ථො, භගවතො සුත්වා භික්ඛු ධාරෙස්සන්තීති. තෙන හි භික්ඛවෙ සුණාථ, සාධුකං මනසි කරොථ, භාසිස්සාමීති. එවම්භන්තෙති ඛො තෙ භික්ඛු භගවතො පච්චස්සොසුං භගවා එතදවොච:

චක්ඛුස්මිං ඛො භික්ඛවෙ සති චක්ඛුං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං, සොතස්මිං සති සොතං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං, ඝානස්මිං සති ඝානං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං, ජිව්හාය සති ජිව්හං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛං, මනස්මිං සති මනං උපාදාය උප්පජ්ජති අජ්ඣත්තං සුඛං දුක්ඛං.

තං කිම්මඤ්ඤථ භික්ඛවෙ, “චක්ඛුං නිච්චං වා අනිච්චං වා”ති? අනිච්චං භන්තෙ. “යම්පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වා”ති. දුක්ඛං භන්තෙ. “යම්පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං අපිනු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්ය අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛන්ති”. නො හෙතං භන්තෙ.

“සොතං නිච්චං වා අනිච්චං වා”ති. අනිච්චං භන්තෙ. -පෙ- “ඝානං නිච්චං වා අනිච්චං වාති. අනිච්චං භන්තෙ. -පෙ- “ජිව්හා නිච්චා වා අනිච්චා වා”ති. අනිච්චා භන්තෙ. -පෙ- “කායො නිච්චො වා අනිච්චො වා”ති. අනිච්චො භන්තෙ -පෙ- මනො නිච්චො වා අනිච්චො වාති. අනිච්චො භන්තෙ. “යම්පනානිච්චං දුක්ඛං වා තං සුඛං වාති. දුක්ඛං භන්තෙ. යම්පනානිච්චං දුක්ඛං විපරිණාමධම්මං අපිනු තං අනුපාදාය උප්පජ්ජෙය්ය අජ්ඣත්තං සුඛදුක්ඛන්ති. නොහෙතං භන්තෙ.

එවම්පස්සං භික්ඛවෙ, සුතවා අරියසාවකො චක්ඛුස්මිම්පි නිබ්බින්දති, සොතස්මිම්පි නිබ්බින්දති, ඝානස්මිම්පි නිබ්බින්දති. ජිව්හායපි නිබ්බින්දති. කායස්මිම්පි නිබ්බින්දති, මනස්මිම්පි නිබ්බින්දති, නිබ්බින්දං විරජ්ජති, විරාගා විමුච්චති. විමුත්තස්මිං විමුත්තමිති ඤාණං හොති. ඛීණා ජාති වුසිතං බ්රහ්මචරියං, කතං කරණීයං නාපරං ඉත්ථත්තායාති පජානාතීති.

106. දුක්ඛස්ස භික්ඛවෙ, සමුදයඤ්ච අත්ථගමඤ්ච දෙසිස්සාමි. තං සුණාථ. කතමො ච භික්ඛවෙ, දුක්ඛස්ස සමුදයො:

චක්ඛුඤ්ච පටිච්ච රූපෙ චුප්පජ්ජති චක්ඛුවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා, වෙදනා පච්චයා තණ්හා. අයං දුක්ඛස්ස සමුදයො. සොතඤ්ච පටිච්ච -පෙ- ඝානඤ්ච පටිච්ච -පෙ- ජිව්හඤ්ච පටිච්ච -පෙ- කායඤ්ච පටිච්ච -පෙ- මනඤ්ච පටිච්ච ධම්මෙ චුප්පජ්ජති මනොවිඤ්ඤාණං. තිණ්ණං සඞ්ගති ඵස්සො. ඵස්සපච්චයා වෙදනා. වෙදනා පච්චයා තණ්හා. අයං ඛො භික්ඛවෙ දුක්ඛස්ස සමුදයො.