රාමඤ්ඤ නිකායේ කතිකාවත - සමරසේකර 1925.pdf

ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ නිකායේ කතිකාවත යනු ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ නිකායික මහා සංඝරත්නයේ විනය ප්‍රතිපත්ති, සම්ප්‍රදාය හා පාලන ව්‍යවස්ථාවන් ඇතුළත් කර සම්පාදනය කරන ලද ඓතිහාසික කතිකාවත් ග්‍රන්ථයකි. මෙය ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤනිකාය පාලක කාරක සංඝ සභාවේ අනුමතයෙන් සහ ශ්‍රී සුගත ශාසනාරක්‍ෂක සභාවේ නියමයෙන් එහි ප්‍රධාන ලේකම් ධුරය දැරූ උඩුගම්පල ජේ. පී. පෙ. සමරසේකර නොතාරිස් මහතා විසින් කොළඹ ඩබ්ලිව්. ඊ. බැස්ටියන් සමාගම් මුද්‍රණාලයේදී 1925 වර්ෂයේදී මුද්‍රණය කරවා ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

පොතේ සංඥාපනය මඟින් රාමඤ්ඤ නිකායේ ඓතිහාසික පසුබිම, එහි ශාසන වංශ පරම්පරාව (සොණ-උත්තර මහ රහතන් වහන්සේලාගේ පටන් පැවත එන ආචාර්ය පරම්පරාව), ලක්දිව බුදුසසුන හා රාමඤ්ඤ දේශය අතර පැවති ඓතිහාසික සබඳතා මෙන්ම අඹගහවත්තේ ඉන්ද්‍රාසභවරඤාණ සාමි, ධම්මාලෝක, වරපිටියේ සුමන ආදී රාමඤ්ඤ නිකායික ආදිකර්තෘවරයන් වහන්සේලා පිළිබඳ දීර්ඝ විස්තරයක් සපයයි.

භික්ෂු විනය, නිකායික සම්මුති හා පැවිදි-උපසම්පදා රෙගුලාසි පිළිබඳ අධ්‍යයනය කරන විනයධරයන්ට මෙන්ම ශ්‍රී ලාංකේය ශාසන ඉතිහාසය හදාරන්නන්ට ද මෙම මූලාශ්‍රය අතිශයින් වැදගත් වේ.

සංඥාපනය.

ශ්‍රී ලංකාරාමඤ්ඤ නිකායේ කතිකාවත.

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.

ලොකනාථං නමස්සිත්වා ලඞ්කාරාමඤ්ඤවංසිකං කතිකං අනුලොමෙනිං සඤ්ඤාපෙමි සමාසතො.

මෙම කතිකාව

ශ්‍රීමත් සම්යක්සම්බුද්ධ ශාක්‍යමුනීන්ද්‍රයාණන් වහන්සේගේ ශ්‍රාවක උපාලි මහා ස්ථවිරාග්‍රව ප්‍රභවාතිපරිශුද්ධාචාර්‍ය්‍යාන්වයාගතවූ වර්‍තමාන ලංකා රාමඤ්ඤ නිකායික-ථෙර-මජ්ඣිම-නවක-සාමණෙර-යන සබ්‍රහ්මසරුන්ගේ තුන්සික පුරා නිවන් අත්පත්කර ගැන්මෙහි උපායමාර්‍ගයක් වශයෙන් තන්නිකායික මූලික මාහිමියාණන් වහන්සේලා විසින් නිකාය පිහිටීමෙන් දසවැනි වසැ හෙවත් බුද්ධවර්‍ෂයෙන් (2415) වැන්නේහි-ධර්මවිනයානුකූලවැ සපයා ස්ථිරකොට තබනලදී.

1. වර්තමාන ලංකාරාමඤ්ඤනිකාය-කිනම් ශාසන වංශ පරම්පරාවකින් පැවතෙන්නේද?

2. ලංකා බුද්ධසාසනය හා රාමඤ්ඤ නිකායේ සම්බන්ධය කෙසේද ?

3. වර්තමාන ලංකා රාමඤ්ඤ නිකායේ මූලික ආදිකර්තෘවරයෝ කවරහුද?

යන මේ ප්‍රශ්න ත්‍රිකය විසඳා තේරුම් ගැනීම ශාසන මාමක සත්පුරුෂයන්ගේ ශ්‍රද්ධාදි ගුණාභිවෘද්ධියට කරුණු හෙයින් හෙයින් මෙහි සැකෙවින් විසඳා දක්වම්හ.

එහි-1. වර්තමාන ලංකා රාමඤ්ඤ නිකාය කිනම් සාසනවංශ පරම්පරාවකින් පැවතෙන්නේද? යන පළමු පැනය අටුවා ටීකා සාසන වංස කථාදියට අනුව මෙසේ දතයුතුය.

අපගේ ධර්ම ස්වාමි වූ ශාක්‍යමුනීන්ද්‍රයාණන් වහන්සේ පිරිනිවීමෙන් දෙසිය පන්තිස්වැනි වසෙහි පහළවූ තීර්ථක සංකරය ධර්මාශොක මහරජතුමාණන්ගේ සහායත්වයෙන් මඳිනයකොට තුන්වැනි ධර්ම සංගායනාව කිරීමෙන් ශාසන සොධනය කළාවූ මහා ස්ථවිරාග්‍රව මොග්ගලීපුත්තතිස්ස මාහිමියාණන්වහන්සේ අනාගතඥානයෙන් මතුකලැ බුදු සසුන නිරෝගීවැ අනාකූලවැ සෙයෙහෙන් පවත්නේ කොහිදැයි බලාවදාරණසේක් දම්සෝරජතුමාණන්ගේ ඇවෑමෙන් දඹදිවැ මැදුම්දෙසැ බුදුසසුන මිසදිටු රජුන් විසින් වනසාලනබව හා-කාශ්මීර-ගන්ධාර-මහිංසක-වනවාසී-අපරන්ත-මහරට-යොනරට-හිමවන්ත ප්‍රදෙශ-ස්වර්ණභූමි (රාමඤ්ඤදෙස) තාම්බපණ්ණි-(ලංකා) යන පසල්දනව් නවයෙහි බුදුසසුන මුල්බැසැ කලක් පවත්නා බවද දැකැ වදාරා-ඒ එක එක පසල් දනව්වෙක්හි සසුන් පිහිටුවීම පිණිස සිවුපිළිසිඹියාපත් රහත් භික්‍ෂූන් පස්නම පස්නම බැගින් පිටත් කලසේක. එයින් ස්වර්ණභූමි නම් වූ රාමඤ්ඤ දේශයට සොණ-උත්තර යන රහතන් වහන්සේලා දෙනම ප්‍රධාන කොටැ පංචවර්‍ගී සංඝයා පිටත්කලසේක. උන්වහන්සේලා එහි වැඩමවා එකල එහි රජකළාවූ සිරිමාසොක නම් මහරජු සහායකොට එම රජකුලයෙහි කලෙක පටන් පැවැති දියරකුසු බිය සන්සිඳුවා බුදුසසුන් පිහිටැවූ සේක.

මෙලක්දිවැ බුදුසසුන් පිහිටුවීමට නියමිත වූ මහින්ද, ඉට්ඨිය, උත්තිය, සම්භල, භද්දසාල යන රහතන් වහන්සේලා පස්නම රහත් සුමන සාමණේර අනාගාමී භණ්ඩුක උපාසක යන අනුපසම්පන්න ආර්ය්‍යයන් දෙදෙනා සමග බුදුවසින් දෙසිය සතිස්වැනි වසැ පොසොන් පුණු පොහෝදින ලක්දිව් වැඩමවා දෙවානම්පියතිස්ස මහරජු සහායකොටගෙනැ බුදුසසුන් පිහිටවූහ. මෙසේ මෙලකැ පිහිටි බුදුසසුන් 454 වැනි වස දක්වා නිර්මලවැ පැවැති නමුත් එතැන්පටන් අභයගිරි නිකාය ඇතිවීමෙන්ද-බුදුවසින් අටසිය එකොලොස්වැන්නේහි රජපැමිණි මහසෙන් රජු දවස ජෙතවන නිකාය ඇතිවීමෙන්ද-සාසන පරිහානියක් පහළ විය. එකල ඇතැම් රජුන් වෙතුල්ල්‍ය වාදීන්ගේ මතානුගමනයෙන් ධර්මවාදී මහා විහාරික සංඝයාගේ බලවත් දුර්වලබවක් ඇතිවීමෙන් මහා විජයබාහු රජතුමන්ගේ කාලයෙහිදී උපසම්පදා දී විනයකර්‍ම කිරීමට පොහොනා තරම් භික්‍ෂූන් සොයාගැනීම අපහසුවූ හෙයින් බුදුවසින් 1601 වැන්නේහි රාමඤ්ඤ රට අනුරුද්ධ මහරජු වෙතැ ලියුම් යවා එහෙන් බික්සඟන ගෙන්වා මහා විහාරික සංඝයාගේ වඩිනා කළතැන් පටන් රාමඤ්ඤ දෙශික සොණුත්තර ථෙරවංශ පරම්පරාව ලක්දිවැ පිහිටියාය. මෙම ථෙර පරම්පරාව සීතාවක නුවර රජපැමිණි පිතෘඝාතක දුෂ්ට රාජසිංහ රජු කල් දක්වා ලක්දිවැ පැවැතියාය. දුටු අරිටු ඒ රජු විසින් එය විනාශ කරන ලද්දීය. එසේ මහා විජයබාහු රජ කල්පටන් මෙදුකල ලංකා ශාසන කෘත්‍ය සම්පාදක-මහා කාශ්‍යප-ශාරිපුත්‍රාදි ටීකාචාර්‍ය්‍ය ප්‍රමුඛ සොණුත්තර වංශික සංඝයා කෙරෙහි අනුරාධපුර-පොළොන්නරු-ආදි මහා විහාර චෛත්‍යාදීන්ගේ අයිතිකමද පිහිටියේය.

තවද බුදුවසින් දෙදහස් වස් (2000) වූ කලැ රාමඤ්ඤ දේශයෙහි නිකායාන්තර කලහයෙන් එම සොණුත්තර ථෙරවංශ පරම්පරාව දුර්වල විය. එකල එහි රජ පැමිණි නානා ශාස්ත්‍ර විශාරද ත්‍රිපිටකධාරී ධම්මචෙතිය මහරජතුමාණන් විසින් සසුන් පුවත් විමසා ලක්දිවැ සවැනි භුවනෙකබාහු මහරජතුමන් කලැ-වික්‍රම-රාමදූත-යන ඇමැතියන් සමග රාමඤ්ඤ භික්‍ෂූන් 22 නමක් ලක්දිවට එවා කැලණි ගඟ උදකුක්ඛෙප සීමාවෙහි මහා මහින්ද සොණුත්තරවංශික සංඝයාලවා උපසපන් කරවා පෙරළා එරටට ගෙන්වා හංසවතී යෙහි කල්‍යාණී සීමාව බඳවා ඒ සීමාවෙහි රාමඤ්ඤ බුරුම දෙරට වැසි භික්‍ෂූන්ට උපසම්පදා දෙවා රාමඤ්ඤ දේශයෙහි ශාසන ශුද්ධිය කරවන ලද්දීය. මෙදූතුරෙහි හෙවත් මහා විජයබාහු සවැනි භුවනෙකබාහු යන රජුන්ගේ කාලය අතර වරින්වර ලංකාරාමඤ්ඤ දෙරට වැසි ස්ථවිරාදි භික්‍ෂූහු අන්‍යොන්‍ය සමාන සම්භොගික සම්බන්ධයෙන් දෙරටෙහිම සසුන් දියුණු කළෝය. අරිමද්දන නගරයේ පටන් උඩුබුරැමයෙහිද රාමඤ්ඤ දේශයෙහි එහි පිහිටි සාසන පරම්පරාවම අනුරුද්ධ රජකාලයේ පටන් ක්‍රමයෙන් පිහිටිබව සාසනවංසාදිප්‍රකරණයන්හි කියනලද කරුණුවලින් පෙනීයයි; සුනාපරන්ත නම් බුරුම දෙශය විනයාලංකාර කථා නිදානපාලියෙහි දැක්වූ අපරන්ත දෙශයයි බුරුම තෙරුන් වහන්සේලා විසින් තෝරාගැනීම දෙස සංකරයෙකි. බුරුම දෙශයෙහි හා රාමඤ්ඤ දේශයෙහිද බුදුවසින් 235 වැනි වර්‍ෂයේ පටන් 2410 අවසන් කොටැ 2265 වර්‍ෂප්‍රමාණ කාලයක් පැවැති ආචාර්‍ය්‍ය පරම්පරාව මෙසේ දතයුතු:-

මොග්ගලීපුත්තතිස්ස මාහිමියාණන් වහන්සේ විසින් රාමඤ්ඤ දෙශයෙහි සසුන් පිහිටුවීම පිණිස පිටත් කරන ලද සොණ උත්තරාදි රහතන් වහන්සේලා පස්නම අතුරෙන් ප්‍රධාන වූ සොණ ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ පටන් ශිෂ්‍යානු ශිෂ්‍ය පරම්පරාව නම්:-

“සොණ, සොභිත, සොමදත්ත, සුමනතිය්‍ය, සොපාක, සොමදත්ත, අනොමදස්සී, අයිසිල, ඤාණදස්සි, මහාකාල, සීලබුද්ධි, ධම්මදස්සී, ගුණසාර, අග්ගපණ්ඩිත, අග්ගවංස, උත්තරජීව, ඡප්පට, සද්ධම්මකිත්ති, තිස්සසානධජ, ධම්මරාජගුරු, මුදොත්තරොස, මහාතිස්ස, චන්දපඤ්ඤ, ගුණසිරි, ඤාණධජ, ධම්මධර, සුනෙද්‍රහාස, කල්‍යාණීවන්ත, විමලාවාර, ගුණසාර, චන්දසාර, වරධම්මී, ගුණසිරි, ඤාණාභිවංස, සඞ්ඝරාජ, සුරියවංසාලංකාර සංඝරාජ, ඤෙය්‍යධම්මාභි මුනිවරඤාණකිත්ති සිරිපවරධම්ම සෙනාපති මහා ධම්මරාජාධිරාජගුරු සංඝරාජ, රාමඤ්ඤදෙසික සද්ධම්මවර මහාථෙර” යන ශිෂ්‍යානු ශිෂ්‍යාවාසී වංසපරම්පරාව අවිච්ඡින්නව පැවැතැ ආබව පැහැදිලිවැ පෙනේ. මෙකලැ මෙලක පවත්නා රාමඤ්ඤ නිකායෙහි මූලිකොපාධ්‍යාය මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේලා නම්:- යටෝක්ත ඤෙය්‍යධම්ම සංඝරාජ මාහිමියාණන් වහන්සේ හා සද්ධම්මවර මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේද වෙති-එසේ හෙයින් රාමඤ්ඤ නිකාය අවිච්ඡින්න ආචාර්‍ය්‍ය පරම්පරාවෙන් පැවැතෙන නිකායක් බව තේරුම් ගැනීම යුතු.

2. ඒ රාමඤ්ඤ නිකාය මෙලක්දිවැ බුදුසසුන හා සම්බන්ධ වූයේ කෙසේදයත්?-ලක්දිවැ බුදුසසුන් පිහිටුවාලූ මිහිඳු මාහිමියාණන් වහන්සේ ඇතුළු සංඝයා හා-රාමඤ්ඤ දේශයේ බුදුසසුන් පිහිටුවාලූ සොණුත්තරාදි මාහිමියාණන් වහන්සේලාත් මොග්ගලීපුත්තතිස්ස මාහිමියාණන් වහන්සේගේ සද්ධිවිහාරිකවූ ශීලදෘෂ්ටි සාමාන්‍යයෙන් එකාබද්ධ වූවන් හෙයින් හා යටකීසේ ලංකා රාමඤ්ඤ දෙරට වැසි මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේලා සමාන සම්භෝගීත්වැ දෙරට සසුන් වැඩ කළ හෙයින්ද-ලංකා මහා විහාර වංශ සාසන පරම්පරාව කල්‍යාණී වංශ රාමඤ්ඤ සාසන වංසය හා ගන්ධොදකය-සමුද්‍රොදකය හා සමවන්නාක්මෙන් සමවන්නේමය.

තවද, එම ලංකා මහා විහාර වංශය රාමඤ්ඤ දෙශයෙහි සිවුවරක්ද, රාමඤ්ඤ වංශ සාසනපරම්පරාව මෙලක්දිවැ තුන්වරක්ද පිහිටුවාලූ හෙයින් ලංකා රාමඤ්ඤ දෙරට සාසන සම්බන්ධය දැඩිවිය.