ධර්මාචාර්ය විභාගය 5 සමාජ දර්ශනය.pdf

බෞද්ධ ධර්මාචාර්ය විභාගය බෞද්ධ සමාජ දර්ශනය යනු ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ පාලි හා බෞද්ධ අධ්‍යයන අංශයේ අංශාධිපති මහාචාර්ය චන්දිම විජේබණ්ඩාර මහතා විසින් සම්පාදනය කරන ලද පාඨ ග්‍රන්ථයකි. බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව මගින් 2010 වසරේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මෙම කෘතිය, දහම් පාසල් ධර්මාචාර්ය විභාගය හදාරන විද්‍යාර්ථීන් සහ ගුරුවරුන් උදෙසා සම්පාදිත ප්‍රථම බෞද්ධ සමාජ දර්ශන පාඨ ග්‍රන්ථය ලෙස හැඳින්විය හැක.

මෙහිදී බෞද්ධ ඉගැන්වීම් හුදෙක් පාරලෞකික විමුක්තිය පමණක් නොව, මෙලොව මානව සමාජයේ අභිවෘද්ධිය, යහපැවැත්ම සහ භෞතික මෙන්ම ආධ්‍යාත්මික සංවර්ධනය උදෙසා කෙසේ අදාළ කරගත හැකිද යන්න නවීන සන්දර්භයක් තුළ ගැඹුරින් විග්‍රහ කෙරේ. සූත්‍ර සාහිත්‍යයෙහි සඳහන් කරුණු විශ්ලේෂණය කරමින් විවිධ සමාජ විද්‍යාත්මක සංකල්ප බෞද්ධ දෘෂ්ටිකෝණයෙන් පැහැදිලි කර ඇත.

පොතෙහි අන්තර්ගත ප්‍රධාන මාතෘකා පහත පරිදි වේ:

• සමාජ දර්ශනය, එහි ස්වභාවය සහ කාර්යය
• බෞද්ධ සමාජ සංකල්පය හා පුද්ගලයා සහ සමාජය
• සමාජ සංස්ථාවන්ගේ ප්‍රභවය සහ පරිණාමය
• ජීව - අජීව පරිසරය, ජාතිවාදය සහ සමාජ ස්තරායණය
• බෞද්ධ දේශපාලන හා ආර්ථික චින්තනය
• මානව අයිතිවාසිකම්, නීතිය, යුක්තිය සහ දණ්ඩනය
• යුද්ධය හා සාමය, විවාහ ජීවිතය හා සාමායික සහජීවනය
• විද්‍යාව, තාක්ෂණය, කාර්මීකරණය, ජනගහනය හා සංවර්ධනය

පෙරවදන

බුදුසමයෙහි අන්තර්ගත සමාජ දර්ශනය පිළිබඳ ව කවර අන්දමේ හෝ පාඨ ග්‍රන්ථයක් සකස් වී නොතිබීම බලවත් පාඩුවක් විය. සමාජ දර්ශනයට අදාල සූත්‍ර ධර්ම විෂයෙහි විවිධ අර්ථ විවරණ පළ වුව ද, සමාජ දර්ශනයෙහි විවිධ මාතෘකාවනට අදාල ලේඛන හා පතපොත ප්‍රකාශිත ව තිබුණ ද අධ්‍යාපනික කාර්යයකට යොදාගත හැකි අයුරින් ඒවා සකස් ව නො තිබිණ. දහම් පාසල්වල ධර්මාචාර්ය විභාගය සඳහා සමාජ දර්ශනය නියමිත ව ඇති හෙයින් ඊට සරිලන පරිදි සැකසෙන මේ ග්‍රන්ථය බෞද්ධ සමාජ දර්ශනය පිළිබඳ ප්‍රථම පාඨ ග්‍රන්ථය වන හෙයින් විවිධ අඩුපාඩුකම්වලින් යුක්ත විය හැක.

සංසාරයෙන් විමුක්තිය උගන්වන දහමක් ලෙස පමණක් බොහෝ දෙනා හඳුනන බුදුදහම යහපත් මානව සමාජයක් අරමුණු කර ගනිමින් ඉදිරිපත් කර ඇති අගනා ධර්මෝපදේශ සමුදාය මෙතෙක් කවර හෝ ආගමක් දර්ශනයක් විසින් ඉදිරිපත් කර ඇති සියළු ඉගැන්වීම්වලට වඩා ඉදිරියෙන් සිටින බව බෞද්ධ සමාජ දර්ශනය හදාරන විට පෙනී යයි. සියල්ල අනිත්‍ය බව පෙන්වා දීම තුළින් ප්‍රගතිය හා සංවර්ධනය සඳහා මඟ පැහැදිලි කරන බුදුසමය (පටිච්ච සමුප්පාදය ඇසුරින්) ප්‍රත්‍ය සංකල්පය විෂයෙහි බලපෑම් කිරීමෙන් සුගතිය සනාථ කරගත හැකි අයුරු පෙන්වා දෙයි. අනිත්‍යය හා පරිණාමය පිළිබඳ ගැඹුරු ප්‍රතිවේධය නොමැති ව සංවර්ධන සැලසුම් සම්බන්ධයෙන් කතා කළ නොහැක. වෙනත් සමාජ චින්තනයකට වඩා බුදුදහම වෙනස් වන්නේ එය පූර්ණ මානව සංවර්ධනය අපේක්ෂා කරන හෙයිනි. බොහෝ අය සංවර්ධනය භෞතික සංවර්ධනයට සීමා කරද්දි බුදුදහම භෞතික හා ආධ්‍යාත්මික උභය සංවර්ධනය ම සම තත්ත්වයෙහි ලා සාකච්ඡා කරයි.

මෙහි ඉදිරිපත් කෙරෙන සංකල්ප පෙළ දහමෙන් උකහාගෙන නවීන සන්දර්භයක් තුළ සාකච්ඡා කෙරෙන හෙයින් ඒ පිළිබඳ වැඩි පැහැදිලි කර ගැනීමක් අවශ්‍ය අයට සූත්‍ර ධර්ම වෙත යොමු වීම අර්ථවත් වනු ඇත. පෙළ දහම නව ලොවට ගලපා යොදා ගැනීමේ ප්‍රායෝගික දෘෂ්ටියක් මේ ග්‍රන්ථය තුළින් ලබා ගතහොත් බුදුදහමෙහි සමකාලීන අගය පැහැදිලි කිරීමේ ශක්තිය ධර්මාචාර්යවරුන්ට ලැබෙනු නියත ය.

ප්‍රථම වරට බෞද්ධ සමාජ දර්ශනය පිළිබඳ පාඨ ග්‍රන්ථයක් සකස් කරවා පළ කරවීම සම්බන්ධයෙන් බුද්ධ ශාසන අමාත්‍යාංශය සකල බෞද්ධ ජනතාවගේ ම ප්‍රශංසාවට ලක් විය යුතු ය. දහම් පාසල්වල ආචාර්යවරුන් බවට පත්වන විද්‍යාර්ථීනට මෙන් ම ධර්මකාමී කවර පාඨකයකුට වුව ද බුදුදහමේ සමාජමය වැදගත්කම පිළිබඳ ඇගයුම් කිරීමෙහි ලා මූලාරම්භයක් වශයෙන් මේ පොත ප්‍රයෝජනවත් වෙතැයි හැඟේ.

චන්දිම විජේබණ්ඩාර