බාලාවතාර ටීකා - හික්කඩුවේ සුමංගල හිමි 1892.pdf

BÁLÁVATÁRA (Pali Grammar) with a Commentary යනු ධම්මකිත්ති සංඝරාජ හිමියන් විසින් සම්පාදිත ප්‍රකට පාලි ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථයක් වන ‘බාලාවතාරය’ සඳහා පූජ්‍ය හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල නාහිමියන් විසින් රචිත පාලි ටීකාවයි (බාලාවතාර ටීකාව). මෙම කෘතියේ දෙවන මුද්‍රණය 1913 දී (බු.ව. 2457) කොළඹ ජිනාලංකාර මුද්‍රණාලයේදී මුද්‍රණය කොට ඩී. එස්. අබයවර්ධන අප්පුහාමි මහතා විසින් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

මෙහි අන්තර්ගත ඉංග්‍රීසි හැඳින්වීම සහ පාලි විඥාපනයට අනුව, බාලාවතාරය සඳහා එකල පැවති සිංහල සන්නයන්ගෙන් (විශේෂයෙන් ගඩලාදෙණි සන්නය) ඔබ්බට ගොස් දෙස් විදෙස් විද්‍යාර්ථීන්ගේ ප්‍රයෝජනය පිණිස සම්පූර්ණ පාලි භාෂාවෙන්ම විස්තරාත්මක ටීකාවක් සම්පාදනය කරන ලෙස මල්වතු විහාරයේ මහානායක මාහිමියන් කළ ආරාධනය පරිදි මෙම ටීකාව රචනා කර තිබේ. රූපසිද්ධිය ආදී අනෙකුත් ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථ හා සසඳමින් ගැඹුරු ව්‍යාකරණ ලක්ෂණ මනාව පැහැදිලි කර දීම මෙහි විශේෂත්වයකි.

ග්‍රන්ථයේ ප්‍රධාන අන්තර්ගතය පහත පරිදි පරිච්ඡේදවලට බෙදා දක්වා ඇත:

• සන්ධිකණ්ඩ
• නාමකණ්ඩ
• සමාසකණ්ඩ
• තද්ධිතකණ්ඩ
• ආඛ්‍යාතකණ්ඩ
• ක්‍රියාකාරක / කාරකකණ්ඩ

INTRODUCTION.

BALAWATARA is a Grammar of the Pali language condensed from Kachchayana. The Pali language has three principal grammars namely, Kachchayana, Moggalayana, and Saddaniti. Mention is made in the books of the existence in ancient times of grammars called Bodhí Satta Vyakarana and Sabbagunakara Vyakarana, but these works are not now extant. There have also been two other grammatical works, known as Maha Nirutti and Chula Nirutti, of which the latter only is found in the Temple libraries, and is only a small treatise on words.

Kachchayana, deriving its name from that of its eminent author Kachchayana Thera, is the oldest Pali grammar now extant. The arrangement of the rules in Kachchayana is so lucid and systematic that it takes the first place amongst grammars of the Pali language. Subsequent authors have written commentaries on this work, amongst which three are considered as useful to students. Maha Rupasiddhi, a grammatical work written by Buddhappiya Thera has been based on Sutras of Kachchayana. Several smaller works appear to have been written in later times, but the one work which embodies the principal portions of Kachchayana is the Balavatara. The method adopted by the author of Balavatara in the arrangement of the rules is eminently satisfactory. Beginning with Sanna, the most elementary portion of grammar, the author leads the student, step by step, on to those most difficult and elaborate constructions of Karaka. The name of the author of this work does not appear in it; but other books and tradition fix the authorship on Dharmakirti Sthavira, who lived about six hundred years ago. There are reasons to suppose that this book is older than Maha Rupasiddhi. Balavatara has been from ancient times the accepted grammar in all the monastic schools of the Island. Both in Burmah and Siam it would seem that this book

is used in the education of beginners, even though they use other grammars in their schools. It is universally acknowledged that a thorough study of the Balavatara enables a student to make himself familiar with the Pali language and its various constructions in a comparatively short space of time.

There are five different Sinhalese commentaries on Balavatara whilst there is not one written in Pali. The author has heard of the existence of a small Tika, but has never seen it. Reference is made in Subhuti Thera’s Namamala to a Pali Tika, and some stanzas have been quoted therefrom. Unfortunately the book has been mislaid by Subhuti Thera, and the author has thus been deprived of the opportunity of perusing the old Tika. Subhuti Thera seems to think that the language of that work is far from being elegant, and this opinion is confirmed by the quotations which do not exhibit either grammatical accuracy or elegance of language.

A Pali Tika, with a view to the full elucidation of the text of Balavatara, is considered very desirable at the present time, and it was the expressed wish of several students that the author should undertake the work. He was especially requested by the Maha Nayaka Thera of Malwatta Vihara to write this work. In deference to his wishes, the author has compiled the present Tika to the Balavatara in Pali.

Commentaries written in Sinhalese on a Pali work are devoid of many advantages which a Pali commentary affords to the student. The only Sinhalese paraphrase of Balavatara which has any claims to accuracy is the Gadaladeni Sanne, but the author of that work passes over with a mere paraphrase of the Pali text, and is silent on constructions which require elucidation. Even if a Sinhalese commentary which thoroughly deals with the text does exist, still its usefulness must be confined only to Ceylon.

At a time when Pali literature and Tripitaka written in that language engage the attention of students both of the East and

West, the author presumes that a Pali commentary will not only be opportune, but appreciated by all Oriental scholars. In this Tika the explanations of easy rules and constructions have been omitted as such matter will only tend to enlarge the book without any proportionate advantage. The author has taken care to fully explain all such obscure and doubtful places which a learner would absolutely require to understand. He has pointed out the discrepancies found between Balavatara and Maha Rupasiddhi and other books, and has to the best of his abilities discussed their merits and expressed his decision on them. He has explained at length what has been shortly expressed in the text. Constructions that do not find a place in other grammars are carefully explained in this Tika, comparing them with those contained in the Sacred Text. Quotations from Sanskrit grammars have been adopted here in accordance with the rules of Pali grammar.

The author hopes that this Tika will be of service not only to students in Ceylon but to those of Siam, Burmah, Cambodia, &c. as well as to those of Europe and America. He has endeavoured to render the work acceptable to all who study the Pali language and its grammar.

H. SUMANGALA.

Vidyodaya Pirivena, Colombo, September 5, 1892.

H. SUMANGALA.
Vidyodaya Pirivena,
Colombo, September 5, 1892.

විඤ්ඤාපනං.

බාලාවතාරො නාමා’යං ගන්ථො බහූසුපි සුද්ධමාගධිකව්‍යාකරණගන්ථෙසු බහූහි මෙධාවීහි ව්‍යත්තෙහි වෙය්‍යාකරණෙහි අතීසයෙන පසංසිතො පගුණිතො සුලලිතො පාවචනස්ස සුපකාරී හොති — සාචා’යං මාගධී භාසා නාම බ්‍රහ්මාදිනප්පවත්තාදීනං පකතිභාසා ජාතා මූලභාසා නාම හොති — ගොතමසම්මාසම්බුද්ධකාලතො පුබ්බෙපි මගධෙසු වොහාරප්පත්තා තදනුකාලිකදෙසවොහාරප්පත්තාසු පාකතිභාසාසු එකා මනුඤ්ඤභාසා අහොසි — තදනුකාලිකානඤ්ච වොහරන්තානං ඣානූපසෙවිනං ච ඉසිපුංගවාදීනං වෙය්‍යන්තීභූතායෙන පවත්තාපි යාය මාගධියා භාසාය සම්මාසම්බුද්ධො ධම්මං දෙසෙසි, තස්ස සාවකා ච අඤ්ඤෙ ච ආදයො ධම්මදෙසනං පකාසෙසුං, සා හි නො තථා පවත්තා — සා පන මගධෙසු තත්ථතත්ථපවත්තාය මාගධියා භාසාය සොධෙන්තො විසදීකරණවසෙන සුසංඛතා ජාතා.

තස්ස සම්බුද්ධස්ස භගවතො පරිනිබ්බාණතො තීසු මාසෙසු අතීක්කන්තෙසු රාජගහෙ සත්තපණ්ණීගුහාද්වාරෙ අජාතසත්තුමහාරාජෙන සුමාපිතෙ මණ්ඩපෙ සන්නිපතිතෙසු මහාඛීණාසවෙසු මහාකස්සපත්‍ථෙරෙන පුට්ඨෙහි උපාල්‍යානන්දත්‍ථෙරෙහි නිදානාදිදීපනෙන දෙසිතා විනයපාලි චෙව සුත්තන්තාභිධම්මපාලි ච තදට්ඨකථා ච සුද්ධමාගධිකභාසා නාම ජාතා — තතො පාලිභාසාතිපි වොහරීයතෙ — සා පනා’යං භාසා ඉදානි ලොකෙ තත්ථ තත්ථ යෙභුය්‍යෙන ගන්ථෙසු යත්ථ කත්‍ථචි ව්‍යත්තානං සොගතානං අල්ලාපසල්ලාපෙසු ච වත්තමානා මධුරතමා ලලිතා හොති — අම්හාකං නාථස්ස ගොතමස්ස සම්මාසම්බුද්ධස්ස කාලෙපි පවත්තා තිත්‍ථියාදීනං සක්‍යපුත්තතීත්‍ථභාවප්පත්තානම්පි අබ්‍යත්තානං භික්ඛූනං භාසා නෙව සුද්ධමාගධීසොභං පාපුණාති, න ච තං ලීළ්හං ජනෙති-තත්ථ තිත්‍ථියානං මාගධිකභාසාය සරූපං සාමඤ්ඤඵලසුත්තාදීසු දිස්සමානාය පූරණකස්සපමක්ඛලිගොසාලා අජිතකෙසකම්බලාදීනං පාළ්‍යෙහි වෙදිතබ්බං — අබ්‍යත්තානං භික්ඛූනං පන භාසා සාමඤ්ඤඵලසුත්තට්ඨකථාදීසු විස්සට්ඨං දිස්සති.

තස්මා මාගධිකභාසාය සුසංඛතභාවං සාතිසයං ගන්ථෙසුයෙව විඤ්ඤායති. සා ච පාලිභාසා සකලලොකෙ ව්‍යාකරණවිභාගෙන විනා න සක්කා සබ්බසො සුක්කරාවගමා ජාතා, විනාපි සද්දසත්‍ථෙන කායෙන වාවචාය වා සන්නිට්ඨිතනිරුත්තිලක්ඛණෙන භාසාය අත්ථං සබ්බෙ සුබොධං පාපුණන්ති. යථා පරදෙසවාසී සකභාසාය අඤ්ඤථා භාසමානොපි තං විනා න සක්කොති සම්මා සාධෙතුං, තථාපි සද්දසත්‍ථවිහිතනිරුත්තිලක්ඛණෙන විනා න සුපරිසුද්ධා හොති. තෙනෙව සම්මාසම්බුද්ධස්ස මහාසාවකෙන මහාකච්චායනත්ථෙරෙන සම්බුද්ධස්ස සන්නිකෙයෙව ව්‍යාකරණං පඨමං රචිතං. තං පන කාතන්තකප්පකාරෙන සම්බද්ධං - තස්මා කාතන්තකමනුගතානි කච්චායනසුත්තානීති එකෙසං මතං — තානි තථා වා කථං වා හොන්තු — කච්චායනවුත්තියො අතිසයෙනෙව පසංසනීයා-තත්‍ර ‘අථො’ අක්ඛරසඤ්ඤාතො’ ති පඨමං සුත්තං භගවතා වුත්තන්ති කච්චායනවණ්ණනාකාරෙන විජිතාවිනා ආචරියෙන වුත්තං-කෙචි පනිදං පුබ්බවාක්‍යන්ති වදන්ති-කෙචි පරිභාසාසුත්තන්ති — වුත්තඤ්ච —

“පුබ්බවාක්‍යන්තිදං සුත්තං විදූනාචරියාපරෙ, සුත්තනාමානුරූපෙන පරිභාසාති නො මතී”ති.

පුබ්බවාක්‍යන්ති වචනතො ච පුබ්බසුත්තන්තිපි අත්ථො විඤ්ඤායති වාක්‍යසද්දස්ස ච සුත්තපරියායත්තා - කෙචි පන ඉදං වාක්‍යං සුත්තසඤ්ඤාය බද්ධං කරොන්ති-මුඛමත්තදීපනියං විමලබුද්ධිනා ආචරියෙන “වුත්තං කුබ්බන්තා වුත්තාදෙ ගාථාද්වයං වුත්තං, සුත්තෙ කුබ්බන්තා සුත්තස්සාදෙ පුබ්බවාක්‍යමාරභි, “අථො අක්ඛරසඤ්ඤාතොත්‍යපරෙ” න්ති ච වුත්තං - සුත්තකාරෙන යං සුත්තපාඨෙ වුත්තං තං සුත්තාවසෙසෙනෙව ගහෙතබ්බං — “කෙචි පන අථො අක්ඛරසඤ්ඤාතොති ඉමිනා ච සඤ්ඤා විහිතා ඉදම්පන තබ්බිවරණන්ති වදන්ති” ති- “අක්ඛරාපාදයො එකචත්තාළීසං” ති සුත්තං “අථො” ත්‍යාදි සුත්තස්ස විවරණන්ති කෙචි වුත්තන්තා ච මුඛමත්තදීපනියං වුත්තා - “අථො අක්ඛරසඤ්ඤාතො” ති අභිධෙය්‍යප්පයොජනදීපකං සුත්තං සුත්තකාරෙන වුත්තමෙව- “අක්ඛරාපාදයො එකචත්තාළීසං” ති සුත්තෙන අභිසද්දෙ තෙන සුත්තානුසංඛ්‍යානමුපගච්ඡමානො සබ්බං පාපුණාති-තෙනෙව නයෙන වුත්ති ච කතා — තථා හි අභිධෙය්‍යප්පයොජනකථනානන්තරං අක්ඛරසඤ්ඤාදීනං කථනෙන සුඝටිතත්තා කච්චායනබ්‍යාකරණෙ සම්මා සරිතොව — මුඛබොධව්‍යාකරණෙ වොපදෙවාචරියෙන නමොකාරත්ථං වුත්තං වාක්‍යම්පි නමොකාරසුත්තන්ති වුත්තං - තස්මා ච කච්චායනෙ පන “අථො අක්ඛරසඤ්ඤාතො” ති අභිධෙය්‍යප්පයොජනකථනවාක්‍යං මූලසුත්තන්ති පරිජානෙථ - අස්මිං බ්‍යාකරණෙ හි “යස්මාදපෙති භයමදත්තා වා තදපාදානං” ති අපාදානසඤ්ඤාසුත්තං සබ්බව්‍යාකරණෙසු අපාදානසඤ්ඤාසු සෙට්ඨතමනිස්සෙවි - යතො සභාවතොව ඉහ වුත්තා’ස්ස උජුකං අපාදානෙ වත්තන්ති - එවමාදීහි නයෙහි කච්චායනාචරියස්ස සුත්තාරචනා අතීව පසංසියා සිස්සානඤ්ච පාමොජ්ජාවහා, කොසල්ලකරී ච.

කච්චායනාචරියො පන තස්ස භගවතො සම්මාසම්බුද්ධස්ස මහාසාවකභූතො මහාඛීණාසවොතිව “සෙට්ඨං තිලොකමහිතං” ඉච්චාදි

ගාථාද්වයං වසන්තතිලකාදිකා තස්ස අරහන්තස්සෙව රචනාති විජිතාවී ආදීනං මතං.—තානි වුත්තානි වුත්තිකාරස්ස රචනාතිව සුත්තාරචනා මහාකච්චායනස්සෙවාතිව මුඛමත්තදීපනිකාරාදීනං මතං - තථාපි න සො කච්චායනාචරියො සො මහාඛීණාසවො, තස්සෙව නාමධෙය්‍යෙන පසිද්ධො පච්ඡිමකාලිකො එකො ථෙරො තස්ස ව්‍යාකරණස්ස කත්තා යථා ඉද්ධිමන්තෙසු අග්ගට්ඨානං පත්තස්ස මහාඛීණාසවස්ස නාමධෙය්‍යතා පච්ඡිමකාලිකෙනෙකෙන ථෙරෙන කතං මොග්ගල්ලානව්‍යාකරණන්ති කෙචි පණ්ඩිතානං මතං — තානි ච මතානි යාවජ්ජතනාපි අඤ්ඤදඤ්ඤථා වත්තන්ති-නෙව චෙදං උග්ගහණධාරණත්‍ථිකානං සිස්සානං නෙව බාධාය න දුබ්බොධාය වා සංවත්තන්ති - තථා සකලසුද්ධමාගධිකගන්ථානං කතකාලභෙදෙසු අනුමානතො ඤාතානි මතානි - යථා ච පාණිනීව්‍යාකරණං ලොකෙ සුපාකටං නානාදෙසියෙහි චිරන්තනවත්තනෙහි සුප්පටිග්ගහිතං සුගණ්හිතඤ්ච විජ්ජතීති, තථෙව කච්චායනඤ්ච ව්‍යාකරණං නිවිට්ඨකඤ්චීහි නානාදෙසියෙහි විවිධෙහි සුධීහි සිස්සෙහි ච පටිග්ගහිතං සුගණ්හිතඤ්ච පවත්තති - තථාපි නානාදෙසෙසු වත්තමානානං තත්ථ තත්ථ ලිඛිතපොත්‍ථකානං උද්ගරණාදීහි නානාవిధතා දිස්සති - යථා සාරස්සතං නාම සකකතබ්‍යාකරණං නානාදෙසෙසු ලිඛිතං-කච්චායනබ්‍යාකරණස්ස සංගහවසෙන කතෙසු පකරණෙසු බුද්ධප්පියාචරියකතා රූපසිද්ධි මහන්තීචෙව, විත්‍ථාරකථායුත්තා පසත්‍ථා ච ජාතා-තදපරා යා චූළරූපසිද්ධි කතා’යං පන මහාරූපසිද්ධි වොහරීයති.

බාලාවතාරො පන කෙන කතොති ගන්ථෙ නාමං නෙව දිස්සති, තථාපි ගන්ථන්තරතො ච ආචරියපරම්පරාගතසුතියා ච ලද්ධායං මහාවිහාරියානං ථෙරානමන්තොගධො ධම්මකිත්තිනාමකො ථෙරො තස්ස කත්තා’ති, සො ච සක්කතසද්දසත්‍ථෙසු අතීව ඡෙකො’ති තත්කාලිකො සාසනානුසාසකො සද්ධර්මරාජා’ති ච සඤ්ඤාතො - කාලානුමානතො සො හි ඉතො ඡබ්බස්සසතානමුපරිතනො’ති විඤ්ඤාතො - කෙහීචි සත්තවස්සසතානමුපරිතනො’ති - ඉමෙසං පන ගන්ථානං රචනාකාලභෙදො න සක්කා නිස්සංසයං විඤ්ඤාතුං, යතො ගන්ථෙසු කාලනියමො න දස්සිතො - භෙසජ්ජමඤ්ජුසාසඤ්චිකාපදීපාදීසු පන කාලනියමො සම්මා කතො’පි නො තථා එතෙසු - වුත්තිතො’නුමානතො ච ගණිතො හි නෙව නිස්සංසයතං උපෙති.

සුපපඤ්චාචරියො පන ධම්මකිත්ති මහාථෙරො බාලාවතාරං රචයන්තො බාලානං සුබොධං කුබ්බමානො නාතිමහබ්බුද්ධීහි බාලෙහි සුඛාවගන්තාරහානි ව්‍යාකරණනයෙ පඨමං දස්සෙත්වා නිපුණබුද්ධිකෙහි අවගමනීයෙ නයෙ පච්ඡා දස්සෙන්තො ක්‍රියාකාරක

සම්බන්ධකාරකභෙදනයං සබ්බපච්ඡිමං කත්වා ගන්ථමකාසි—තතො සන්නිභෙච සීහලාදිරීතෙහි පාචවනපාටවඤ්ච අයං ගන්ථො බොධාපෙතබ්බානි සුප්පටිග්ගහිතො-තථා ලද්ධිකෙහි සබ්බෙහි ථෙරමජ්ඣිමනවකෙහි භික්ඛූහි සාමණෙරෙහිචෙව ගහට්ඨෙහි ච විඤ්ඤූහි ජිනවචනපාටවඤ්ච අයං ගන්ථො උපද්දසාදීසු වොහරීයතෙ-තථා ස්‍යාමිමරම්මාදීසු ච රටෙසු හිය්‍යේ‍යා සම්භාවිතො වොහරීයතෙව— ඉමස්ස විත්‍ථාරාවබොධත්‍ථං ව්‍යාඛ්‍යානයෙන කතිපයානි පකරණානි ලද්ධිකාවරියෙහි අභිසංඛතානි සීහලභාසාය වත්තන්ති -න දිස්සන්ති යා කාචි සුද්ධමාගධිකා ටීකා-තානි ච සීහලිකානි ව්‍යාඛ්‍යානානි සබ්බසො කතනබ්බවිත්‍ථාරෙහි අපරිපුණ්ණානි-තෙසු එකමෙව ව්‍යාඛ්‍යානං “ගඩලාදෙණී” විහාරිකනාමෙක පකටං සවිත්‍ථාරං පසත්ථං හොති - තථාපි යතො තස්ස පච්චෙකං සීහලානමෙවාය සත්ථාය කතත්තා ඉමං ධාරණාදීහි වොහරන්තානං සබ්බෙසං පාමොජ්ජාය නොච සංවත්තාති —තස්මා සීහලානඤ්චෙව අඤ්ඤෙසම්පි නානාදෙසියානං විත්‍ථාරරුචිකානං අත්‍ථාය පාමොජ්ජාය ඉමස්ස පසත්‍ථස්ස ගන්ථස්ස ටීකාරචනත්‍ථමහං බොධිධීහාරවාසි රතනපාලත්ථෙරාදීහි කතිපයෙහි විඤ්ඤූහි අභියුක්තො’හොසිං — විසෙසතො ච මමොපජ්ඣායෙන අපරිමෙය්‍ය උපකාරසම්පහාරාධිපතිභූතෙන මහනායකත්‍ථෙරෙන, තානි වචෙක්ඛන්තානි මම සිස්සානං පත්ථනාවාරභං ගුවෙහිං ටීකාරචනායං ඛතාවිතො’හං යා කාචි සුද්ධමාගධිකා බාලාවතාරටීකා විජ්ජති වා නොවාති පරියෙසිං —පරියෙසෙථ නොවා’හං මම මිත්තභූතෙන සුභූතිත්‍ථෙරෙන විරචිතාය නාමමාලාය විඤ්ඤාපනතො බාලාවතාරටීකාති නාමමස්සොසිං-තථා ඤාතෙනමයා සො ථෙරො පුට්ඨො සමානො “තං හි පොත්‍ථකං මහාභික්ඛුවාසිනො අඤ්ඤතරස්ස ථෙරස්ස සන්නිකෙ වසතාහි තතො තාවකාලිකං ලද්ධා තං ඔලොකෙසිං, පුන පච්චාදෙසින්තා” චෙ,ච — තස්සං ච නාමමාලායං සත්ථාය විරචිත වාක්‍යෙසු තස්සා ටීකාය ආරම්භාථාදීකනං වාක්‍යානං කිඤ්චිතකව දස්සෙන්ථා තස්සා අපපපයොගතාච වාක්‍යානමසොභනතනච තෙනෙව ථෙරෙන ඤපිතං හොති - සාපි ආරම්භගාථා සද්දසත්‍ථනෙහී න සමෙති - තස්මා’හං තං පොත්‍ථකං පරියෙසිතුං හිංය්‍යො උස්සාහවන්තොනෙවාමහි-සා හි මයා නෙව දිට්ඨපුබ්බා.

අයං හි බාලාවතාරගන්ථො නානාචරියපරම්පරාසු අජ්ඣායනාදී සුපයුත්තොපි තත්ථ තත්ථ පටිලෙඛානං ලිපිදොසතො බහුධා නානාඨානෙසු කිලිට්ඨො ඛලිතො සාවජ්ජො ච සුචිරං පවත්තො - තථා ච වත්තති තස්මිං සුද්ධමාගධිකසිකඛාය මම සමානාචරියකෙන තඤ්චෙව මය්හමුපාවරියභූතෙන දෙවරක්ඛිතෙන ආචරියෙන සොධෙන්තො මුද්දාපිතො-තස්මිං ච සොධනසමයෙ මයා විසෙසායෙනත න පටිජග්ගිතො - තථා’යං ගන්ථො හීය්‍යො සංසොධිතොපි විසෙසෙනොපපරිකඛාය ඤාතබ්බා කතිපයා අවිසිද්ධා දෙසා තත්ථ පඤ්ඤායිංසු-අහං පනාතිස්සොපපරික්ඛාය තෙහි දෙසෙ පරිහරන්තො තං පරිසොධෙසිං - තං ච පරිසොධනං ටීකාරචණසමයෙයෙව ජාතං — ටීකං රචයන්තෙන මයා මහාරූපසිද්ධියා ච බාලාවතාරස්ස ච කච්චායන සුත්තානයෙනෙව කතත්තා උභින්නව සුපපඤ්චන්ථතා ච තෙසං උභින්නං ගන්ථානං සංසන්දනස්ස යුතත්තො හිංය්‍යො සංසන්දනෙතෙන බාලාවතාරස්ස විත්‍ථාරෙතබ්බට්ඨානෙසු බහුසොව මහාරූපසිද්ධිපාඨෙ උද්ධරන්තෙන තෙසු ච යත්ථ යත්ථ අඤ්ඤමඤ්ඤපටිවිරුද්ධස්ථානානි සන්ති, තත්ථ තත්ථ යුත්තිඤ්චෙව පටිගහහෙතබ්බච යථාමති යථාසන්ති ච දස්සෙන්තෙන විනිච්ඡයාපි දස්සිතා-අඤ්ඤෙසුපි යෙසු කෙසුචි පකරණෙසු ආගතා විසෙසා යථාසම්භවං, න තෙ විනිච්ඡයා යස්ස කස්සචාවරියස්ස පමාදබහ්මාදිජාතච්ඡිද්දපකාසනත්ථං, අථ ඛො සිස්සානං සන්දෙහවිඝාතසුබොධත්ථනං— රූපසිද්ධිපදිසෙනෙන ච මහාරූපසිද්ධිනාමෙන වා කෙවලරූපසිද්ධිනාමෙන වා යං වුත්තං තං සබ්බං මහාරූපසිද්ධිනාමවසෙනෙව ගහෙතබ්බං-උද්ධරණානි දස්සන්තෙන ච නිපිටකපරියත්තිපාල්‍යක්ඛරාපසත්ථකරණෙහි උද්ධටපාඨායෙව නිද්දිට්ඨා-නිද්දිසන්තෙන ච යන්ථ යත්ථ අතිසයෙන පරිගහිතබ්බ නයෙ ආරබ්භ ච යෙ යෙ පාඨා උදූහටා තෙසං පොත්‍ථකනාමානි යත්ථ කත්‍ථචි යෙව පකිතනීතානි-ගන්ථලාසවං ඉච්ඡන්තෙන බහුධා පකරණනාමානි අවුත්තානෙව, යෙ ච පාඨා සුඛං පටිහනන්ති අමුත්ථ අමුත්ථෙති සුතිචන්තං - යත්ථ කත්‍ථචි උද්දහෙසු පාඨෙසු නිද්දිට්ඨනයපපහොනකමත්තමෙව උද්ධරිත්වා නිද්දිට්ඨං හොති - සකතගන්ථෙහි ගහිතාපි නයාදයො සුද්ධමාගධියා වත්තබ්බනයෙන පකඛිත්තා - යථා ච බාලාවතාරෙ උපරුපරි සුබ්බහමචිරගතා සද්දසඤ්ඤිකා අලිද්ධාදයො හොන්ති තෙතෙයෙවෙත්ථාපි අභිවිත්‍ථාරෙතො ව්‍යාකතා — නො තථා සඤ්ඤාසංඛ්‍යාදිකා - සභාවතොවෙව නානාවිධෙහි බුද්ධානුබුද්ධුප්පාදෙහි ගන්ථෙහි සුබොධා සඤ්ඤාදයොන්ති - අපිච ගන්ථස්ස සුඛකරණෙසු සාමඤ්ඤෙන වුත්තා කෙචි නයා උපරුපරි තදුපයොගනයොපනිස්සිතෙසු ක

ණ්ඩෙසු විත්‍ථාරිතා-ආඛ්‍යාතපරියොසානෙ ක්‍රියාපයොගො සක්කසෙව මතියා කතො-යත්ථ යත්ථ පාල්‍යට්ඨකථානයෙ උපනිස්සාය යුත්තී සුත්තවසෙන අත්තනොමතිවසෙන ච යානිලක්ඛණානිවුත්තානීතෙසු චයං යං “අම්හාකං ඛමති” ඉච්චාදිකී බහුවචනනිද්දෙසා වුත්තා හොන්ති තං තං සඟවාරීහි මකනණසමයෙසු බහුනනං මතිසංසන්දනෙන විනිච්ඡිතන්හිව එකවචනනිද්දෙසෙන යං යං වුත්තං තං තං මමෙව මතියා පාචචනමනුගමම පවුත්තානතිව වෙදිතබ්බං - තථා නිද්දිට්ඨානි ලක්ඛණානි උපපරික්ඛනතා ව්‍යත්තා මෙධාවිනො සබුද්ධියා ච විජඤ්ඤා විභඤ්ජිත්‍වා හිංය්‍යො විනිච්ඡිතන්තු - සුද්ධමාගධීකභාසාය පාචචං කතානං ව්‍යාකරණගන්ථානං නානාවිධා වණ්ණනා සීහලභාසාය චෙව ස්‍යාමමරම්මකම්බොජාදිභාසාහි ච රඛිතා තෙසු තෙසු දෙසෙසු වත්තන්ති-තෙහි උගහණත්ථා බාලා ව්‍යාකරණලක්ඛණමවගච්ඡන්තො’පි තාය භාසාය සල්ලාපසන්දෙසාදිකමෙවසු පාටවං සික්ඛානුපගච්ඡන්ති - ඉමාවෙව භාසාය විරචිතානි වණ්ණනාහි උගහණ්ණන්තා භිපන්නං සල්ලාපසාසනකම්මමසුචෙව පාචචතාවගමෙ ච වෙය්‍යන්තියමුපගච්ඡන්ති - තස්මා ලද්ධිකානවෙච ස්‍යාමිකමරම්මිකාදීනං පාචචනුගහමිච්ඡන්තානං යුරොපියාදීනංවා’යං ටීකා හිතාය සුඛාය සංවත්තීස්සතීති මඤ්ඤෙ - තථා’යං බාලානමතිසයෙන බුද්ධිවුද්ධි සා භවතු.

අරියෙ ධම්මවිසෙසෙ යෙ ඉහ සත්තා භවන්ති වෙ බාලා, තෙසං ඛීල යථානං කරොත්‍ය’යං බුද්ධිසා වුද්ධිං.

යෙ ඤාණුද්ධිරතා ච සුබොධකාමා සධා භවනතු ඉහ ධම්මවරානුබොධෙ, තෙ යෙ ච පණ්ඩිතජනා නිපුණත්ථවෙදී දෙසෙන්තු සාධුමතියා’ලිව බාලකානං.