ධර්මාචාර්ය විභාගය 3 ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය.pdf
- කතෘ :
- එච්. එම්. මොරටුවගම
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 2010
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2010
- පිටු ගණන :
- 249
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 7,192
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2015-11-08
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 110 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලයේ පාලි හා බෞද්ධ අධ්‍යයනාංශයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ කථිකාචාර්ය එච්. එම්. මොරටුවගම මහතා විසින් සම්පාදිත, බෞද්ධ ධර්මාචාර්ය විභාගය සඳහා නියමිත බෞද්ධ ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය විෂය නිර්දේශයට අදාළව බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව මගින් 2010 වසරේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අගනා විෂය ප්‍රවේශ ග්‍රන්ථයකි.
භාරතයේ බෞද්ධ නිකායන්ගේ ප්‍රභවය, ධර්මාශෝක හා කණිෂ්ක රජවරුන්ගේ යුගයන්, මහායාන බුදුදහම, බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල සහ භාරතීය බෞද්ධ පඬිවරුන්ගේ තොරතුරු මෙන්ම මිහිඳු මාහිමියන්ගේ ලංකාගමනය, ශ්‍රී ලංකාවේ බුදුසමය සහ රාජ්‍යය අතර සබඳතාව, ලක්දිව නිකාය භේදය, බුදු පිළිමය සහ චෛත්‍ය සම්ප්‍රදාය ආදී මාතෘකා 20ක් යටතේ මෙහි කරුණු සංග්‍රහ කර ඇත.
පෙරවදන
ගෞතම බුදුරජාණන් වහන්සේ පහළ වූ ක්‍රි. පූ. ස වැනි සියවස භාරතයෙහි පමණක් නොව මුළු මහත් ලොව පුරාම යුගකාරක චින්තකයන් පහළවූ යුගයකි. මෙ සමයෙහි සාම්ප්‍රදායික චින්තනයට හා ශිෂ්ටාචාරයට අභියෝගාත්මක ව ගැඹුරු ප්‍රශ්න මතු කිරීමටත්, හැකි පමණින් ඒවාට පිළිතුරු දීමටත්, ඒ දැනුම මගින් මානව ශිෂ්ටාචාරය ගුණාත්මකව පෝෂණය කිරීමටත් ප්‍රබල ප්‍රයත්නයක් ලොව පුරා චින්තකයන් විසින් දරා ඇත. මෙවන් ප්‍රයත්නයක් එක යුගයක දී පෘථිවිය මත විවිධ දේශයන්හි දරනු ලැබීම අතිශය වැදගත් සිද්ධියකි. එවැනි තත්ත්වයක් සාර්වභෞමික ව උද්ගත වූයේ මන්දැයි විවරණය කිරීම පහසු කාර්යයක් නොවේ. මේ කාල පරිච්ඡේදය පැරණි ලෝකය පුරා ම දීර්ඝකාලීන ව බලපෑ ආගමික ප්‍රතිසංස්කරණ ඇති කළ යුගයක් සේ හැඳින්විය හැකිය. භාරත දේශයේ මෙන්ම ග්‍රීසියේ, චීනයේ හා ඉරානයේ ශ්‍රේෂ්ඨ චින්තකයන් පහළවී ආගමික-දාර්ශනික වශයෙන් නව සංකල්ප ඉදිරිපත් කර ලෝක සංස්කෘතිය පෝෂණය කළේ මේ අවධියේ ය. මේ දාර්ශනික ප්‍රබෝධයට සමාජ-ආර්ථික සාධක බලපෑ ආකාරය හා ආධ්‍යාත්මික කරුණු බලපෑ ආකාරය ද වියතුන්ගේ සාකච්ඡාවලට භාජනය වී ඇත.
ගෞතම බුදුරදුන්ගෙන් ඇරඹෙන බෞද්ධ ඉතිහාසය හා ශිෂ්ටාචාරය පිළිබඳ වෘත්තාන්තය සුවිශාල විෂයක්ෂේත්‍රයකි. කාලය විසින් සියවස් විසිපහක් ද ඉක්මවා විහිදෙන එය දේශය විසින් මුළු මහත් ආසියාවෙන් ද ඔබ්බට විහිද සිටියි. “බෞද්ධ ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය” වූකලි බෞද්ධ ශිෂ්ටාචාරයේ උපත හා එය විවිධ දේශයන්හි පැතිර යාම පිළිබඳ මුල් යුගයේ තොරතුරුවලින් බිඳක් කියාපානු වස් දැරෙන තැතක් පමණි. එමගින් බෞද්ධ ශිෂ්ටාචාරයේ ස්වර්ණ යුගය සේ හැඳින්වෙන අවධිය තෙක් වැදගත් සන්ධිස්ථාන සැලකිල්ලට ගනිමින් කරුණු සාකච්ඡා කොට ඇත.
සම්බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් පසු මහාකාශ්‍යප මහ රහතන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ ශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා විසින් ධර්ම සංගායනා පවත්වා සද්ධර්මයත්, සංඝ සමාජයත් පවිත්‍රව ආරක්ෂා කර ගැනීමට ප්‍රයත්න දරන ලදි. ධර්ම-විනය ද භික්ෂු සමාජය ද පවිත්‍රව පවත්වා ගෙන ඒමට තෙරවරුන් විසින් ප්‍රබල ප්‍රයත්න දැරුව ද ඓතිහාසික විවිධ හේතූන් සමුදායක් නිසා නිකායභේදය සිදුවූ බව බෞද්ධ ඉතිහාසයෙන් ප්‍රකට වෙයි. එබැවින් භික්ෂුවගේ කාර්යභාරය ද ඉතිහාසය තුළ විවිධ මුහුණුවර ගනිමින් විකසිත වූයේ ය. භික්ෂුව වැඩ වාසය කළ ‘ආරාමය’ ලෝක ප්‍රකට ‘බෞද්ධ විශ්වවිද්‍යාල’ දක්වා ව්‍යාප්ත වී උසස් අධ්‍යාපන විද්‍යාපීඨ බවට පරිවර්තනය විය. මුල් අවධියෙහි භාරතයට සීමා වූ බුදුසමය ධර්මාශෝක මහාධිරාජ්‍යාගේ සමයෙහි දේශාන්තරගත වූ බව බෞද්ධ ඉතිහාසය විවර කොට දක්වයි. මේ කතා ප්‍රවෘත්ත අතිශය දීර්ඝය; විවාදාපන්න ය. ඒහා බැඳුණු බෞද්ධ සංස්කෘතික ඉතිවෘත්තය ද එලෙසම සුවිශාල ය. බෞද්ධ ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය සංග්‍රහ කොට ඇත්තේ පූර්වෝක්ත විෂයක්ෂේත්‍රයෙහි අත්‍යවශ්‍ය ම තොරතුරුවලිනි. එහිලා බෞද්ධ ධර්මාචාර්ය විභාගාපේක්ෂකයන් කේන්ද්‍රීය වශයෙන් සැලකිල්ලට ගත් බව පැවැසුව මනාය. ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාව ඉටුකරලීමට සමත්වන පරිදි මේ කෘතිය සංග්‍රහ කරන ලද බව සැලකුව මනා ය.
පරිච්ඡේද විස්සකින් සැදුම්ලත් මේ කෘතිය විභාගාපේක්ෂකයන්ට පමණක් නොව බෞද්ධ ඉතිහාසය හා සංස්කෘතිය පිළිබඳ තොරතුරු දැන ගනු රිසි සාමාන්‍ය පාඨකයාට ද ප්‍රයෝජනවත් විය හැකි ය. මෙහි ඇතුළත් සමහර තොරතුරු සිංහල පාඨකයාට ලැබෙන පළමු වැනි අවස්ථාව ද මෙය විය හැකි ය. මේ කාර්යයෙහිලා බුද්ධශාසන අමාත්‍යාංශයත්, බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවත් දැක්වූ සහනශීලි සහයෝගය සහ උපදේශය ධර්මශාස්ත්‍රෝන්නතිකාමී සියලු දෙනාගේම ප්‍රශංසාවට ලක් විය යුතු ය.
එච්. එම්. මොරටුවගම
පාලි හා බෞද්ධ අධ්‍යයන අංශය,
ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර විශ්වවිද්‍යාලය,
නුගේගොඩ.