සීමා විනිශ්චය - බලපිටියේ විසුද්ධාලෝක හිමි 1968.pdf

සීමා විනිශ්චය යනු විනය පිටකයේ මහාවග්ගපාලියේ උපෝසථක්ඛන්ධකය හා ඒ ආශ්‍රිත අටුවා, ටීකා සහ ප්‍රකරණ ග්‍රන්ථ ඇසුරින් සීමා පිළිබඳ කරුණු විග්‍රහ කරමින් සම්පාදිත විනය ග්‍රන්ථයකි. මෙහි කතුවරයාණන් වන්නේ බලපිටියේ ශ්‍රී සුභද්‍රාරාම පුරාණ මහා විහාරවාසි, රන්දොඹේ ශික්ෂාලංකාර විද්‍යාලයාධිපති, රාජකීය පණ්ඩිත බලපිටියේ විසුද්ධාලෝක ස්ථවිරයන් වහන්සේය.

භික්ෂු ශාසනයේ මූලික පැවැත්ම හා උපසම්පදාව ආදී විනය කර්මයන්හි වලංගුභාවය උදෙසා සීමා සම්පත්තිය අත්‍යවශ්‍ය වන ආකාරයත්, බද්ධ හා අබද්ධ සීමා, නිමිති පාෂාණ, සීමා මන්දිර හා සීමන්තරිකා ආදිය පිළිබඳ විනය නීති රීති හා විවිධ ආචාර්යවාදයන්ගේ මත මෙහි මැනවින් සාකච්ඡා කර ඇත.

මෙහි පළමුවන මුද්‍රණය 1968 දෙසැම්බර් මස කොළඹ සීමාසහිත ඇම්. ඩී. ගුණසේන සහ සමාගම විසින් නිකුත් කර ඇති අතර, මෙම දෙවැනි මුද්‍රණය 2020 මාර්තු 20 වන දින බෝධිචිත්තෝපකාර විවේක සෙනසුන මගින් ධර්ම දානයක් ලෙස පළ කර ඇත.

පොත ගැණ

සුවිශුද්ධ බද්ධසීමාව භික්ෂුශාසනයේ ප්‍රතිෂ්ඨාස්ථානයයි. එහෙයින්:

“න හොති භික්ඛුභාවො සො උපසම්පත්තියා විනා, න හොති උපසම්පත්ති සීමාසම්පත්තියා විනා” (සීල-4)

‘උපසම්පත්තියෙන් තොර භික්ෂු භාවයක් නැත. (පරිස සම්පත්ති - කම්මවාචා සම්පත්ති සීමාවක් තුළ ම ලැබෙන හෙයින්) සීමාසම්පත්තියෙන් තොර උපසම්පත්තියක් නැත’ යනු කීහ.

බුදු අණින් පිහිටුවන ලද සීමාවට රැස්වූ සමාන සංවාසක සංඝයාට ශාසනය පවත්වා ගැනීමේ සුවිශේෂ බලයක් ඇත. සීමාවක් තුළ සහමුලට එක්ව උපසම්පදාපෙක්ෂකයා ශික්ෂාපද කියා සීල සමාදානයක් නැතිව උපසම්පදාව පමණක් යාඥා කිරීමෙන් සංඝයාගේ ඒකමතික පිළිගැනීම අනුව කම්මවචන උදෙසා: උපසපන් භික්ෂුවක් ලෙස සම්මත කිරීමෙන් රහතුන් වහන්සේට පවා අසාධාරණ සාසනික පැවිද්දේ ශ්‍රේෂ්ඨතම තත්වය ලබයි. එය සීමාවක් තුළ විනා අන්කිසිම තැනකදී නොලැබෙයි.

ප්‍රථමයෙන් බුදු අණ පිහිටුවා රජගහනුවර කළ මහා බද්ධසීමාවෙන් පසු ඒ සීමානාමය උදකුක්ඛෙපාදි සීමාවන්ට ද තාවකාලික වශයෙන් ලැබෙන නමුත් ස්ථිර සීමාව නම්, බද්ධසීමාව ය. එ බැවින් මිහිඳු මහරහතුන් වහන්සේ ලක්දිව අනුරාධපුර මහාබද්ධසීමාව පිහිටුවාලීමෙන් පසු ‘බුදුසසුන තහවුරු ව පිහිටියේ ය’යි: වදාළහ.

“ඉමං පන සමාන සංවාසසීමං සම්මන්නන්තෙහි: පබ්බජ්ජු’පසම්පදා දීනං සුඛ කරණත්ථං: පඨමං ඛණ්ඩසීමා බන්ධිතබ්බා” = (සපා - 777) බද්ධසීමාවෙහි ප්‍රයෝජනය දැක්වීමේදී: “මහාසීමාවක් තුළ බද්ධසීමාව වූ ඛණ්ඩසීමා බැඳීම: පැවිදි - උපසම්පදාදීන්ගේ පහසුවෙන් කිරීම පිණිස ය” යි: දක්වන තැන: බද්ධසීමාව පැවිද්දට ආධාරවන බව අටුවාවෙහි විස්තාරවන්නේ: භණ්ඩකම්මපබ්බජ්ජන අපලෝකන කර්මය පිණිස බව පමණෙකි. අපලෝකන කර්මයට සීමාවක් උවමනා නම් ඒ අසලම පැවිදි කරණ පණ්ඩූපලාසකයා සීමාව තුළ ම පැවිදිකිරීම නොමැන විද?. බුද්ධකාලයෙහි ලැබුණු තැන් වල පැවිද්ද කෙළේය. ඉන්පසු පැවිද්ද සීමාවලදී ද කර ඇත. විසාඛ උපාසක පැවිදි කිරීමට අනුරාධ පුරයේදී සීමාමාලකයට ගෙන ගියේය. (අනුපුබ්බේන මහා විහාරං ගන්ත්වා පබ්බජ්ජං යාචි. සො පබ්බාජෙත්වා සීමාමාළකෙ) (විසු: 231)

මිහිඳු මහරහතුන් වහන්සේ අනුරාධපුර මහා බද්ධසීමාව සම්මත කිරීමට පෙර ගාම සීමාවේදී භණ්ඩුක කුමාරයා මහණ-මහලු පැවිදි කළ නමුත්: මහාසීමා සම්මතයෙන් පසු ලක්වැසි බොහෝ දෙනා මහාසීමාව තුළම පැවිදි බිමට පමුණුවන්ට ඇත. සාමාන්‍යයෙන් පැවිදි කිරීම සංඝකර්මයක් නොවුවත් බද්ධසීමාවක ඇති බුදු අණ මුල්කර ගෙණ බුදු සසුනට ඇතුලත්වීම පිණිස නගන මුල් පියවරවූ පැවිද්ද පවා බද්ධසීමාවක් තුළ කරන්නේ නම්: එහි ගරුත්වයක් පවතින බවට බැහැරින් කරුණු දැක්වීමට උවමනා නැත.

බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සාසන භාරය දරන්නේ සංඝයා වහන්සේය. ඒ සංඝයා වහන්සේ: බුද්ධ නියමය පරිදි සම්මත කල සීමාවකට හැර: පොළොව මතුපිට අවකාශ ඇති කොතැනකට නමුත් සංඝයා වහන්සේ සියදහස් ගණනින් රැස්ව ද විනය කර්මයක් කල නොහැක. අනුපසම්පන්නයකු උපසපන් කිරීමෙන් විනය කර්මයෙන් සංඝ සභාවට ඇතුලත් කරගැනීමට හෝ, උපසපන්ව සිටි භික්ෂුවක් උත්ක්‍ෂේපණීය කර්මයෙන් ඒ සංඝසභාවෙන් නෙරපා ලීමට හෝ බලය ඇත්තේ සීමාවකට රැස්වූ සංඝයාට ය.

ඒ සීමාව බද්ධ-අබද්ධ වශයෙන් දෙපරිදිය. එයින් අබද්ධ සීමාව: තාවකාලිකය. බද්ධසීමාව: ඉතා වෙහෙස මහන්සියෙන් ඇති කරගන්නා සම්බුද්ධසාසනයේ බලකොටුවය. අනුරාධපුර මහාසීමාව උගුළුවා ලන්නට තැත්කල අභයගිරිවාසීන්ගෙන් මහා විහාරික භික්ෂූහු එය රැකගත්තේ දිවි පිදීමෙන් රජයක් පිළිබඳ බල කොටුවක් රැකගන්නා ලෙසිනි.

සම්බුද්ධසාසනයේ ජීවය පවතින ඒ උතුම් ස්ථානය උසස් ලෙස ගෞරවාකාරයෙන් පවත්වා ගැනීම භික්ෂූන් වහන්සේ සතුය. ඒ ස්ථානයේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය සලකන ඇතැම් බෞද්ධ රටවල බෞද්ධයෝ මැණික් ඔබ්බවා රන් ආලේපකරවා උත්කර්ෂවත් ලෙස සීමා මන්දිර තනා ඇති බව කියත්. ලක්දිවද සමහර විහාරස්ථානයක ඇති බද්ධ සීමා මන්දිරය විහාරස්ථානයේ සියලු ගොඩනැගිලිවලට වඩා ඉතා උසස් ලෙස තනා පිරිසිදුව සැලකිල්ලෙන් තබා ගන්නා අතර, ඇතැම් තැනෙක සීමාමන්දිරය විහාරස්ථානයේ ම අබල - දුබල තැනය. ඒ හැර මැදුරක් නොතැනූ ඇතැම් සීමාමාලකයක් ගස්වලින් පිරුණු කැලෑ මණ්ඩියකි. නැතිනම්: තණ බැඳුණු පිට්ටනියකි.

සීමාවක් සම්මත කළ පසු එහි බලය සඟසතුය. එක පුද්ගලයෙක් නොව හැම සංඝයා වහන්සේලාම සීමාව පාලනය පිළිබඳව වගකිව යුත්තෝය. ඒ නිසා කවර භික්ෂූන් වහන්සේ නමකට හෝ අපිරිසිදු සීමාවක් පරිසුදු කර තැබීම සුදුසුය. ප්‍රශ්නකථායෙහිද හැමදීම ආදියෙන් සීමාව පරිසුදු කිරීම සඳහන් වන්නේ පොදු බැවිනි. ඒ සීමාමාලකය තුළ මැදුරක් ඉදිකරන්නේ නම් හෝ, ඇති මැදුරක් පිළිසකර කරන්නේ නම් හෝ සංඝයා විචාරා: කරන්නේ නම් සඟසතු කාර්ය මනාව ඉටු කළාම වෙයි.

එවැනි පිළිවිසීමක් සිදුනොවන බැවින් ඇතැම් විහාරස්ථානවල සම්මත කර ඇති බද්ධසීමාවේ නිමිත්තපාෂාණ සම්පූර්ණයෙන් සීමාමන්දිරයට ඇතුළත් කොට ද, ඇතුළෙන් තනන ගොඩනැගිල්ල නිමිත්ත පාෂාණවලට සම්බන්ධ කොට ද, ඇතැම් විට කීපයක් සම්බන්ධ කොට ද, කල්යාමේදී පෙළ වෙනස්වී ඇති නිමිත්ත පාෂාණවලින් කීපයක් මන්දිරයේ ආලින්දයට ඇතුළත් කොට ද, උසට තැනූ මැදුරට නැගීම පිණිස නිමිත්තපාෂාණවලට පිටතින් තැනූ පඩිපෙළක් සීමාමන්දිරයට සම්බන්ධකර තැබීමෙන්ද, සීමාමන්දිරයේ වේදිකාව: නිමිත්ත පාෂාණ සම්පූර්ණයෙන් හා, අඟල් දෙකක් තුණක් පමණ මතුව සිටිනසේ යටකරමින් සීමන්තරිකය පවා වැහීසිටිනසේ තැනීමෙන්ද යනාදි නොයෙක් ආකාරවලින් සීමාමන්දිරය ගැණම සැලකීම ඇතිකරගෙන තැනුනු ගොඩනැගිලිවලින් බද්ධසීමාවට යම් කිසි ක්‍රමයකින් සංකර දෝෂයක් ඇතිවුව හොත් එහි විනය කර්ම කිරීමෙන් සිදුවන විපත පිරිමසාලිය නොහෙයි.

විනය කර්මයක් පිණිස බද්ධ-අබද්ධ කවර සීමාවකට හෝ රැස්වන භික්ෂූන්ට ඒ සීමාව පිරිසුදුව - අසංකරව පිහිටා ඇතැයි: හැඟීම ඇති වියයුතු. සමහරවිට මේ සීමාව: ‘සංකරවී ඇද්ද? නැද්ද’යි: සැකය ඇතිකර ගෙණ සිටි එකද භික්ෂුවක් සමඟ හෝ විනයකර්ම කිරීම: සීමා නානා සංවාස භාවයට හේතු විය හැක. එබඳු මතභේදවලට තුඩුදෙන යම් සුළුවූ හෝ, සැක උපදින තැන් සීමා මන්දිරවල වෙත් නම්: ලාබවූ හෝ, අලාබවූ හෝ, පක්ෂවූ හෝ, විපක්ෂවූ හෝ, ඒ හැම කරුණක් ගැණම: නෛය්‍යානික සම්මා සම්බුද්ධ ශාසනය දෙස බලා ඒකමතික තීරණයකට පැමිණම ඒ ස්ථානවල විනය කර්ම කරන්නාහු නම්: එය සම්බුද්ධ සාසනයේ චිරස්ථායි භාවය පිණිස ඒකාන්තයෙන් හේතු වනු ඇත.

විශේෂයෙන් උපොසථ - පාරුපනාදි සාසනිකවාද විවාදවලින් තීරණයකට පැමිණියත් නො පැමිණියත් බුදු සසුනට එයින් එතරම් හානියක් නැත නමුත් සීමාව පිළිබඳ මතභේදය සමථයකට පත්කර නොගෙණ එහි විනයකර්ම කිරීමෙන් ඇතිවන විපත එයට වඩා ඉතා බලවත් ය.

බද්ධසීමාව මකුළු හුයක් පමණින්වත් අන් සීමාවක් හා සම්බන්ධ වී ඇති අතර: එහි කරණ විනය කර්මය විනාශවෙයි. උපසම්පදාවක් කල හොත් ඒ උපසම්පදාපෙක්ෂකයාගේ උපසම්පදාවත් නොපිහිටා ශික්ෂාකමත් - පැවිදිකමත් නැති පුද්ගලයෙක් වෙයි. ඔහු සමග කරණ අනික් විනය කර්මය කුත් එසේම වෙයි. අන්තිමේදී නොදැනම බුදු සසුන වඳවී යයි.

පොළොන්නරුවේ පැරණි නගරයේ ඇති බද්ධසීමාව: ආදර්ශවත්ය: එය තනිමලුවක පිහිටා තිබේ. එහි නිමිත්ත පාෂාණ: අඩි 3½ක් පමණ බිමින් උඩට මතුවී ඇති අඩි 2½ක පමණ වට මහත ඇති ඝටාකාර මුදුන් සහිත ගල් කණුය. ඒවායින් වැඩි කොටසක් කැඩී බිඳී ගොස්ය. ඒ නිමිත්තපාෂාණවලින් අඩි 10ක් පමණ මාලකයේ මැදට ගෙණ මන්දිරය තනා ඇත. නිමිත්තපාෂාණවලින් මඤ්චක ප්‍රමාණ තරම් දුරකින් සීමන්තරිකා පාෂාණ පිහිටුවා එයට අඩි 10කට පමණ දුරින් ප්‍රාකාරය බැඳ ඇති බව පෙනේ. ඒ නිමිත්තපාෂාණ හෝ, අන්තරිකපාෂාණ අතර ගල් - ගඩොල් ආදි කිසිවකින් ඇහිරීමක් නැති පියවිබිම පිරිසිදුව පවතියි.

සමහර පලාත්වල භික්ෂූන් වහන්සේලා සීමාවක් ඇති කර ගැනීම ගැනවත්, ඇති සීමාව රැකගැනීම ගැනවත් සැලකිල්ලක් නොදැක්වීම සාසනික කටයුතුවලට බාධාවකි. සීමාවක් ඇතිකර ගැනීමේ අපහසුව නිසා හෝ, නො විමසීමෙන් විනය සම්ප්‍රදායයන් ලෙස පවත්වා ගෙණ එන සමහර සාසනික කටයුතු අතර: පොහෝ - පවුරුණු: විහාර ප්‍රතිමා මන්දිරවල ම කරණ බවත්, කඨින වස්ත්‍ර කොතනකදී හෝ ලදහොත් ‘ගාම සීමාව’ යයි: කියා එහිදීම භික්ෂුවකට පවරණ බවත්, වැව් - අමුණු ආදි තැන්වල උදකුක්ඛෙපය කොට ගරුකර්ම පවා කරණ බවත් දැනගන්ට ලැබෙන්නේය. මේ කරුණුවල සත්‍ය භාවය කෙසේ වෙතත් විහාරප්‍රතිමා මන්දිරවල පොහෝ - පවුරුණු කිරීමේ හේතුව: ‘සචෙ වන මණ්ඩලං විහාරං කරොන්ති: වනං න විකිරෙතබ්බං’ (සපා: 774;) යනාදීන් අටුවා-ටීකාවල ‘විහාර’ සදින් ‘බද්ධසීමා’ ව ද දක්වා ඇති හෙයිනැ’යි: සිතිය හැක. මෙසේ සම්ප්‍රදායම ගරුකොට හෝ, නොවිමසා විනයකර්ම කිරීමෙන් නොදැනීම භික්ෂු ශාසනය අතුරුදන්වීම සිදුවනු ඒකාන්තය.

කරුණු මෙසේ වෙතත්: මේ ග්‍රන්ථය සැපයීමට අප මෙහෙයවීම කළේ අබෞද්ධ භවතෙකි. දිනෙක: බෞද්ධ සාහිත්‍යයේ සීමාවන් පිළිබඳ කරුණු දැන ගැනීමට අප වෙත පැමිණි ග්‍රන්ථයක් නිපද වීමෙහි තත්පරවු උපාධි අපෙක්ෂක භවතෙකු අවස්ථාවේ හැටියට සීමා පිළිබඳ කරුණු සාකච්ඡා කොට අපේ ඇති මේ සීමාවිභාගය සිංහල භාෂාවෙන් ග්‍රන්ථයක් ලෙස පළකෙරෙතොත් අගනැත්ද?යි: කීය. ඒ කීමද කල්පනාවට ගෙණ, සිංහල භාෂාවෙන් ලියැවුනු මෙවැනි ග්‍රන්ථයක් දකින්නට නොලැබුනු නිසාද මේ කාර්යයෙහි අපි ව්‍යාපෘතවීමු.

බුදු සමයේ පරසමය වාදීන් සමග ඇති වාදවලට වඩා ස්වසමය වාදීන් ම ඔවු නොවුන් වාදබිමට බැසගැනීමට ‘සීමානය’ තරම් ඉදිරිපත් කරගත් අන්කිසි කරුණක් නැති තරම්ය. නිකාය භේද, පක්ෂ භේදවලට හා ඇතැම් තැනෙක: පුද්ගල භේදයට ද සීමාවාද හේතු වී ඇතිබව ඒ ගැණ ලියා ඇති ග්‍රන්ථවලින් පෙනෙයි.

පෞරාණිකවූ ද, මධ්‍යතනවූ ද, සමීපාතීතවූ ද, ස්වජාතීය වූ ද, විජාතීයවූ ද ලක්දිව සාරිපුත්ත, චෝළිය කස්සප, සිංහල වාගීශ්වර, මුඛවංශික සාගරබුද්ධි ආදි ත්‍රිපිටකධාරී ටීකා-ප්‍රකරණ ග්‍රන්ථකාරක මහා විනයධර පණ්ඩිතවරයන්ගේ මතවලින් ගහණ සීමානය ගැණ තීරණාත්මක ග්‍රන්ථයක් ලිවීම තබා සිතීම ද අසීරු කරුණකි.

සීමානය ගැණ: කරුණු සෙවීමේ දී බහුල වශයෙන් ලැබෙන්නේ ස්වමතයන් තහවුරු කරණු පිණිසම ග්‍රන්ථනය කරනලද ග්‍රන්ථයෝය. ඇතැම් තැනෙක එකම අටුවාපදයක් දෙපසක් විසින් දෙපරිද්දෙකින් විනිශ්චය කරණු ලබයි. සංසට්ඨපද1 (සපා: 788) යන අටුවා පදය: චෝළිය කස්සප මහ තෙරණුවෝ එක අයුරකිනුත්, සාරත්ථදීපනී ටීකාකාර සැරියුත් මහ තෙරණුවෝ අන් අයුරකිනුත් ද වාගීශ්වර තෙරණුවෝ සහ බුද්ධනාග තෙරණුවෝ සැරියුත් මතය අනුමත කිරීමෙන් ද විවරණය කරත්. මෙසේ නොයෙක් මත කැටි වී - ගැටලු වී ඇති සීමානය විජටනයෙහිලා බුදුවරයෙක්ම සමත් වෙයි.

එබඳු බැරුරුම් මාතෘකාවක් ගෙණ අප ලියා ඇත්තේ: සීමා පිළිබඳ මහාවග්ගපාලි උපොසථක්ඛන්ධකයට ඇතුලත් කොටස හා එය විවරණය කරණ අටුවා - ටීකා - ප්‍රකරණ කතුවරුන්ගේ අදහස් මාත්‍රයක් පමණෙකි.

යම් යම් කරුණු ගැන පක්ෂවාද-විපක්ෂවාද ලියන අදහස් සංග්‍රහ කරණ විට කථාවස්තුවක් මෙන් අදහස් එකට ගැලපීමක් කළ නොහැක. ඒ ඒ ග්‍රන්ථවලින් සඳහන් කරගත හැකිවු පරිදි අදහස් මාත්‍රයක් පමණක් සකස්කර ග්‍රන්ථය පිළියෙලකොට ඇත. පාලි භාෂාමය ග්‍රන්ථවලට අයත් පාඨවල යම් යම් කරුණු ගැන සිංහල අනුවාද පාලියට අනුරූපවම ලියා ඇත්තේ නවීන අදහස් නොවන බව හැඟවීමටය. එසේ ලියන විට: එකම කරුණ මද මද වෙනස්කම් ද ඇතිව කිපවිටක් ද ලියන්ට සිදුවිය. සමහර තැන් සිංහලයට නුහුරුව ගොස් කරුණ නොවැටහේ යයි: හැඟුණු තැන්වල වරහන් අතර අවබෝධයට රැකුලක් දීමට පමණක් නැවතත් ඒ කරුණ ලිහිල්ව සඳහන් කර ඇත. ඒ හැර අපගේ රුචියෙන් ගත් නිගමන කොතැනකදීවත් සඳහන් කිරීමට අදහස් නො කෙළෙමු. ඒ අතර අකුරු පෙළක් දෙපෙළක් පමණකින් කිහිප තැනෙක අදහස් මාත්‍රයක් පමණක් වරහන් තුළ දක්වා ඇත්තේ: ඒ හැඟීම එතැනින් ම මතුවූ දතයුතු කරුණක් බැවිනි. එහෙයින් මෙහිදී මතුවන කිසියම් පිළිවිසුම් ගැන වගකීමකට බැඳීමක් අපවෙත නැත

1. සංසට්ඨ පදපා-විම: 7,