ධර්මාචාර්ය විභාගය 2 අභිධර්මය.pdf

මෙම ග්‍රන්ථය ශ්‍රී ලංකා බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් බෞද්ධ ධර්මාචාර්ය විභාගය හදාරන දහම් පාසල් ගුරුභවතුන් හා සිසුන් උදෙසා සම්පාදනය කරන ලද අභිධර්මය විෂය නිර්දේශයට අයත් පෙළපොතකි. මහාචාර්ය චන්දිම විජේබණ්ඩාර, එච්. එම්. මොරටුවගම සහ ගුණසේන මහතන්තිගේ යන විද්වතුන් විසින් මෙහි පරිච්ඡේද රචනා කර ඇති අතර, 2011 වර්ෂයේදී බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුව මඟින් නොමිලේ බෙදාහැරීම සඳහා මුද්‍රණය කරවා ඇත.

අභිධර්මයේ ප්‍රභවය, විවිධ අභිධර්ම සම්ප්‍රදායයන් හා අභිධර්ම සාහිත්‍යය මෙන්ම සතර පරමාර්ථ ධර්ම, නාම-රූප විග්‍රහය සහ චිත්ත චෛතසිකයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය පිළිබඳව මූලික ශාස්ත්‍රීය හැඳින්වීමක් මෙහි අන්තර්ගත වේ. මෙහි අඩංගු ප්‍රධාන මාතෘකා පහත පරිදි වේ:

• අභිධර්මයේ ප්‍රභවය හා සංවර්ධනය
• විවිධ අභිධර්ම සම්ප්‍රදායයෝ
• අභිධර්ම සාහිත්‍යය
• සංඛත - අසංඛත ධර්ම
• සතර පරමාර්ථ පිළිබඳ ලක්ෂණ කථනය
• භෞතික ලෝකය පිළිබඳ බෞද්ධ විග්‍රහය
• කය සහ සිත පිළිබඳ බෞද්ධ විවරණය
• සිතෙහි ස්වභාවය සහ ක්‍රියාකාරිත්වය
• සිත කිලිටිවීම හා පිරිසිදු කරගැනීම

පෙරවදන

බෞද්ධ ධර්මාචාර්ය විභාගය සඳහා අවශ්‍ය අභිධර්ම ඥානය සපයනු පිණිස සකස් කරන ලද මෙම පාඨ ග්‍රන්ථය සම්පූර්ණ අභිධර්මය පිළිබඳව ලියැවුණක් නොවේ. අභිධර්මය ත්‍රිපිටක ධර්මයෙහි ගැඹුරුම හා දුෂ්කරම කොටස බව සියළු ධර්ම වේදීහු පිළිගනිති. වර්ෂයකට දින හතලිහක් පමණ පැවැත්වෙන දහම් පාසලක දිනකට මිනිත්තු හතලිස් පහක පමණ කාලපරිච්ඡේදයක ඉගැන්වෙන පාඩම් තුළින් පූර්ණ අභිධර්මය ඉගැන්වීම දුෂ්කර බව අමුතුවෙන් කිවයුතු නැත. එහෙයින් අභිධර්මයෙහි ස්වරූපය හා මූලික සංකල්ප පිළිබඳ අවබෝධයක් පමණක් ලැබෙන පරිදි මෙම පාඩම සකස් කර ඇත. (එමෙන් ම ධර්මාචාර්ය විභාගාපේක්ෂකයන් අ.පො.ස. උසස් පෙළ පමණ දැනුම් තලයක සිටිතැයි අනුමාන කරගත් විට සියුම් අභිධර්ම ගැටළු වෙත ඔවුන් යොමු කිරීම අනවශ්‍ය බව ද පැහැදිලි වනු ඇත.) කෙසේ වුවද අභිධර්මයෙහි මූලික ලක්ෂණ හඳුනාගෙන ඒ පිළිබඳ රුචියක් වර්ධනය කර ගත් ධර්මාචාර්යවරුනට තම ඥානය පුළුල් කර ගැනීම සඳහා යෝග්‍ය සිංහල ග්‍රන්ථ කිහිපයක් ඇති හෙයින් ඔවුන් ඒ වෙත යොමුවනු ඇතැයි අපේක්ෂා කරමු.

බුදුරදුන් විසින් යථාර්ථාවබෝධය කැමති ධර්මාභිලාෂීන්ට මහා කරුණාවෙන් කරන ලද ධර්ම දේශන පදනම් කරගත් විවිධ අභිධර්ම සම්ප්‍රදායයන් ඇති බව හා ඒ පිළිබඳ තුලනාත්මක ඥානය ශාස්ත්‍රීය ශික්ෂණයක් වශයෙන් එලදයි වන බව මේ ග්‍රන්ථයෙන් ධර්මාචාර්යවරුනට වැටහෙනු ඇත. එමෙන් ම ථෙරවාදි අභිධර්මය අභිමානය පිණිස පාඩම් කර ගතයුතු ධර්ම ලැයිස්තුවක් නොව සූත්‍රමය ඥානයෙන් භාවනාමය ඥානයට ප්‍රවේශවීම පිණිස ආරාධනයක් ලෙස ගතයුතු ධර්ම විග්‍රහයක් බව ද අපි අවධාරණය කරමු. ඇතැම් “ආභිධර්මිකයෝ” ලැයිස්තුවෙන් එහා යථාර්ථයක් නොදකිමින් වචනෝරුමය ධර්මාවබෝධයෙන් දෘෂ්ටි කාන්තාරයේ සිරවෙති. එසේ නොවන ධර්මාභිලාෂී පිරිසක් බිහිවනු දැක්ම අපගේ අරමුණ යි.

චන්දිම විජේබණ්ඩාර

උපදේශක හා ලේඛක මණ්ඩලය

පූජ්‍ය හේන්ගොඩ කල්‍යාණධම්ම ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ (බී.ඒ., කැලණිය විශ්වවිද්‍යාලයේ හිටපු කථිකාචාර්ය) සිංහල ශබ්දකෝෂයේ සහකාර කර්තෘ, ශ්‍රී චන්දවිමල ධර්මග්‍රන්ථ සංරක්ෂක මණ්ඩලයේ ගරු සභාපති)

අභය වීරකෝන් මහතා (බුද්ධ ශාසන අමාත්‍යාංශයේ හිටපු අතිරේක ලේකම්)

සෝමරත්න කාරියවසම් මහතා (හිටපු බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්)

සම්බන්ධීකරණය ශාස්ත්‍රවේදී ජී. ඩී. ගුණපාල මහතා (බෞද්ධ කටයුතු දෙපාර්තමේන්තුවේ දහම් පාසල් අංශයේ මාණ්ඩලික සහකාර)