අමරකෝෂය - ආචාර්‍ය්‍ය අමරසිංහ සහ මැද්දේපොල විමලජෝති හිමි 1934.pdf
- කතෘ :
- අමරසිංහ
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 1934
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 1934
- පිටු ගණන :
- 359
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 1,093
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2022-06-24
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 53 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
අමරකොෂය යනු පුරාණ භාරතයේ විසූ අමරසිංහාචාර්යයන් විසින් රචිත සුප්‍රකට සංස්කෘත ශබ්දකෝෂයයි. මෙම සංස්කරණය බිබිලාදෙණියේ මලියදේවාරාම පුරාණ මහා විහාරවාසී විමලකීර්ති ශ්‍රී වාගීශ්වරාචාර්ය මැද්දේපොල විමලජෝති ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් සංශෝධනයෙන් සකස් කර, සිංහල ඉංග්‍රීසි අකාරාදි හා සිංහල අර්ථ විවරණ සහිතව ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද්දකි.
විද්‍යෝදය පරිවේණාධිපති අතිගරු කහවේ ශ්‍රී සුමංගල රතනසාර නායක මාහිමියන්ගේ අවසාන ශෝධ්‍යපත්‍රාවලෝකනය හා අනුමැතිය ලත් මෙම කෘතිය, 1880 දී බටුවන්තුඩාවේ දේවරක්ෂිත පණ්ඩිතයන් විසින් පළ කරන ලද දුර්ලභ සංස්කරණයද ඇසුරු කරමින් නවමු මුහුණුවරකින් සකසා ඇත.
මෙහි ස්වර්ග, ව්‍යෝම, දිග්, කාල, මනුෂ්‍ය, බ්‍රහ්ම, ක්ෂත්‍රිය ආදී කොටස් මෙන්ම නානාර්ථ, අව්‍යය සහ ලිංගාදිසංග්‍රහ වර්ග ද ඇතුළත් වේ. මෙම කෘතිය බු.ව. 2477 (ක්‍රි.ව. 1934) දී කොළඹ ඩබ්ලිව්. ඒ. බැස්ටියන් සහ සමාගමේ මුද්‍රණාලයෙහි මුද්‍රණය කරවා ඇත.
සංඥාපනය.
සංස්කෘත භාෂාව.
ප්‍රාචීන භාෂා අතුරෙහි රීත්‍යනුගතව සකස්වූ පලමුවැනි භාෂාව පාලි භාෂාවයි. දෙවැන්න සංස්කෘත භාෂාවයි. මුල භාෂාව වන පාලිභාෂාව රීත්‍යනුගතව සකස්වූයේ තථාගතප්‍රාදුර් භාවයෙන් පසුවය. පාලි භාෂාව සකස් කරණ ලද්දේ තථාගතයන් වහන්සේ විසිනි. සංස්කෘත භාෂාව රීත්‍යනුගතව සකස්වූයේ, තථාගත පරිනිර්‍වාණයෙනුත් අවුරුදු 244 කට පමණ පසුවය. සංස්කෘත භාෂාව සකස් කරණ ලද්දේ පාණිනී නම් ආචාර්‍ය්‍යවරයන් විසිනි. පාණින්‍යාචාර්‍ය්‍යවරයා ජීවත්ව සිටියේ ක්‍රිස්තු වර්‍ෂයට පෙර තුන් වෙනි ශතවර්‍ෂයේදී පමණය. පාණින්‍යාචාර්‍ය්‍යවරයාගේ සංස්කරණයෙන් පසු සංස්කෘත භාෂාව හින්දුධර්‍මාවලම්බීන් විසින් සමාදෘත වූවා භාරත වර්‍ෂයෙහි බහුල ප්‍රචාරයට පැමිණියාය.
භාෂා.
සංස්කෘත භාෂාව පාණින්‍යාචාර්‍ය්‍යවරයන්ගේ ව්‍යාකරණයෙන් අනුශාසිත වන්ට පෙර ආර්‍ය්‍යයන්ගේ කථිත භාෂාව වූවාත් ඕමය යනු භාරතීයයන්ගේ පිලිගැන්මයි. එහෙත් ආර්‍ය්‍යයන්ගේ කථිත භාෂාවට එකල විශේෂ නාමයක් ව්‍යවහාර නොකරණ ලද්දේය. ඊට නම් වශයෙන් ව්‍යවහාර කරණ ලද්දේ “භාෂා” යනුමය.
අෂ්ටාදශපුරාණානි—රාමස්‍ය චරිතානිච භාෂායාං මානවාඃ ශ්‍රුත්වා—රෞරවං නරකං ව්‍රජෙත්”
යන්නෙන් ඒ බැව් ප්‍රස්තුතයි. අමරකොෂ ටීකාවලද තන්හි තන්හි දක්නා ලැබෙන “මීට භාෂාවෙන් මෙසේ කියනු ලැබේ” යන ආදී ඇති සංස්කෘත පාඨයන්හි එන “භාෂා” යන්නද මෙයමය. කලකට පසු “භාෂා” නාමයෙන් ව්‍යවහෘත ඒ පැරණි භාෂාවම “ප්‍රාකෘත” නාමයෙන්ද ඊටත් කලකට පසු “අපභ්‍රංස” නාමයෙන්ද ව්‍යවහාරයට පැමිණියාය. • “ප්‍රාකෘත” ශබ්දයාගේ තේරුම “ස්වාභාවික” යනුයි. එබැවින් ප්‍රාකෘත භාෂා නම් මනුෂ්‍යයන් අතර ස්වභාවයෙන් නිපැදුනු භාෂායි. අපභ්‍රංස නම් සංස්කෘත භාෂාවෙන් වැරදිලෙස ව්‍යවහාර ප්‍රකෘතව පහත වැටුනු භාෂාවයි. නූගත් ස්ත්‍රී-පුරුෂ වර්ගයාගේ ව්‍යවහාරයේ නානාප්‍රකාර දොෂයන්ගෙන් දූෂිතයහ. ඔවුහු කටට පහසු විදියටම උච්චාරණය කරණු මිස රීති-යුක්ති කිසිවක් නොදනිත්-නොසලකත්. එබැවින් ඔවුන් විසින් ව්‍යවහෘත භාෂාව දොෂ දූෂිතවනු අනාශ්චර්‍ය්‍යය. පාණින්‍යාචාර්‍ය්‍යයන් විසින් ඒ දෝෂයන් නිරකරණය කොට, රීත්‍යනුගත කොට සකස්කල භාෂාව අත්‍යාදෘතගතව සංස්කෘත නාමයෙන් ව්‍යවහාර ගත වූවාය.
අමරකොෂය.
යම් යම් භාෂා හදාරණු කැමැතියවුන්ට ඒ ඒ භාෂාවේ වාග්මාලාවක් මුඛපාඩකරවීම පුරාතන අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ ප්‍රධාන අංගයකි. ඒ පිණිස ඒ ඒ භාෂාවල වචන එක්රැස් කොට නැංඟ ග්‍රන්ථ කොශ (ෂ) ග්‍රන්ථ නාමයෙන් අඳුන්වනු ලැබෙත්. කොශ (ෂ) යන්නෙහි තේරුම ශබ්දාදි සංග්‍රහය යනුයි. භාෂාවක් තේරුම් ගැන්මට පදාර‍්ථඥානය නොමැතිව නොහැක. පදාර්ථ ඥානය ලැබෙන්නේ පද ශක්ති ග්‍රහයෙනි. පදශක්ති ග්‍රහයට කොශා (ෂා) භ්‍යාසයම ප්‍රධාන කාරණයයි, ඒ බැව්:—
ශක්තිග්‍රහං ව්‍යාකරණොපමාන—කොශාප්තවාක්‍යාද්ව්‍යවහාරතශ්ච වාක්‍යස්‍ය ශෙෂාද් විවෘතෙර් වදන්ති—සාන්නිධ්‍යතඃ සිද්ධපදස්‍ය වෘද්ධාඃ
යන්නෙන් පැහැදිලි වේ. ව්‍යාකරණයෙන් යෞගික ශබ්දයන් පිළිබඳ ශක්තිග්‍රහය ඇතිවනුදු රූඪ-යොගරූඪ ශබ්දයන් පිළිබඳ ශක්තිග්‍රහය කොශාභ්‍යාසයෙන් තොරව නොලැබේ. මෙසේ හෙයින් කොශාභ්‍යාසය අත්‍යාවශ්‍යමය. සංස්කෘත භාෂාව හදාරන්නවුන්ට සංස්කෘත ශබ්ද මාලාවක් මුඛ්‍යස්ථකර ගැන්ම සඳහා නිෂ්පාදිතව පවත්නා ඉතාම සරල ශබ්ද සංග්‍රහය නම් අමරකොෂයයි.
අමරසිංහ
මේ ග්‍රන්ථය කරණ ලද්දේ අමරසිංහ නම් පඬිවරයෙකු විසිනි. අමරසිංහ පඬිවරයා කවර කලෙක විසූ කෙනෙක්ද යනු නිශ්චය කිරීම අතිශය දුෂ්කර කාරණයක්ව තිබේ. එහෙත් බහුතර සම්මතය පරිදි‡ මොහු වික්‍රමාදිත්‍ය රජහුගේ පණ්ඩිත සභාවෙහි පණ්ඩිතවරයන් නව දෙනාගෙන් කෙනෙකැයි පිලිගණු ලැබේ. වික්‍රමාදිත්‍ය නාමයෙන් රජවරුන් තිදෙනෙකුත්-විල්ෆර්ඩ් මහතාගේ මතයේ හැටියට නම් නව දෙනෙකුත්-විසූ බව පෙනේ. මේ පඬිවරයා ඒ රජවරුන් අතුරෙන් කිනම් වික්‍රමාදිත්‍ය රජක්හුගේ පණ්ඩිත සභාවකට අයත්ව විසූයේද යනු මේ තාක්ම කිසිවෙකු විසින්වත් අවිනිශ්චිතය. අමරසිංහ කිනම් රටක උපන් කෙනෙක්ද, කිනම් ජාතියෙක්ද, කවර කලෙක භූමණ්ඩලය අලංකාර කෙළේද යනු අවිනිශ්චිත වුවද, ඔහු බෞද්ධයෙකු බව නම් සියලු පණ්ඩිතවරයන් විසින්ම පිළිගණු ලැබේ. මේ ග්‍රන්ථයෙහි දෙව විශේෂ නාමයන්ගේ ප්‍රාරම්භයෙහිදී පලමුකොට අප ලොවුතුරා බුදුපියානන් වහන්සේගේ නාමය යෙදීම ඊට නොබිඳිය හැකි සාක්ෂ්‍යයකි.
‡ ධන්වන්තරී ක්‍ෂපණකො’මර සිංහ සංඛු වෙතාල භට්ට ඝටකර්පර කාලිදාසාඃ ඛ්‍යාතො වරාහමිහිරො නෘපතෙඃ සභායාං රත්නානි වෛ වරරුචිර්නව වික්‍රමස්‍ය. යනු නිදර්ශනයි.
කාලය.
අමරසිංහ විසූ කාලය අවිනිශ්චිත හෙයින් අමරකොෂය නිෂ්පාදිත කාලයද අවිනිශ්චිතය. එහෙත් මේ පොතට ඉංග්‍රීසි අනුවාදයක් ලියූ එච්. ටී. කෝල්බ්‍රුක් මහතා බුද්ධගයා හි සම්භවූ ශිලා ලිපියක අනුසාරයෙන් මේ පොත අඩුගණනේ මීට අවුරුදු 900 කට ඉහත ලියන ලදැයි කියයි.
ටීකා.
මේ කොෂ ග්‍රන්ථයට මථුරෙශ, ක්‍ෂීරස්වාමි, රායමුකුට, භරතමල්ල ආදී මහා පණ්ඩිතවරයන් විසින් විරචිත ටීකා ග්‍රන්ථ කීපයක් වෙත්. එහෙත් භානුජීදීක්‍ෂිත පණ්ඩිතවරයන් විසින් ලියනලද “ව්‍යාඛ්‍යා සුධා” නම් ටීකාව මෙකල බෙහෙවින් සම්භාවිතය. මේ සංස්කරණයේදී අප විසින් අනුගමනය කරණ ලද්දෙත් මේ ටීකාවයි.
සංශොධනය
මෙය 1880 වෙදී පලමුවරට සංශොධනය කොට ලක්දිව්හි මුද්‍රණය කරවන ලද්දේ බටුවන්තුඩාවේ ශ්‍රී දෙවරක්ෂිත මහා පණ්ඩිතවරයන් විසිනි. එය දැන් දුර්ලභය. එබැවින් විද්‍යොදය පිරිවෙණේ උපාචාර්‍ය්‍ය කුකුල්නාපේ ශ්‍රී දෙවරක්ෂිත ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේගේ උපදෙස අනුව අපි මේවර මෙසේ සංශොධනයෙන් හා සංස්කරණයෙන් මුද්‍රණය කරවීමු.
මේ සංස්කරණයේ ශොධ්‍යපත්‍ර බලාදීමෙන් අනුග්‍රහ කරවදාළ විද්‍යොදය පිරිවෙණේ උප ප්‍රධානාචාර්‍ය්‍ය බද්දේගම පියරතන මහා ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේට හා උපාචාර්‍ය්‍ය පණ්ඩිත වැලිවිටියේ සොරත ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේටද, අවසාන ශොධ්‍ය පත්‍රය බලාදීමෙන් අනුග්‍රහ කරවදාළ විද්‍යොදය පරිවෙණාධිපති අතිගරු කහවේ ශ්‍රී සුමංගල රතනසාරාභිධාන ප්‍රධාන නායක මාහිමියන් වහන්සේටද අපේ සහනතික ප්‍රණාමය මෙහි සඳහන් කරමු.
මුද්‍රණකාර්‍ය්‍යය ඉතා යහපත්වසේ කරදුන් සමාධාන විනිශ්චයකාර ධූරන්ධර ඩබ්ලිව්. ඒ. බැස්ටියන් මහතාට අපේ ස්තූතියද මෙහි සඳහන් කරමු.
ග්‍රන්ථ ගෞරවය.
මේ ග්‍රන්ථයාගේ සංශොධනය හා සංස්කරණය සම්බන්ධ පරිශ්‍රම සාඵල්‍යය සලකා වදාළ ශ්‍රී සෙංඛණ්ඩශෛලාභිධාන ශ්‍රීවර්‍ධනපුර උපොෂිත පුෂ්පාරාම මහා විහාරාධිපති අතිගරු පහමුණේ ධර්‍මකීර්ති ශ්‍රී ශරණංකර සුමංගලාභිධාන ස්‍යාමොපාලි මහා නිකායේ මහානායක මාහිමියන් වහන්සේ ප්‍රධාන ගරුතර විංශද්වර්ගික කාරක මහාසංඝ සභාව විසින් “විමලකීර්ති ශ්‍රී වාගීශ්වරාචාර්‍ය්‍ය” යන උපාධි නාමය තුෂ්ටිප්‍රාභෘත වශයෙන් අප වෙත ප්‍රදානය කරන්නට යෙදුනු බැව් මතක්කරණ අතරම යථොක්ත ගරුතර මහා සංඝසභාව වෙත අපගේ ගෞරවාදරය භක්තිප්‍රෙමහාරවන්තව මෙහි සඳහන් කරම්හ.
ග්‍රන්ථකරණ ප්‍රතිපක්ෂා.
එතද් ග්‍රන්ථකරණ ප්‍රතිඥානානන්දු නාත්තන්ඩියේ ශ්‍රී පුෂ්පාරාමාධිපති නාරංවිල වාගීශ්වරාචාර්‍ය්‍ය ධර්‍මකීර්ති ශ්‍රී ධම්මිස්සරාභිධාන වයඹ දිශාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේ,
ඇලියාවල ශ්‍රී සුමනාරාමාධිපති ඇලියාවල ශ්‍රී ධර්‍ම රක්‍ෂිත සුචරිතොද්‍යානාභිධාන නායක ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේ,
කැන්දවියාවේ ශ්‍රී සුනන්දාරාමාධිපති කොස්වත්තේ ශ්‍රී සුවණ්ණජ්‍යොති ශරණංකරාභිධාන නායක ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේ,
ග්‍රන්ථකරණ සම්බන්ධ ශ්‍රෙෂ්ඨත්වය ප්‍රකාශ කරමින් උපදෙස් දුන්නාවූ ගොඩගෙදර උත්තරමූල පිරිවෙන්හි උප ප්‍රධානාචාර්‍ය්‍ය දිප්පිටිගල ප්‍රවචන කීර්ති ශ්‍රී ප්‍රඥානන්‍දාභිධාන ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේ,
රත්මලානේ පරමධම්මචෙතිය පරිවෙණාධිපති යතිපවුවේ මේධානන්ද ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේ,
හඳලංකාවේ ශාස්ත්‍රොදය පරිවෙණාධිපති අපගේ සබ්‍රහ්මචාරී නවසිගහවත්තේ ශීලානන්ද ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේද
මේ ග්‍රන්ථය සම්බන්ධ මූලාරම්භයේදී අප සමග එකට ක්‍රියාකල විලගෙදර ශ්‍රී පුෂ්පාරාමාධිවාසී නාලපහේ පුඤ්ඤානන්දාභිධාන ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේද,
ග්‍රන්ථකර්තෘත්‍යාවසානයෙහිදී විවෙක පහසු සලස්වා දීමෙන් සංග්‍රහ කල මාවඩවිල ගිනිමැල්ලගහ ජයන්තිලකාරාමාධිපති මාර්පලානේ ශ්‍රී පුණ්‍යරත්නාභිධාන මහාස්ථවිරපාදයන් වහන්සේද මෙහිදී අනුස්මරණය කරම්හ.
මෙය මුද්‍රණය කරවීම පිළිබඳ සාභිලාෂීව තත්පරවූ මහබුද්ගමුවේ පදිංචි ඩේවිඩ් පෙරේරා අමරසිංහ වෛද්‍යාචාර්‍ය්‍ය තුමාටද, මේ පිළිබඳව සාමාන්‍යයෙන් උපකාරකල අනිකුත් සියලු භවතුන්ටද සමාංශාංශන මුඛයෙන් පසසම්හ.
මැද්දේපොල විමලජෝති ස්ථවිර.
2477 1934 ජනවාරි මස 30 වන දිනදීය.
මැද්දේපොල විමලජෝති ස්ථවිර. / 2477 / 1934 ජනවාරි මස 30 වන දිනදීය.
PREFACE.
The celebrated Amarakosha or Vocabulary of Sanscrit by Amarasingha has been unanimously regarded by Sanscrit scholars of all times as the best book of its kind. True enough, there are several other Sanscrit dictionaries compiled by different authors, but none of them has been so avariciously quoted by Sanscrit scholars as Amarakosha. The fact that so many Sanscrit scholars had been fascinated to the onerous task of commenting on the contents of Amarakosha, also speaks well of its popularity excepting Hemachandra’s. None of other Sanscrit Dictionaries has been commented even by one annotator.
Like other vocabularies of Sanscrit that of Amarakosha is in metre. The different interpretations prepared by the several commentators, and the variation in orthography remarked by them are also specified in the same place.
THE TEXT OF AMARAKOSHA.
This vocabulary comprised in three volumes, is frequently cited under the title of Tri Kanda; sometimes under the denomination of Abhidhāna; often under that of Amarakosha from the name of the author. The commentators are unanimous in ascribing it to Amarasinghe. He appeared to have belonged to a sect of our Lord Buddha, and is reputed to have lived in the reign of Vicramāditya.
SANSCRIT DICTIONARIES AND VOCABULARIES BY OTHER AUTHORS.
Throughout the numerous commentaries on Amarakosha, the text itself is corrected or confirmed, and the interpretations and remarks of the commentators supported by references to other Sanscrit vocabularies. They are often cited by scholiasts for the emendation of the text in regard to the gender of a noun, and not less frequently for variation of orthography or for a difference of interpretation. The authority quoted has been generally consulted, before any use has been made of the quotations; or where the original cannot be procured. The agreement of commentators has been admitted as authenticating the passage this has been particularly attended to in the chapter containing homonymous words, it having judged useful to introduce into the notes of that chapter, the numerous additional acceptations stated in other dictionaries, and are understood to be attended to in the Amarakosha. The following dictionaries have been generally consulted :—
Mēdinī, an alphabetical dictionary of homonymous terms by Mēdinyāchārya. Haima, a dictionary by Hēma Chandra, Abhidhāna Ratnamālā a vocabulary by Halāyudha, Dharani, etc.
THE PRESENT PUBLICATION.
The present author in adding a Sinhalese interpretation to Amarakosha hopes that the Sinhalese scholar, too, will find this book immensely useful in the study of Sanscrit. In compiling this edition, the following books in general have been consulted : commentary on Amarakosha by Pandit Batuwantudawe, Amarakosha manuscript lying at Bibilādeni Maliyadevārāma Purāna Mahāvihāraya, etc.
Further, the author is thankful to Revs. Nālapahē Puññānanda Thero, for helping in the early stages of the work (this work was begun with him but he had to retire from the work before completion owing to illhealth,) Baddegama Piyaratana Mahā Thero, Vice-Principal, Vidyodaya Oriental College, Kukulnāpe Sri Devarakkhita Thero, Pandit Welivitiyē Sōrata Thero, (both of the staff of the same institution as aforesaid). Dippitigala Pravachana Kirthi Sri Pragnananda Thero, Vice-Principal, Uttaramūla Pirivena, Godagedara, Yatipawuwē Mēdhānanda Thero, Principal, Paramadhamma-chētiya Pirivena, Ratmalāna.
My sincere thanks are also due to Venerable Kahawē Sri Sumangala Ratanasāra Nayake Thero, Principal, Vidyodaya Oriental College, Māligākande, Colombo, who carefully read over the contents and accepted the work as wholesome.
The Mahānāyake Thero of Pahamunē Sri Sarenankara Sumangala, Chief High Priest of Siam Sect, Malwatte Vihāraya, Kandy, and the Siam Sect Committee connected in the welfare of the movement has greatly appreciated this book, and whilst acknowledging same has conferred the name of “Wimala Kirthi Sri Wāgēswarāchārya” on the author of this book.
I was a class-mate of Rev. Nawasigahawatte Seelananda Thero, Principal, Sastrodaya Pirivena, Handalankawe, later to my own interest, Rev. Narawila Wāgēswarāchāry Dharamakirthi Sri Dhammissara Nāyake Thero, Pushpā Rāmaya, Nattandiya, requested my masters to send me to the Vidyodaya Oriental College, to further my studies. I am, indeed, very much indebted to my Rev. Masters for their great assistance to me during my course of studies. In conclusion my thanks are due to Mr. W. E. Bastian, J.P., Colombo, for helping me to have this book published at his Printing Press.
MEDDEPOLA WIMALAJOTI THERO.
30th January, 1934.
MEDDEPOLA WIMALAJOTI THERO. / 30th January, 1934.
ප්‍රස්තාවනා
1. කවීන්ද්‍රො’මර සිංහාබ්‍ද්‍යො සුරාඩෙඤ්ඤාව වන්ද්‍යං සුගතමමර දං තං ශාක්‍යසිංහං ප්‍රණම්‍ය, ගුරුසීරමර සිංහෙනීතිනිර්ම්මිතංඛාදවනත්‍වාම් ප්‍රචිතමමර නාමනා සංස්කරිෂ්‍යාමි කොෂම්.
2. ලොකාසීඩියිහිතකානාති බහුනි ශාස්ත්‍රා- ණ්යස්මින් චරීත්‍යනති යදුවිතානි ලොකෙ, ගීර්වාණවාණ්‍යභිරමා පරමා සමානා සා තස්මාජ්ජනෙනෙහිනුමතා නුව් තෙසෙව භාෂා.
3. කොෂාත්‍යාදග්‍රහණකතීව්‍යුපකාරකාඃ ස්‍යුඃ කඃනන්තිනාද්‍යානුගතාඃ ඛලු සමීකොෂාඃ, කොෂෙෂ්වයං චරතයා ප්‍රමිතඃ කවීන්ද්‍රෛඃ ශ්ලොකාඃ සහස්‍රමපි ෂ්ටශතමත්‍ර යනති.
4. ශ්‍රීදෙවරක්ෂිතගුරුබිඹුවන්තූඩාබ්‍ය- ග්‍රාමොද්භවඃ ප්‍රභූරහූදගුරුඥානුජීර්ය්‍යඃ, සංස්කෘත්‍ය සද්විවරණෙන ච තෙසංහලෙන සො’ලක්‍ෂචකාර වරකොෂමිමං විධිඥඃ.
5. ග්‍රන්ථස්‍ය තෙන කවිනා ප්‍රතිසංස්කෘතස්‍ය මුද්‍රාපිතස්‍ය විධිවත් පරිහීණභාවාත්, සමෙපූරිතඃ සුජනකාරුණිකෙන ධර්ම්මා ලංකාරනාමයතිනා’භිරහො’හමස්මින්.
6. විද්‍යොදයාධිපගුරුස්තිථියන්ධනෙතා යඃ ශ්‍රීසුමංගලපදාරිකරනනසාරඃ, විද්‍යාමදත්ත මම වාඩිමපෙක්‍ෂමාණඃ ප්‍රත්‍යග්‍රහීදපි ච සංස්කරණං මදීයම්.
7. දෙදීප්‍යතෙ ගුණගණාංගුහිරත්‍ර ලංකා- ද්වීපෙ ප්‍රදීප ඉව යො’පි සුකීර්තිසොභඃ, විද්‍යොදයෙශ්වරධුරං සුචිරං දධානඃ ශ්‍රීරතනසාරයතිනෙත්‍රාවරඃ ස ජීයාත්.
8. යස්‍ය ප්‍රතීත කරුණාමුපගම්‍ය සම්‍යග් විද්‍යාර්ථිනො’තිසුඛිතා නිතරාං භවන්ති, ප්‍රෙමාදිනාඤ්ඤ විදිතඃ ස යතීශ්වරො’සෞ විද්‍යොදයස්‍ය ජයතු ශිෂ්‍යහිතෛෂිකානී.
9. විද්‍යොදයෙ’නු මහතියමපප්‍රධානා- චාර්‍ය්‍යද්වමෙත්‍ය ජයති ප්‍රියරත්නනාමා, විද්‍යො ගුරුංගුරුගුණො’නු කෘතොපකාරඃ සමප්‍රීණයඤ්ඤ නමනාංසි චිරං ස ජීව්‍යාත්.
10. විද්‍යොදයොපගුරුතාං ගතවාන් ගුණාඪ්‍යඃ ශ්‍රීදෙවරක්ෂිතයතිඃ සුචිරඃ සුධීරඃ, යශ්චාභිධර්මතිපුණො’නු මමොපකර්ත්තා කෘත්‍යෙත්‍ය චිරං ස ජයතාජ්ජගතාං හිතාය.
11. විද්‍යා දිබන්දුරීති ලබ්ධසුකීර්තිමූර්තිර් විද්‍යා ලයො’ස්ති හි නුදන් නිතරාමවිද්‍යාම්, විද්‍යොයතඃ ප්‍රථමතො’හමුදග්‍රහීෂං විද්‍යාං තනොතු සුචිරං ස ච භූතලෙ’ස්මින්.
සෙශශීල්‍යතායෙඥංගීශූ ගුණෙය්‍ය්‍යා විලසති සුමනස්සාරනාමාව තස්‍ය ශිෂ්‍යා’ග්‍රො රතනපාලඃ ප්‍රවරගුණගණස්ත්‍වාවිථෞ දෙවශ ගුරු මෙ, ආබාල්‍යාද්‍යදධිකාව්‍යං මම සදූපකෘතෙඃ කාරකොණ පාලකෙන ච ජීව්‍යාත්තාං පූජ්‍යපාදෙශ ප්‍රතිදිනමුදිතග්‍රීයුශෙශ තෙශ චිරාය.
13. ග්‍රන්ථස්‍ය ශොධනකාමීමිදං යථාව- ද්‍රවාචාර්‍ය්‍යසංග්‍රයවශාද් විමලාදිකො’හම්, ජ්‍යෙෂ්ඨායිතිර් විමලකීර්තිපදාදිකශ්‍රී වාගීශ්වරො ගුරුරීතිග්‍රැතමාත්‍යනාමා.
14. භ්‍රමප්‍රමාදප්‍රභවො මදීයෙ විශොධනෙ යො’ස්‍යපි දොෂලෙශඃ, පාඨන්තරස්‍යානු කෘතෞ යදි ස්‍යා- දදොෂතා විස්මයකාරිණී සා.
15. සාධ්‍වන්තරෙ වන්තිති මුනිවර්‍ෂෙ ශාකෙ’බෙද මණී දීපෙ’තිබෙ ශොධනමෙතනති ෂසිතමාසි- දස්‍යාසතාමිදමතිපරිතෘපෙත්‍ය.