විනයත්ථදීපනී මාතිකට්ඨකථා ව්‍යාඛ්‍යානය - මහව ඤාණාලෝක හිමි 2020.pdf
- කතෘ :
- මහව ඤාණාලෝක හිමි
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 2020
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2020
- පිටු ගණන :
- 473
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 1,381
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2021-01-25
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 35 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
විනයත්ථදීපනී නම් මාතිකට්ඨකථා ව්‍යාඛ්‍යානය (ප්‍රථම භාගය) යනු භික්ෂු විනය පිටකයට අයත් මාතිකට්ඨකථාව විස්තර කෙරෙන සිංහල ව්‍යාඛ්‍යාන ග්‍රන්ථයකි. මෙහි කතුවරයාණන් වන්නේ ත්‍රිපිටක විශාරද, පණ්ඩිත පූජ්‍ය මහව ඤාණාලෝක හිමියන් ය. මෙම කෘතිය ත්‍රිපිටකාචාර්ය, රාජකීය පණ්ඩිත පූජ්‍ය කුණ්ඩසාලේ අරණගවේසී ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ සෝදුපත් බැලීමෙන් පිළිගෙන සංශෝධනය කර ඇත.
මහාවිහාරීය සම්ප්‍රදාය, පාලි ව්‍යාකරණ මූලධර්ම සහ අටුවා-ටීකා ක්‍රමවේදයන්ට අනුව විනය නීති සහ මාතිකාවන් ගැඹුරින් අධ්‍යයනය කිරීමට පහසු වන අයුරින් මෙම ව්‍යාඛ්‍යානය සම්පාදනය කර තිබේ. විනයධර භික්ෂූන් වහන්සේලාට සහ ධර්ම-විනය හදාරන විද්‍යාර්ථීන්ට ප්‍රයෝජනවත් වන සේ සම්පාදිත මෙම ග්‍රන්ථය ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රම සංස්ථාවේ පරියත්ති වැඩපිළිවෙළට අනුකූල ශාස්ත්‍රීය කෘතියක් ලෙස සැලකේ.
මෙම ප්‍රථම මුද්‍රණය බුද්ධ වර්ෂ 2564 (ක්‍රි.ව. 2020) දී මහාවිහාරය පදනම මඟින් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර, මුද්‍රණය මාලබේ පියසිරි මුද්‍රණාලය මඟින් සිදු කර ඇත.
පූර්විකාව
‘විනයො නාම සාසනස්ස ආයු’ යනු පුරාණ ථෙරවාදීන්ගේ මූලික පිළිගැනීමයි. සාසන ඉතිහාසය පුරාවට විනය පිටකයට ලැබී ඇති සැලකිල්ල එයින් කියවෙයි. විනය නැති තැන ආයතන බිඳ වැටෙන්නේ ඇසිපිය හෙළන වේලාවකිනි. බුදුරජාණන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා අවුරුදු 2562 ගෙවෙන අද දවසේ පවා බුද්ධ ශාසනය සුරක්ෂිතව ඇත්තේ සම විනය පද්ධතියක් තුළ ථෙරවාදි බෞද්ධ භික්ෂුව හික්මෙන බැවිනි.
ශ්‍රී ලංකාද්වීපය තුළ විනය ශාසනය ගැන කථා කරන විට ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රම සම්ප්‍රදායට හිමි වන්නේ අද්විතීය ස්ථානයකි. බුදුරජාණන් වහන්සේ ධරමාන කාලයෙහි මෙන් ම කුඩා අනුකුඩා සිකපද රැකීමෙහි දිවිහිමියෙන් උත්සුක වන භික්ෂු පිරිසක් අදටත් ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රමය තුළ දැකිය හැකිය.
ඒ සඳහා ප්‍රමාණවත් වැඩ පිළිවෙළක් ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රමය තුළ ඇත. ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රමය, භාවනා ප්‍රගුණ කරන සම්ප්‍රදායක් පමණක් ම නොව, පරියත්තිය ප්‍රගුණ කරන සම්ප්‍රදායක් ලෙසින් ද දශක 6 කට අධික කාලයක් පුරාවට කීර්තියක් උසුලයි.
එම විනය පරපුර ශක්තිමත් කරන ඇදුරුවරු යටතේ විනය දැනුම ප්‍රගුණ කළ ශිෂ්‍ය නමක් ලෙසින් මහව ඤාණාලෝක හිමියන් හඳුන්වා දිය හැකිය. ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රමයෙහි පරියත්ති සංවර්ධන මණ්ඩලය මගින් පිරිනමන ‘විනය විශාරද’ උපාධිය සඳහා මහව ඤාණාලෝක හිමියන් විසින් රචිත ‘විනයත්ථදීපනී නම් මාතිකට්ඨකථා ව්‍යාඛ්‍යානය’ කෘතිය කියවා බැලීමි.
දශක 6 ක් පුරාවට ගෙන ගිය යෝගාශ්‍රමයෙහි පරියත්ති වැඩපිළිවෙළ මල්ඵල ගැන් වී ඇති සැටියක් එයින් හැඟින. විනයාර්ථීන්ට එයින් මහඟු පිටුවහලක් ලැබෙන බව පසක් වේ. කර්තෘහුගේ වෑයම සාර්ථක බව ඉඳුරාම ප්‍රකාශ කරමි.
මහව ඤාණාලෝක හිමියන්ගේ ධර්ම-විනය ඥානය තවතවත් දියුණු වේවා !
මෙයට කාරුණික,
කහගොල්ලේ සෝමවංශ මහාස්ථවිර,
මහා ලේඛකාධිකාරී,
ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රම සංස්ථාව,
ශ්‍රී ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකාය.
2020.11.08
ප්‍රස්තාවනා
පළමු, දෙවන, සහ තෙවන ධර්ම සංගායනාවන්ගෙන් සංගෘහිත සද්ධර්මය ලක්දිව පිහිටුවන ලද්දේ මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේ විසිනි. උන්වහන්සේගෙන් ධර්ම විනයෝද්ග්‍රහණය කළ අරිට්ඨ, තිස්සදත්ත, කාලසුමනාදී ධර්ම විනයධර මහරහත් ථේර පරම්පරාව සහ අනුශිෂ්‍ය පරම්පරාව විසින් කාලාන්තරයෙහි ධර්ම විනයෙහි සුරක්ෂිතභාවය පිණිස තම යුතුකම හා වගකීම මැනවින් ඉටුකරන ලදී.
”සබ්බං ථෙරවාදන්ති චෙ සබ්බීතියො ආරූළ්හා පාළි. සා හි මහා සච්ඡිකාදි භින්නලද්ධිකාහි විවෙචෙතුං ථෙරවාදො’ති වුත්තා. අයඤ්හි විභජ්ජවාදො මහා කස්සපථෙරාදීහි අසංකරතො රක්ඛිතො ආනීතො’ති ථෙරවාදොති වුච්චති.” යැයි තෙවන ධර්ම සංගායනා කථාවෙහි ථේරවාදය ගැන පුරාණ ඇදුරුවරයන්ගේ අර්ථකථනය දක්වා ඇත.
මහින්දාගමන සමයෙහි දෙවන පැතිස් මහ රජු විසින් මහසඟරුවනට පළමු කොට වාසය පිණිස පූජා කළ මහමෙඝ වනෝද්‍යානයෙහි පිහිටි තිස්සාරාමය මූලික කොට අනුරාධපුරය හා තදාසන්න ප්‍රදේශවලත් ලක්දිව පුරාවටත් මහා භික්ෂු පිරිසක් වාසය කළ අතර පසුකාලීනව අභයගිරිය හා ජේතවනාරාමය මුල්කොට හටගත් වෙතුල්ලය, අභයගිරික හා සාගලිකාදී විපරීත මත දරන භික්ෂු සමූහය වෙතින් පිරිසිදු ධර්ම විනය දැරූ භික්ෂු සමූහය වෙන්කොට හඳුනාගැනීම පිණිස අනුරාධපුර මූල තිස්සාරාමය ‘මහාවිහාරය’ ලෙසත් තදනුයාත භික්ෂු පිරිස හා පිරිසිදු ධර්ම විනය පරම්පරාව ‘මහාවිහාරීය පරපුර’ ලෙසත් ප්‍රචලිත විය. මෙකී තිස්සාරාමය රෝහණයෙහි ප්‍රතිෂ්ඨිත තිස්සමහාරාමය නොවන බව ඉතිහාසගත කරුණුවලින් පෙනේ.
බුද්ධ දේශිතය, පිටක විසින් තෙවදෑරුම් ය. විනය, සූත්‍ර, අභිධර්ම වශයෙනි. එම දේශනා අතරින් බොහොමයක් දේශනා වී ඇත්තේ මිනිස් මනැසට හා සෙසු ඉඳුරනට අවිෂය දෑ සම්බන්ධව ය. ඒවා දියුණු මනසකට පමණක් විෂය වෙති.
ලොවෙහි අදහස් ප්‍රකාශ කළ හැකි ප්‍රධානතම මාධ්‍ය භාෂාව යි. ”භාසන්ති සත්තා අත්ථස්සා පකාසෙති එතෙනාති භාසා” යන නිරුක්ති පාඨයෙන් එය ස්ඵුට වෙයි. සාමාන්‍යයෙන් අදහස් ප්‍රකාශ වනුයේ අපගේ ඇසට කනට පෙනෙන ඇහෙන, එසේ ම දිව නාසය හා කය යන ඉඳුරන්ට දැනෙන දෑ සම්බන්ධව යි. එබැවින් භාෂාවක වචන මාලාව සකස් වනුයේ ඊට අනුරූපීව ය. බත් කමි, පාසැල් යමි, ගෙවල් බඳිමි, ආදි එක් මුවෙකින් දිනකට ප්‍රකාශ වෙන බොහෝ අදහස් ලෝකයේ පෙනෙන්ට ඇහෙන්නට තිබෙන, කෙරෙන කියෙන දෑ සම්බන්ධව වෙති. එබැවින් ව්‍යවහාර භාෂා සියල්ලක් ම පාහේ සැකසී ඇත්තේ ලෝකයේ පවතින්න ඇස කන දිව නාසය කය යන පසිඳුරන්ට ගෝචර වන ප්‍රපංච සඳහා සැකැසී ඇති වදන් සමුදායකිනි.
ලෝකයේ පවතින ඇස, කන, දිව, නාසය, කය යන පසිඳුරන්ට ගෝචර වන ප්‍රපංච හැඳින්වීමට අමතරව එබඳු තත්ත්ව ඉක්මවූ පසිඳුරන්ට විෂය නොවන විශ්වයේ යථා තත්ත්වයන් පිළිබඳ අදහස් ප්‍රකාශනයක අවශ්‍යතාවයක් මතු වුවහොත් එය ව්‍යවහාර භාෂාවක් මගින් කිරීම කළ නොහැක්කක් නොවුණත් එතරම් පහසු වන්නේ නම් නැත. ව්‍යවහාර වදන් හා සඤ්ඤා සැකසී ඇත්තේ පසිඳුරන්ට විෂය දෑ ප්‍රකාශ කිරීම පිණිස නිසා ය.
බුදු දහම වනාහි ඓහලෞකික සේ ම පාරලෞකික විශ්ලේෂණ මත පදනම් වූ දහමෙකි. අපට පෙනෙන ලෝකය සේ ම අපට නොපෙනෙන ලෝකය සම්බන්ධ විශ්ලේෂණ මත පදනම් වූ දහමෙකි. අපට නොපෙනෙන ලෝකය පමණක් නොව අපට නොපෙනෙන මුළු විශ්වය සම්බන්ධව ම සමන්තභද්‍ර විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කෙරෙන දහමෙකි.
ඒ අනුව, අපට නොපෙනෙන විශ්වය සම්බන්ධ විශ්ලේෂණයක් ව්‍යවහාර භාෂාවක් මගින් ඉදිරිපත් කිරීම සුළුපටු නො වේ. ව්‍යවහාර භාෂා අතුරින් වඩාත් සුපෝෂිත, සුලලිත හා සුමධුර වදන් හා වියරණ මාලාවක් ඇති බසක් ම ඊට සරිලනු ලබයි. එදා භාරතයෙහි පැවැති ව්‍යවහාර භාෂා අතුරින් මාගධී භාෂාව මෙම කර්තව්‍යයට පැවති අති යෝග්‍යතම භාෂාව විය.
අද වන විට මාගධී භාෂාව සම්භාව්‍ය භාෂාවක් ලෙසින් සංරක්ෂණය වුවත් එදා එය මගධයෙහි ව්‍යවහාර භාෂාව විය. ව්‍යවහාර භාෂාවක්, වදන් හා වියරණ මාලාවෙන් කොතෙක් සුපෝෂිත වුවත් එය අපට නොපෙනෙන විශ්වය සම්බන්ධව විශ්ලේෂණයක් ඉදිරිපත් කිරීමට තරම් ප්‍රමාණික නො වේ. එබැවින් ශබ්ද ශාස්ත්‍ර ඥානයෙහි පාරප්‍රාප්ත වූ භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් එම ව්‍යවහාර මාගධී ය, ශුද්ධ මාගධී ලෙසකට හරවා අපට නොපෙනෙන විශ්වය සම්බන්ධව විශ්ලේෂණ ඉදිරිපත් කොට වදාළ සේක. එබැවින් මාගධී භාෂාව අර්ධ මාගධී හා ශුද්ධ මාගධී වශයෙන් දෙයාකාර වෙයි.
භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ හා සව්වන් ව්‍යවහාර කළ භාෂාව ශුද්ධ මාගධීය බවත් අන් තොටුවන හා තත් සව්වන් සේ ම සාමාන්‍ය ජනයාත් භාවිත කළ භාෂාව අර්ධ මාගධීය බවත් තතු දන්නෝ දනිති. දීඝනිකායේ සාමඤ්ඤඵල සූත්‍රාදියෙන් මෙයට නිදසුන් ලැබේ.
එදා භාග්‍යවත් බුදුරජානන් වහන්සේ හා සව්වන් ශුද්ධ මාගධියෙන් දහම් දෙසුව ද අද වන විට එම මාගධී භාෂාව ව්‍යවහාරයෙහි නොමැත. සම්භාව්‍ය භාෂාවක් ලෙසින් එය සංරක්ෂිත ය. දහම් දතයුත්තන් විසින් මාගධීය නිවැරදිව හදාරා දහම් දත යුතු ය. එබැවින් ත්‍රිපිටකය ඉගැන්මට නම් මාගධීය හෙවත් අද හැඳින්වෙන පරිදි පාලි භාෂාව නිවැරදිව හැදෑරිය යුතු ය.
පාලි භාෂාව පිළිබඳ ප්‍රමාණික ප්‍රාගුණ්‍යයක් නොමැතිව ත්‍රිපිටක පාඨයන්හි අරුත් ගැනීමට යාම දහම් විකෘති වීමට හේතු වෙයි. වැරදි ලෙස පද අරුත් ගැනෙන බැවිනි.
”යො නිරුත්තිං න ජානාති - ජානාති පිටකත්තයං පදෙ පදෙ විකඛෙය්‍ය - වනෙ අන්ධ ගජො විය” යැයි කීවේ එබැවිනි.
එබැවින් කච්චායන ව්‍යාකරණය පිළිබඳව හසල දැනුමක් ඇතිව ම තත් කාර්යයට බැසිය යුතු ය. මොග්ගල්ලායන හෝ ශබ්ද නීති සම්ප්‍රදායයන් ආදේශ වශයෙන් උගැන්ම වරද නැති වුව ද, මහාවිහාරීය ප්‍රවේණිය නම් කච්චායන ව්‍යාකරණය යි. “වාදගම්භීර වම්භීර ව්‍යාකරණං ඥායතෙ” යැයි කී පරිදි වියරණයෙහි විශාරදත්වය දොළොස් වසකින් කළ උද්ග්‍රහණ පරිචය ඇත්තවුනට සමාද්ධ වේ ය.
නමුත් දොළොස් වසක් පුරාවට කළ වියරණ පරිචය ඇති පමණකින් ම ත්‍රිපිටකයෙහි අරුත් නිවරදව ග්‍රහණය කළ නොහැක. ත්‍රිපිටකයෙහි අරුත් නිවරදව ග්‍රහණය කිරීමට බලපාන ප්‍රධාන කාරණා දෙකකි. ව්‍යාකරණ ප්‍රාගුණ්‍යය මින් එකකි. අනෙක බුද්ධ අධ්‍යාශ ජානන කුසලත්වය යි. බුද්ධ අධ්‍යාශ ජානන කුසලත්වය බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සමීපචාරී ශ්‍රාවකයින් තුළ පිරිපුන්ව පවතියි. තත් ථේරීය පරපරපුරෙහි පසුකාලීන මහාප්‍රාඥයින් තුළ, මාගධී භාෂාව ප්‍රගුණ වූ විට ද පිහිටයි. කල් යත් යත් ම එය ද හීන වනු ඇත.
එබැවින් මහාකාශ්‍යපාදි මහරහතන් වහන්සේලා බුදුරජාණන්වහන්සේ දෙසූ දහම් පදයන්හි අර්ථ දැන වදාරා ගෙන අනුශිෂ්‍ය පරම්පරාවට ද ඉගැන්වූහ. එම අර්ථකථනය පිළිවෙලින් උපාලි මහරහතන් වහන්සේ ය, දාසක මහරහතන් වහන්සේ ය, සොනක මහරහතන් වහන්සේ ය, සිග්ගව මහරහතන් වහන්සේ ය, තිස්ස මහරහතන් වහන්සේ ය, මොග්ගලිපුත්තතිස්ස මහරහතන් වහන්සේ ය යන ජම්බුද්වීප ඇදුරු පරපුර විසින් තෙවන සංගායනාව තෙක් සියවස් තුනක් පුරාවට සුරක්ෂිතව ගෙන එන ලද්දව මොග්ගලිපුත්තතිස්ස මහරහතන් වහන්සේ වෙතින් මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ වෙත ද, උන්වහන්සේ විසින් මෙම ශ්‍රී ලංකා දේශයට ගෙන එන ලද බව:
දීපස්ස දීපභූතස්සහිතස්ස නිපුණස්ස ආගමවරස්ස බුද්ධානුබුද්ධ සංවණ්ණිතස්ස සද්ධාවහගුණස්ස
අත්ථප්පකාසනත්ථං අට්ඨකථා ආදිතො වසීසතෙහි පඤ්චහි යා සංගීතා අනුසංගීතා ච පච්ඡාපි
සීහළදීපං පන ආභතාථ වසිනා මහාමහින්දෙන ඨපිතා සීහළ භාසාය දීපවාසීනමත්ථාය
යන සුමංගලවිලාසිනියෙහි එන ප්‍රාරම්භ ගාථා මගින් පැහැදිලි වෙයි. මෙසේ මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ විසින් ශ්‍රී ලංකා