මජ්ඣිමනිකායො පාලි - කිරිඇල්ලේ ඤාණවිමල හිමි 1937.pdf

මජ්ඣිමනිකායො (පඨමො භාගො - මූලපණ්ණාසකය) යනු සූත්‍ර පිටකයට අයත් මජ්ඣිම නිකායේ මුල් සූත්‍ර පනහ ඇතුළත් ප්‍රථම භාගයේ පාලි පෙළ සංස්කරණයයි. මෙම කෘතිය රත්නපුර මාරපණ ශාස්ත්‍රෝදය පිරිවෙනේ උපප්‍රධානාචාර්ය ධුරය දැරූ කිරිඇල්ලේ ඤාණවිමල හිමියන් විසින් සංස්කරණය කර ඇති අතර, විද්‍යෝදය පරිවේණාධිපති බද්දේගම සිරි පියරතන නායක මාහිමියන්ගේ පරිශීලනයට හා ආශීර්වාදයට ලක්ව ඇත.

බුද්ධ වර්ෂ 2481 (ක්‍රි.ව. 1937) දී එඩ්වඩ් ගුණසිංහ මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් සිරිපති මුද්‍රණාලයේ මුද්‍රණය කරවා ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මෙහි, සිංහල, බුරුම, තායි සහ පී.ටී.එස්. (PTS) ආදී විවිධ පෙළපත් සංසන්දනය කරමින් පාඨශෝධන සටහන් (පඨන්තර) ද යොදා තිබේ.

පෙරවදනෙහි සඳහන් වන පරිදි එකල මජ්ඣිම නිකායේ සිංහල අකුරින් මුද්‍රිත පිටපත් හිඟව පැවති යුගයක පාලි හා බුද්ධ ධර්මය හදාරන විද්‍යාර්ථීන්ගේ ප්‍රයෝජනය උදෙසා මෙම සංස්කරණය සම්පාදනය කර ඇත.

පත්ථාවනා

බුද්ධො දියඩ්ඪසත සුත්ත වරෙහි චෙව සුත්තෙහි ද්වීහි ච තථෙව විරොචමානං, යො මජ්ඣිමාගමමදෙසයි රමණෙය්‍යං තං ධම්මරාජමසමං සිරසා නමාමි.

මජ්ඣිමනිකායො පනායං අම්හාකං භගවතා ජානතා පස්සතා අරහතා සම්මාසම්බුද්ධෙන දෙසිතො චෙව පකාසිතො, ආයස්මතා ආනන්දත්‍ථෙරෙන භගවතො සම්මුඛා සුතො චෙව ධතො ච. සො පනායං මජ්ඣිමනිකායො ආයස්මතා ආනන්දත්‍ථෙරෙන මුඛපාඨවසෙන යාව සම්මාසම්බුද්ධස්ස පරිනිබ්බාණා ආභතො.

භගවතො කිර පරිනිබ්බාණානන්තරං සුභද්දෙන නාම බුද්ධපබ්බජිතෙන වුත්තං “සුමුත්තා මයං තෙන මහාසමණෙනා” ත්‍යෙවාදිකං කෲරාලං වාක්‍යං සුණන්තො ආයස්මතො මහාකස්සපස්ස මහාධම්මසංවෙගො උදපාදි - “අහො! අච්ඡරියං වත! අබ්භූතං වත! අනීතසඞ්ඛ්‍යං පාවචනන්ති මඤ්ඤමානා ඉමෙ සමණා සක්‍යපුත්තියාපි සුවණ්ණවණ්ණං බුද්ධසරීරං ඣාපිය්‍යමානා සාසනෙ අබ්බුදමපි ජනෙන්ති; ගච්ඡන්තෙ ගච්ඡන්තෙ කාලෙ රාජානො අධම්මිකා හොන්ති, තතො රට්ඨජනපදවාසිනොපි, තෙන ඉමෙසං සමණානං සක්‍යපුත්තියානං ලාභසක්කාරො පරිහායිස්සතෙව. තස්මා භගවතො තෙපිටකං බුද්ධවචනං සඞ්ගායෙතුං න සක්කිස්සන්ති. අථෙත්ථ නාමාහං භගවතො ධම්මං ච විනයං ච සඞ්ගායෙය්‍ය’න්ති. එවං සල්ලක්ඛෙත්වා භගවතො ආළාභන මහෙ සබ්බං කිච්චං නිට්ඨාපෙත්වා අජාතසත්තුං රාජානං නිවෙදෙත්වා රාජගහෙ සත්තපණ්ණීගුහාද්වාරෙ ධම්මමණ්ඩපං කාරාපෙත්වා භික්ඛුසඞ්ඝං සන්නිපාතෙත්වා රාජගහෙ වස්සං උපගන්ත්වා චතුපටිසම්භිදප්පත්තෙන පඤ්චසතෙ ඛීණාසවෙ උච්චිනිත්වා ආයස්මන්තං ආනන්දත්‍ථෙරං ධුරං කත්වා ධම්මං සඞ්ගායිතුං ආරභි. මජ්ඣිමනිකායං සඞ්ගායිතුකාමෙන පන ආයස්මතා මහාකස්සපත්‍ථෙරෙන පුට්ඨො: සකලසක්‍යකුලානන්දකරො ආනන්දත්‍ථෙරවරො මුඛපාඨවසෙන ආභතක්කමෙනෙව තෙන පුච්ඡිත නිදානාදිකං විස්සජ්ජෙන්තො මජ්ඣිමප්පමාණානි ද්විසුත්තාධිකානි දියඩ්ඪසත සුත්තානි පකාසෙසි තානි සබ්බානි එකජ්ඣං සඞ්ගහං ආරොපෙත්වා මජ්ඣිමනිකායොති නාමං කත්වා සාට්ඨකථං ඨපෙසි. සඞ්ගීතිපරියොසානෙපි මහාභූමිචාලො අහොසි. දෙවතා සාධුකාරමදංසු.

මජ්ඣිමසඞ්ගීති නාමෙසා පණ්ණාසකතො: මූලපණ්ණාසකො මජ්ඣිමපණ්ණාසකො උපරිපණ්ණාසකොති. පණ්ණාසකත්තයෙන සඞ්ගහිතා, වග්ගතො: එකෙකස්මිං පණ්ණාසකෙ පඤ්ච පඤ්ච වග්ගෙ කත්වා පණ්ණරසවග්ගසමායොගා, සුත්තතො: දියඩ්ඪසුත්තසතං ද්වෙ ච සුත්තන්තා, පදතො: තෙවීසුත්තර පඤ්චසතාධිකානි අසීතිපදසහස්සානි.

තෙනාහු පොරණා:

අසීතිපද සහස්සානි තියොගා පඤ්චසතානි ච, පුන තෙවීසති වුත්තා පදමෙවං වවට්ඨිතන්ති.

අක්ඛරතො: සත්ත අක්ඛරසතසහස්සානි චත්තාලීසං ච සහස්සානි තෙපඤ්ඤාසං ච අක්ඛරානි. භාණවාරතො: අසීති භාණවාරා තෙවීසති පදානිකො ච උපද්ධභාණවාරො. අනුසන්ධිතො: පුච්ඡානුසන්ධි අජ්ඣාසයානුසන්ධි යථානුසන්ධි වසෙන සඞ්ඛෙපතො තිවිධො අනුසන්ධි. විත්ථාරතො පනෙත්ථ තීණි අනුසන්ධිසහස්සානි නව ච සතානි හොන්ති.

තෙනාහු පොරණා:

තීණි සන්ධිසහස්සානි නව චෙව සතානි ච, අනුසන්ධිතයො එතෙ මජ්ඣිමස්ස පකාසිතාති.

තත්‍ථ පණ්ණාසකෙසු මූලපණ්ණාසකො ආදි; වග්ගෙසු මූලපරියාය වග්ගො; සුත්තෙසු මූලපරියාය සුත්තං. ඉමස්මිං පන මූලපණ්ණාසකෙ පණ්ණාස සුත්තන්තා. ඉමෙහි පණ්ණාසසුත්තන්තෙහි සමලඞ්කතො හොති මූලපණ්ණාසකො.

“යදි නාම ඉමං මජ්ඣිමසඞ්ගීතිං යාව පරියොසානා සංසොධෙය්‍යා”ති අම්හාකමාචරියෙන මාරපණ්ණගාමකෙ පතිට්ඨාපිතෙ සස්ත්‍රොදය පරිවෙණෙ අධිපතිනා ‘විචිත්‍රකථික සිරිසොභිතො’ති සස්සාමමහානිකායික මහානායකප්පමුඛ වියත්තවග්ගිකාරක මහාසඞ්ඝසභාය දින්නගරුනාමධෙය්‍යෙන සිරිසුමන මහාථෙරපාදෙන අජ්ඣිට්ඨෙන මයා මනුස්සාහෙන දෙස-දෙසන්තරෙසු මුද්දිතපොත්ථකෙ ච අමුද්දිතපොත්ථකෙ ච පරියෙසිත්වා සමාලොකෙය්‍ය යථාසති යථාබලං අප්පකෙනෙව කාලෙන මූලපණ්ණාසකසඞ්ඛාතො පඨමො’යං භාගො සංසොධිතො’ති.

ඉමස්ස පන සංසොධනාරම්භෙ හිමවත්සභාවෙ සෙලෙත්ථූප පරිවෙණාධිපතිනා ආනන්දධම්මදස්සි සිරි සරණඞ්කරාභිධාන නායකත්‍ථෙරෙන කතං විසෙසොපකාරඤ්ච සදා අනුස්සරාමි.

තථෙව ලංකායං දක්ඛිණදිසාභාගෙ මහාගාමපුරෙ අම්බිලිකොටෙ [අම්බලන්තොට] සුවණ්ණගිරි විහාරාධිපතිනො දිවංගතස්ස ලුණම ගාමජස්ස පියදස්සී මහාථෙරස්ස චෙව ගිරිපාද ජනපදෙ මහහිල්ලෙ ගාමෙ සුදස්සනාරාමාධිපතිනො රතනපාල මහාථෙරස්සා ච සිස්ස භූතෙන අම්හාකං හිතෙසිනා බෙලිගල්ලගාමෙ ධම්මරතන ත්‍ථෙරෙන මූලතො පට්ඨාය යාව පරියොසානා කතො සාතිසයොපක්‍ථම්භො මම පරිස්සමලාභවත්ථුං අහොසීති ප්‍රීතිපුබ්බඞ්ගමං නිවෙදෙමි.

අපි ච අම්හාකමාචරියභූතො සස්ත්‍රොදය පරිවෙණෙ අධ්‍යක්‍ෂක්ඛන්ධුරන්ධරො මාරපණ මෙධංකර මහාථෙරො ච, තස්මිං යෙව පරිවෙණෙ ආචරියො මය්හං සමානාචරියභූතො බෝපැත්තේ ජිනරතන ථෙරො ච, අම්හාකං වයස්සභූතො රත්නපුර නාම නගරෙ විහාරගාමෙ [වේරගම] සුප්පාරාම වාසිකො පියහිතෙසී දෙඩම්පේ සුනන්දත්‍ථෙරො ච මාහර ගාමෙ පුරාණවිහාරවාසී සොමරතනත්ථෙරො චාති එතෙ ඉමස්මිං කරණීයෙ මයා නිච්චමනුස්සිතබ්බෙත.

ඉමස්ස පනාතිරිත්තං මජ්ඣිම - උපරිපණ්ණාසකද්වයං ච න චිරෙනෙව කාලෙන එවමෙව සංසොධෙත්වා මුද්දණද්වාරෙන පාකටී කරිස්සතෙ. සුද්ධිපත්තාදිකං යමෙත්ථ අවසිට්ඨං, සබ්බං තං තෙන දුතිය භාගෙන සද්ධිං යෙව පාකටභාවං ආගමිස්සති චාති ඤාතබ්බං.

ගරු මම මුනිධම්මෙ නෙකසන්තෙකරෙ ච පවුතරමතියුත්තො සාධු විජ්ජොදයස්මිං, භුවි සුත පරිවෙණෙ සාමිභූතො සුධීරො පියරතන සමඤ්ඤො නායකත්‍ථෙර පාදො.

ඉධ පන ඛලිතානං සොධනං සුප්පසත්ථං ඉති වදමනුමොදං සාදරං සම්පටිච්ඡි, තදනු ච මම කිච්චං ගාරවං පත්තමාසි ඉද මපි ගරුතො මෙ දක්ඛිණා භාවමෙතු.

කොලම්බනාම නගරෙ නගරාධිරාජෙ විජ්ජොදයාපරමවෙණ උපප්පධානො, සො සොභිතො යතිවරො නිපුණත්ථවෙදී දීඝං විහාතු රතනත්තය තෙජසාව.

තස්මිං ච සාධුපරිවෙණවරම්හි’දානි ආචෙරභාවමුපගො මුනිධම්මදස්සී, පඤ්ඤාතිසෙඛර ඉතිස්සුත සංයමින්දො ආචෙරකො අනු මමාපි ස හාතු දීඝං.

කිරිඇල්ලෙ ඉතිඛ්‍යාතෙ ගාමෙ රම්මෙ මනොහරෙ, ජයසුන්දර වංසම්හි ජාතෙන ජන මානිතෙ.

නානාදෙසෙසු විඛ්‍යාතෙ රතනාදිපුරනාමකෙ, පුරෙ මාරපණාඛ්‍යම්හි ගාමෙ සජ්ජනසෙවිතෙ.

සස්ත්‍රොදය පරිවෙණෙ ලංකාදීපම්හි පාකටෙ, උපප්පධානාචරෙන සාසනට්ඨිතිකාමිනා.

ඤාණවිමල නාමෙන උජුචිත්තෙන භික්ඛුනා, අයං මජ්ඣිම සඞ්ගීති සොධිතා පියසීලිනා.

යො පණ්ඩිතො රතනසාර ඉතිප්පතීතො විජ්ජොදය පරිවෙණ වරාධිනෙතා, සො මං විනෙසි අමුනා ස දිවං ගතොපි පුණ්ණෙතෙන සුඛිතො අමතං පයාතු.

ලොකපාලා ච බුද්ධස්ස සාසනොදය කාරකා, දෙවා මහිද්ධිකා සබ්බෙ ඉමිනා පුඤ්ඤකම්මුනා.

මමුපට්ඨයිකා දීඝං ජනෙත්තී ජනකොපි ච. ආවෙරා චෙව පාවෙරා නිබ්බුතිං යන්තු ඤාතයො’ති.

සිවමත්ථු.

කිරිඇල්ලේ ඤාණවිමල.
2481. අස්සයුජ සුක්කපක්ඛ පණ්ණරසියං කුජවාරෙ රතනපුර නගරෙ මාරපණ සත්ථොදය පරිවෙණතො.

PREFACE.

THE Majjhima Nikāya is the second book of the Sutta Piṭaka. It consists of one hundred and fifty-two Suttas arranged in three parts, and each part is again divided into sections of ten suttas each. According to the Pāli tradition all the books of the Tripiṭaka (excluding the Kathā vatthu), were arranged at the First Convocation which was held about three months after the passing away of the Buddha. Thenceforward they were handed down orally in India and were brought to Ceylon by the elder, Mahinda. For the first time in its history the Tripiṭaka was written down in Ceylon on ola-leaves in the monastery named Āloka vihāra in the district of Matale, during the reign of King Vaṭṭagāminī (circa 85 B. C.). All existing manuscripts of the Tripiṭaka are supposed to be copies of, or copied from copies of the Āloka vihāra manuscripts.

The Sinhalese edition of the Majjhima Nikāya has so long been out of print that we thought desirable to bring out a new edition as a help to all Ceylon students of Pāli and Buddhism. In preparing this edition we have consulted a large number of Manuscripts as well as the Burmese and the English edition. The other two parts of the book will also be published shortly.

Kirielle Ñāṇavimala Thero.
Sāstrodaya Pirivena, Mārapana, Ratnapura.
19th, October 2481 / 1937.