සාමණේර ප්‍රශ්න සන්නය - බෙන්තර සරණංකර හිමි 1899.pdf
- කතෘ :
- බෙන්තර සරණංකර හිමි
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 1899
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 1899
- පිටු ගණන :
- 200
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 817
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2021-01-08
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 42 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
සාමණේර ප්‍රශ්නය (විස්තර සන්නයකින් සමන්විතයි) යනු කුමාරප්‍රශ්න නමින් ද හැඳින්වෙන සාමණේරයන් උදෙසා වූ දස ප්‍රශ්න විවරණය කෙරෙන අගනා ග්‍රන්ථයකි. මෙහි කර්තෘත්වය අභිධර්මයෙහි නිපුණ වූ ආචාර්යවරයන් වහන්සේ නමකට හිමි වන අතර, බෙන්තර ගලපාත විහාරවාසී, ශෛලාන්තායතන පරිවෙණාධිපති බෙන්තර සරණංකර ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් සංශෝධනය කර මුද්‍රණයට සකස් කර ඇත.
මෙම කෘතියෙහි මුල් ප්‍රශ්න කිහිපයට, විශේෂයෙන් නාම-රූප පිළිබඳ ගැඹුරු විවරණය සඳහා අභිධර්මාර්ථ සංග්‍රහය සහ එහි සන්න ඇසුරු කරගනිමින් අභිධර්ම න්‍යායයන් විශාල වශයෙන් ඇතුළත් කර ඇත. සංස්කාරක බෙන්තර සරණංකර හිමියන් විසින් පෙළගැස්වීම්, සෝදුපත් බැලීම් සහ විවරණ ලකුණු ආදිය යොදා සංශෝධනය කර තිබේ.
ග්‍රන්ථය බුද්ධවර්ෂ 2442 (ක්‍රි.ව. 1899) දී පානදුරේ ඩී. ඇස්. වීරසිංහ අප්පුහාමි සහ ඇම්. ඩී. යොහැනිස් ජයවර්ධන යන මහතුන්ගේ දායකත්වයෙන් කොළඹ ගුණප්‍රකාශ මුද්‍රණාලයෙහි මුද්‍රණය කරවා ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
හැඳින්වීම
විග්‍රහයි-“නිර්වාණය කරා පමුණුවනබැවින්ද නිවන් නැමැති මහමුහුද කරා නැමුණුබැවින්ද ස්‍රොතසක් (දියපහරක්) සමානනුයි=සොත නම් වේ—ආයයි අෂ්ටාඞ්ගිකමාර්‍ගයයි” යනාදිය මෙහි ආනයයි-මේ ආදි බොහෝතැන් මෙසේ ඇතිබව සැලකියයුතුයි.
අභිධර්‍මාර්‍ත්‍ථසඞ්ග්‍රහසන්නයෙහි තැනින් තැන යොදා තිබෙන සත්‍යසංක්ෂෙපාදියෙන් ගත් ගාථා ශ්ලොකාදි බොහොමයක් මේ සන්නයට ඇතුළත්නොකොට අත්හැරදමා තිබේ.
එනම්-(අ-ස-ස-8 පිටේ.)
“පුබ්බපයොගසමුට්ඨිතො විසෙසො චිත්තසම්භවො, සංඛාරෙ තංවසෙනෙත්‍ථ හොත්‍යසංඛාරිකාදිනා”-
(අ-ස-ස-11 පිට)
“සබ්බාකුසලමුත්තම්පි උද්ධච්චං අනතමානසෙ, බලවං ඉති තඤ්ඤෙව වුත්තමුද්ධච්චයොගතො. තෙනෙව හි මුනින්දෙන යෙවාපනකනාමතො, වච්චා යෙසෙසු එවෙව තං සරූපෙන දෙසිතං”-
“බුහුනනං චෙව සංසප්පවික්ඛෙපා චෙකහෙතුකං, සොපෙක්ඛං සබ්බදා නෙව හීනතං සංඛාරභෙදතො. න හි තස්ස සහාවෙන නික්ඛන්තස්සාහනීයතා, අත්‍ථි සාසප්පමානස්ස වික්ඛිපන්තස්ස සබ්බදා”-
(අ-ස-ස-15 පිට.)
“චණ්ඩාලසභාවානං භූතානං හි සඨානං, දුබ්බලං ඉති වක්ඛාදිචතුචිත්තමුපෙක්ඛකං. කායනිස්සයථොද්ධච්චබහුලානං සඨානාය තු, බලවත්තා න විඤ්ඤාණං කායිකං මජ්ඣවෙදනං. සමානනිස්සයො යස්මා නට්ඨානන්තරපච්චයො, තස්මා දුබ්බලමාලම්බෙ සොපෙක්ඛං සම්පටිච්ඡනා”-
(අ-ස-ස-28 පිටේ.)
“ලොකුත්තරං ක්‍රියාවිත්තං පන කස්මා න විජ්ජති, එකචිත්තක්ඛණිකත්තා මග්ගස්සාපි න විජ්ජති”-
(අ-ස-ස-35 පිට.)
“නාන්ත්‍රීගුප්තස්තෙ පාපාදම්‍යද්ධිව ශෘකරඃ, ගලහො’ගෞරිවෛතස්මාන්මානු සත්‍යනපත්‍රපඃ”-
(අ-ස-ස-37 පිට.)
“කෙචි ම්බම්පි රූපන්ති වදන්තෙ තං න යුජ්ජති, පහාතබ්බෙසු වුත්තත්තා කාමච්ඡන්දාදයො විය.
පහාතබ්බෙසු අක්ඛාතමෙතං නීවරණෙසු හි, රූපන්තු න පහාතබ්බමක්ඛාතං දස්සනාදිනා.
“න තුම්හාං භික්ඛවෙ රූපං පරිජහෙථෙතන්ති”පාඨතො, පහෙය්‍යභාවලෙසොපි යත්‍ථ රූපස්ස දිස්සති. තත්‍ථ තබ්බිසයච්ඡන්දරාගහානි පකාසිතා, වුත්තං හි තත්‍ථ යො ඡන්දරාගක්ඛෙපොති ආදිකං. රූපාරූපෙසු ම්බෙසු අරූපං තත්‍ථ දෙසිතං, ඉති චෙ තත්‍ථ තං තත්‍ථ අවිසෙසෙන පාඨතො. සක්කා හි අනුමානෙතුං ම්ඛං රූපන්ති විත්තිතං, තම්පි නීවරණං ම්ඛභාවතො ඉතරං විය. සම්පයොගාභිධානා ච න තං රූපන්ති නිච්ඡයො, අරූපිනං හි ධම්මානං සම්පයොගො පවුච්චති. තථාරූපෙය සම්මුත්තන්ති පාඨතො නත්‍ථි රූපතා, නිද්දා බීණ්ඩස්වභාවා තතු කායගෙලඤ්ඤතො සියා”-
(අ-ස-ස-70. 71 පිටු.)
“සමහර ආචාර්ය්‍යකෙනෙක් චිත්තයමකයෙහි “උප්පන්නං උප්පජ්ජමානං” යනාදි පදයන්ගේ විභාගයෙහි “හදයවත්ථුක්ඛණෙ උප්පන්නං නො ච උප්පජ්ජමානං උප්පාදක්ඛණෙ උප්පජ්ජමානං නො ච උප්පන්නං” යනාදීන් භවඞ්ගොත්පාද දෙකම කියනලද, ස්ථිතික්ෂණය නොකියනලද, යනාදීන් චිත්තයාගේ ස්ථිතික්ෂණය වලකන්නාහ-ඔවුන්ගේ මත නිෂෙධපරීක්ෂා අට්ඨකථාදියෙහි ආචාර්ය්‍යවරයන් විසින් ස්ථිතික්ෂණයාගේ අසනීත්‍යයම විස්තර කරණලදනුයි අපි මෙහි සඞ්ග්‍රහ මාත්‍රයක් දක්වමු”.
“උප්පන්නුප්පජ්ජමානානි විභජෙන භෙව මාදිනං, භවංගක්ඛණස්මිං උප්පන්නං නො ච උප්පජ්ජමානකං. උප්පජ්ජමානුප්පාදෙ න උප්පන්නන්ති ආදිනා, භවංගුප්පාදව අක්ඛාතා න චිත්තස්ස ඨිතික්ඛණෙ. උප්පාදොච වයො චෙව අඤ්ඤථත්තං ඨිතස්ස ච, පඤ්ඤායන්ති වුත්තත්තා ඨිති අත්‍ථීති චෙ මතං. අඤ්ඤථත්තස්ස එකස්මිං ධම්මෙ අනූපලද්ධිතො, පඤ්ඤාණවචනං චෙව පබන්ධස්මිති නට්ඨිතී. වුත්තා තස්මා න චිත්තස්ස ඨීති දිස්සති පාලියං, අභිධම්මෙ අභාවොපි නිස්සෙධොයෙව සබ්බථා. යදා සමුදයො යස්ස නිරුද්ධන්ති තදැයසකිං, දුක්ඛමුප්පජ්ජනිතෙන් පඤ්ඤා නොහි නිසෙධතො.
රූපුප්පාදෙ න භංගස්මිං තස්මා සබ්බෙපි පච්චයා, උප්පාදෙයෙව චිත්තස්ස රූපහෙතූති කෙචන. වුච්චතෙ තත්‍ථ එකස්මිං ධම්මෙසෙව යථා මතා, උප්පාදවත්ථතො හීනතා භවභාවං තථෙව තු. භවංගස්සංභිභාවං ඉච්ඡිතබ්බා අයං ඨිති, නශදස්සනතො එසා විභජෙන න තු දෙසිතා. ලක්ඛණං සංඛතයෙසව චතනුප්පාදාආදිනං, දෙසිතත්තා න තස්සාපි පබන්ධස්ස ඨිතීරිතා. උපසග්ගස්ස ධාතුනමත්ථයෙව පවත්තතො, විඤ්ඤයන්ති චෙතස්ස අත්‍ථො විඤ්ඤයතෙ ඉති. හංගෙ රූපස්සනුප්පාදෙ චිත්තත්‍ථං වසෙන වා, ආරූප්පවාහිසංඛාය භාසිතො ගමකස්ස හි. සභාවො යං යථාලාභයොජනානි තතො න හි, න චිත්තාඨිතිභංගෙන ච න රූපස්ස අසම්භවො”-
(අ-ස-ස-74 පිට.)
“සුප්තශවුතස්‍ය චූලෙ ඵලපතනරවාත්තාශඩ්වුදන්මීල්‍ය චක්‍ෂුඃ දෘෂ්ට්වා වාද්‍යය චෙතත්ඵලමථ පරිතඃ පීඩයිත්වා කරෙණ, ගුත්වා පක්ඛස්වභාවං කිල පරිබුහුජෙ තද්වසාකාඃපවෙත්තාඃ පශ්චාත්තාත්‍වාදිලග්නං රසමපි ච සග ගෙලච්ඡර්ණස්වාදෘ ශිශ්‍යෙ”’ (අ-ස-ස-93 පිට.)
“ එකඤ්ච චිත්තානීකා ච නාම චතුඋපායවිනිම්මුත්තකා උත්තාරමාතා ශක්‍යන්ති පියධිකරමාතා පුනඛබ්බුමාතා ධම්මගුත්තාති එවමාදිකා; එතෙසං හි කායො නානා හොන්ති මනුස්සානං විය විහෙතුකනිහෙතුකාහෙතුකවසෙන, සඤ්ඤාපිනානා; යෙ පනෙත්ථ නිහෙතුකා තෙසම්පි ධම්මාෂ්සමයො හොන්ති පියධකරමාතාදීනං විය”;
මෙසේ අභිධර්‍මාර්‍ත්‍ථසඞ්ග්‍රහසන්නයෙහි දක්වනලද මේ ගාථා ශ්ලොක පාඨයන් අත්හැර තිබේ-බොහොමයක් ඇතුළත්කොටද තිබේ-එය පොත බැලූකල දැනගන්ට හැකිවෙයි.
මෙහි ඇතුළත්කොට තිබෙන ධර්‍මකොට්ඨාස වැඩිකොටසක් ඒ ඒ පොත්වල ලියාතිබෙන ඒවායි, ඇතැම්තැන ඒ වාක්‍යයමද මදක් වෙනස්කොට තිබේ; එබඳුතැන් මුද්‍රණයේදී අපවිසින් [ ] මේ ලකුණෙන් ඇතුල්කොට යොදා ඇත; ඒ (1-පිටවේ) “[අපවිසින් මදක් විස්තරකොට විභාජන කරණලදහ]” යනාදියයි.
අභිධර්‍මාර්‍ත්‍ථසඞ්ග්‍රහයෙහි ඇති සමහර පාඨද (මුල අග ගාථා හැර) ගාථා සියල්ලමද [ ] මේ ලකුණුවලින් ඇතුල්කොට සියලු තැන යොදාඇත, එසේ කරන්ට ඕනෑවූයේ සන්නයෙහි ආ නයින් පාඨ ගාථා දෙකොටසෙහිම ආ භාවය යෙදීමෙන් පුනරුක්තාකාරයෙන් පෙණෙනහෙයිනි; මෙසේ මේ පොත 1 වෙනි පිට පටන් 142 වෙනි පිට දක්වා පිළිවෙළින්ම අභිධර්‍මාර්‍ත්‍ථසඞ්ග්‍රහසන්නය දක්වමින් 79 වෙනි පිටේ 6 වෙනි පෙල දක්වා නාමයයිද 92 පිට අවසානය දක්වා රූපයයිද නාමරූපාකාරයෙන් පෙන්වා ඉන්පසු නාම රූපදෙකින් විනිර්‍මුක්ත නිර්‍වාණයද මිශ්‍රකසඞ්ග්‍රහයයි ඉන් අගකොටසද පෙන්වා “නාමව රූපව”යන මේ දෙවනප්‍රශ්නයෙහි උත්තර ප්‍රකාශ කරණලදී.
මෙහි අඩංගු ධර්‍මකොට්ඨාස ලියා තිබෙන ආකාරය සිතාබලන විට මේ ආචාර්ය්‍යවරයා බොහෝ පොත්බලා පුරුදුපුහුණුබව ඇති කෙනෙක්බව සැකනැත, නුමුත් ඇතැම්තැන නිරවුල්නොවන සේ ගලපානැති බැව් පෙණෙන්ට තිබේ-ඒ තැන් අපිදු එසේම යෙදීමු-ශුද්ධිය සඳහා ලැබුනේ එකම පොත බැවින් ශුද්ධකිරීම අමාරුයේ පෙණුනා පමණක්නොව පොත මුද්‍රණය කරණ කාලයෙහි අපට පැමිණි අනවකාශත්‍වය නිසාත් පෝර්ම කිපයක වාක්‍යකැබලි පවා ඉවත්ව ගොස් තිබී එය ශුද්ධිපත්‍රයේ යොදා ඇත.
මෙය ශුද්ධකරණ අපවිසින් ඒ ඒ ධර්‍මකොට්ඨාස අවබොධකරගැනීමට පහසුවන ආකාරයෙන් පෙලකැඩීමද ඒ ඒ තැන්වල ඉලක්කම් යෙදීමද ලකුණු යෙදීමද කරණලදී; මෙය ශුද්ධකිරීමේදී විද්‍යොදය පරිවෙණාධිපතීන් වහන්සේගේම උගත් ශිෂ්‍යයෙක් වූ අප ශෛලාන්තායතන පිරිවෙණේ උපාචාර්ය්‍ය තැන්පත් හින්නන්පේ සුමනතිස්ස උන්නාන්සේ බොහෝ සේ ආධාර කළ බැව්ද 97 වෙනි පිට පටන් ශුද්ධ කිරීමට මුද්‍රණය කළ අභිධර්‍මාර්‍ත්‍ථසඞ්ග්‍රහසන්නය සහ පෙළත් උපකාර වූ බැව්ද මෙහි සඳහන් කිරීමට කැමැත්තෙමු.
මෙහි(ශුද්ධි පත්‍රයට නොගෙන අත්ඇරී)තව බොහෝ තැන් අශුද්ධව තිබිය හැකියි-ඒ තැන් ධර්‍මවාදී ධර්‍මධරයින් විසින් අපවෙත ලියා එවනු ලැබුනම් ඒ දෙවෙනිවර මුද්‍රණය කරවීමේදී ශුද්ධකරගන්ට උපකාර වන හෙතුවක් බවත් එබඳු අය ශාසනාධාරකාරීබවත් කරුණා පූර්‍වකව සඳහන් කරමි.
B. Saranankara. Principal of Sailàntàyatana College Galapàtavihàraya BENTOTA.
B. Saranankara. Principal of Sailàntàyatana College Galapàtavihàraya BENTOTA.