අභිධර්මාර්ත්ථ සංග්‍රහය - අනුරුද්ධ හිමි 1891.pdf

අභිධර්මාර්ත්ථ සඞ්ග්‍රහය යනු ආචාර්ය අනුරුද්ධ මහාස්වාමිපාදයන් විසින් පාලියෙන් රචිත, සමස්ත අභිධර්ම පිටකයේ අර්ථය සංක්ෂේපයෙන් සංග්‍රහ කරන අභිධර්ම ප්‍රකරණයයි. මෙම සංස්කරණයේ පාලි පෙළ සමඟ, පිටුවල යටභාගයෙහි ප්‍රශ්නෝත්තර ක්‍රමයෙන් සකස් කළ සිංහල අර්ථ ව්‍යාඛ්‍යාවක් ද, දුර්බෝධ තැන්වලට ටීකානය ද, කාම, රූපාරූප, ලෝකෝත්තර, අභිඥා, සමාපත්ති, මරණාසන්න ආදී අවස්ථාවල චිත්තවීථි සටහන් ද ඇතුළත් වේ.

සිංහල ප්‍රශ්නෝත්තරාර්ථ ව්‍යාඛ්‍යාව මුකලංගමුවේ සුවිසුද්ධාරාමාධිපතිව වැඩවිසූ යෝගියානේ නන්දාරාමතිස්ස ස්ථවිරයන් විසින් අඹගහපිටියේ විමලසාරතිස්ස නායක ස්ථවිරපාදයන්ගේ උපදෙස් ඇතුව සම්පාදනය කරන ලදී. මුද්‍රණය අතරතුර දී මේ ස්ථවිරයන් දෙනම අපවත් වූ බැවින්, ඉතිරි කොටස මුද්‍රණය කර ශුද්ධිපත්‍රය සහ සංඥාපනය සම්පාදනය කළේ ලක්මිණිපහන් කර්තෘ ඇම්. ධර්මරත්න මහතා ය. පොත හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමඞ්ගල නායක ස්ථවිරපාදයන් විසින් පිළිගන්නා ලදී.

ධර්මරත්න මහතාගේ දීර්ඝ සංඥාපනයෙහි අනුරුද්ධ, බුද්ධදත්ත, ධම්මපාල යන දකුණු ඉන්දියානු ආචාර්යවරුන්ගේ ජන්මස්ථාන හා කෘති පිළිබඳ නිගමන ගාථා ඇසුරෙන් කෙරෙන සාකච්ඡාවක්, කාඤ්චිපුරය, කාවේරිපට්ටනය, තඤ්ජාවූර් ආදී ස්ථාන පිළිබඳ විමසීමක්, ලක්දිව හා බුරුමයෙහි මේ ග්‍රන්ථයට ලියැවුණු සන්න ටීකා (විභාවිනී, සංඛේපවණ්ණනා, මණිසාරමඤ්ජූසා ආදිය) පිළිබඳ ඉතිහාසයක් සහ අභිධර්මය ඉගෙනීමේ ක්‍රමය පිළිබඳ උපදෙස් ඇතුළත් වේ.

පොත නව පරිච්ඡේදයකින් යුක්ත වන අතර, සංඥාපනයට පසු දීර්ඝ ශුද්ධිපත්‍රයක් ද ඇත. ඇල්. චාල්ස් පතිරත්න නොතාරිස් මහතා විසින් ලක්මිණිපහන යන්ත්‍රාලයෙහි ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 2434 (ක්‍රි. ව. 1891) දී මුද්‍රණය කරවන ලදී.