සම්මෝහවිනෝදනි අත්ථයෝජනා - ඤාණකිත්ති හිමි.pdf

සම්මෝහවිනෝදනී අත්ථයෝජනා යනු අභිධර්ම පිටකයේ දෙවන ග්‍රන්ථය වන විභංගප්පකරණය සඳහා බුද්ධඝෝෂ මහා ථෙරයන් විසින් රචිත ‘සම්මෝහවිනෝදනී’ අටුවාව විස්තර කරමින් ඤාණකිත්ති හිමියන් විසින් සම්පාදනය කරන ලද පාලි අත්ථයෝජනා (පදයෝජනා) ග්‍රන්ථයකි.

සියම් (තායිලන්ත) රජතුමන් විසින් මෙරට ශිෂ්‍යයන්ගේ පරිශීලනය සඳහා කම්බෝජ (ඛමර්) අක්ෂරයෙන් ලියැවුණු පුස්කොළ පිටපත් ලංකාවට පරිත්‍යාග කිරීමෙන් අනතුරුව, රන්වැල්ල විහාරවාසී කොඩගොඩ පඤ්ඤාසේඛර හිමියන් විසින් සිංහල අක්ෂරයට නංවා සංස්කරණය කරන ලදී. ඒ. ආර්. ගුණරත්න (E. R. Gooneratne) වාසල මුදලිතුමන් ඇතුළු අත්ථයෝජනා මුද්‍රාංකන සමාගමේ සහ ලංකෝපකාර මුද්‍රණාලයේ ඩී. පී. කන්දම්බි මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් බු.ව. 2436 (ක්‍රි.ව. 1893) දී කතළුවේදී මුද්‍රණය කරවා ඇත.

මෙහි ඛන්ධවිභංග, ආයතනවිභංග ආදී විභංග අටළොසට අදාළ අටුවා පාඨයන්ගේ ගැඹුරු පද විග්‍රහ, අර්ථ යෝජනා සහ ධර්ම විවරණ අන්තර්ගත වේ.

PREFACE

THE present treatise is an Exegesis of the Sammohavinodani, the Commentary of the Vibhanga, the second of the Seven books of the Abhidharama, and has been printed in succession to the Exegesis of the Atthasâlini.

In the preface to that work, we recorded briefly the circumstances under which these Manuscripts were despatched to Ceylon by the present King of Siam.

We trust that this work will be as equally useful as the Exegesis of the Atthasalini already published, and that it will aid students of Pâli in their studies and researches.

K. Pannasekhara. / A. B. 2436

දැන්වීම.

අභිධම්ම සම්මොහවිනොදනීඅත්‍ථයොජනාව නම්, අභිධර්ම පෙල පොත් වහන්සේලා සත අතුරෙන් දෙවෙනි විභංගපෙළට කරණලද “සම්මොහවිනොදනී” නම් අටුවාවේ පදයෝජනාදී විස්තර ගැඹුරුපද විග්‍රහාදියෙන් යුක්ත අභිධර්මපදවී ඉගෙනීමට අත්‍යුපකාරී පොත්වහන්සේයෙක. මේ අත්ථයෝජනා පොත්ගැණ කියයුතු කරුණු මේ අත්‍ථයෝජනා පොත්ගැණ කියයුතු කරුණු පලමු මුද්‍රිත අත්‍ථයෝජනා දැන්වීමේහිද කියා ඇත. මේ පොතත් සියම් මහරජතුමන් විසින් ලංකාවාසීන්ගේ ප්‍රයෝජනයට එවනලදින්, මීට මුදල්දීම ආදී අනිකුත් හිඟවුන අකුරු ආදී ඒ ඒ උවමනාදේ ගෙන්වාදී ආදියෙන්ද මූලාධාරවූ ගාල්ලේ ඇඩ්මන්ඩ් ගුණරත්න කොළඹ රජවාසල මුදලිමන්ත්‍රීශ්වර උතුමන් ප්‍රධාන මෙහිම යොදාතිබෙන දායකනාවලෙඛණයේ පේන භවතුන්ගේ මුදල් වියදමින් මුල සම්මතය ලෙස පොත් කොටස් 110 ට නියමකරණලදුව, පොත් 1100 ක් මුද්‍රණයකරණලද්දාහුය. මේපොත පලමු මුද්‍රිත පොතට වඩා කම්බෝජ කලාප තුනක් වැඩිය. මේපොතත් සිංහලට පිටපත්කිරීමට රුපියල් සතලිස් ගණනක් වියදම්විය. එහෙයින් පලමු මුද්‍රිත පොතේ පිටුපෙලිගණනට වඩා පිටකට තුන්පෙළ බැගින් වැඩිකරද මේ පොත මුද්‍රණයකළබැවින් පෝර්මි 33 කින් නිමවී ටයිටල්පිටු ආදී තවත් පෝර්මි තුනකින් පමණද යුක්තවිය.

තවද ඇතැම් භවතුන් කලින් දායකකොටස් බාරදුන් නමුත් වැඩිදෙනෙක්ගෙන් එකවර මුදල් නොලැබුනායින් දෙවරකට කඩදාසි ආදිය යන්ට සිදුවීමෙන් සහ අකුරු හිඟවී ඒවා ගෙන්වාගන්නාතුරුද තවත් අනේක අනවකාශකම් අතරතුර පැමිණීමෙන්ද, අතිරේක සංවත්සරයක් පමණ මුද්‍රණයට කල්ගතවිය. මින් වැඩි අමාරුකම් නොපැමිණ මෙහි දායක භවතුන්ට ඡවිප්‍රශංසී පොත් දෙන්ටලැබුන එක දැනට මහත් ප්‍රීතියකි. ඇතැම් භවතුන් මේපොත ගැනත් වචනදුන්නා මිසද, නැවතීමෙන් කන්තෝරු වියදම්ගැන අමාරුකමුත් පැමිණ තිබෙයි. එබැවින් දායකවරුන් නොලැබීමෙන් ඉතුරුවෙන පොත් රුපියල් (10) දශයකට සතරක් බැගින් අප කන්තෝරුවෙන් මින්මතු ලබාගතහැකිවේ.

මේවගට කල්‍යාණමිත්‍රවූ අත්‍ථයෝජනා මුද්‍රාංකණසමාගමේ මුදල්භාණ්ඩාගාරික සහ ලංකෝපකාර කන්තෝරුවේ ප්‍රධාන කලමනාකාර තැන්පත්

D. P. Kandamby. / ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1892 අගෝස්තු මස 1 වෙනි දිනදිය.

ජා නා ප නං

බ්‍රහ්මින්ද දෙවින්ද නරින්ද සෙස නිස්සෙස සත්තොගහනිවන්දියං බුද්ධාභිධම්මං හදයෙ නිධාය ජානාපනං දුනි ලිඛිස්සතෙත්ථ.

ඉති ගාථාදිබවණ්ණකථාදිවසෙන අභිධම්මාදිකණ්ඩෙත්‍ථයොජනාමාරබ්භ විත්ථාරවිඤ්ඤාපනං පඨමං මුද්දිතට්ඨකථානීතිඅත්‍ථයොජනාදීම්හි දස්සිතං. තතොපනිධ විසෙසත්‍ථමත්තං ලිඛියති. කාව පන ‘සම්මොහවිනොදනීඅත්‍ථයොජනා’ නාම? යො සො චතුසච්චදස්සී බුද්ධො භගවා සකස්සෙහි ඉතො පඨමතර චතුසත්‍යාධිකවීසසහස්ස වස්සානං පුබ්බෙ ධරමානො දෙවපුරෙ අභිධම්මපිටකං දෙසෙන්තො තදන්තොගධං යං ඛන්ධවිභඞ්ගාදීහි අට්ඨාරසහි විභඞ්ගෙහි පතිමණ්ඩිතං විභඞ්ගප්පකරණං දුතියං දෙසෙසි. තස්සා විභඞ්ගප්පකරණපාලියා යුත්තප්පණෙසු අත්‍ථෙසු සම්මොහවිනොදනත්‍ථං සම්මොහවිනොදනී නාම අට්ඨකථා බුද්ධඝොස මහාථෙරවරෙනෙව කතා. තායට්ඨකථාය පදයොජනාදීනි ගම්භීරත්‍ථපදානං නිබ්බචනාදීනි විත්ථාරතො දස්සෙන්තෙන ඉමායෙව අත්‍ථයොජනාය පරියොසානෙ දිස්සමාන නාමෙන ඤාණකිත්තිනාමධෙය්‍යෙන ථෙරවරෙන යා අත්‍ථයොජනා කතා. අයඤ්හි සම්මොහවිනොදනී අත්‍ථයොජනා නාම හොති. සා අභිධම්මෙ දුතියත්‍ථයොජනා ඉමිස්මිං වාරෙ ධම්මකෙන මුද්දිතා.

දැන්වීමයි.

සියම් මහරජතුමන්විසින් ලංකාවාසීන්ගේ ප්‍රයෝජනාර්ථ එවා වදාළ අභිධර්මාදි අත්‍ථයෝජනා පොත්වලින් අට්ඨසාලිනීඅත්‍ථයෝජනාවත් මේ විභංගප්පකරණඅත්‍ථයෝජනාවත් යන දෙක මිල නොතකා දුන් දායකාධාරත් ඇතුව අපේද මහත් පරිශ්‍රමයෙන් සිංහල අකුරෙන් ලියවා සකස් කරවා මුද්‍රණයකරවනලද්දාහුය. ඉතිරිකම්බෝජයෝජනාත් මෙසේම කරවාගැනීම අප බුද්ධශාසනොපකාරයක්මය. එහෙත් ඉතින් මේ ගැන වෙහෙස මහන්සි දරන්ට ඉහත කී පොත් දෙක සකස් කරදුන් යතිතුමන්ටම දුෂ්කරනිසා දැනට මේ පොත්සමාගමට බැඳී ඉන්න යතිතුමන්ලාගෙන් හෝ වෙනින් හෝ ශ්‍රද්ධාබුද්ධි වියත් සිතැති යතිඳුලාවිසින් අනිකුත් අත්‍ථයෝජනා පොත් එක එක බාරගෙන සිංහල අකුරට පිටපත් කරවා එය සකස්කර මුද්‍රණය අවසානවනතෙක් වරද හැරදෙමින් උදව්කරණවානම් අපටද බාරව තිබෙන මුල් කම්බෝජත්‍ථයෝජනා පොත් නිසිලියවිලි උඩ බාරදෙන්ට හැකිබවද මේ අත්‍ථයෝජනා මුද්‍රණයට සම්මතකරගත් අප ලංකෝපකාර කන්තෝරුවේ මුද්‍රණ කරවන්ට පුළුවන්බවද මෙයින් දන්වම්හ.

මේ කාරණය වැඩිදුර සලකා ගිහිපැවිදි දෙපක්‍ෂය විසින්ම මීට උත්සාහ වැඩිය යුතුයි.

ගාල්ලේ ඇඩ්මන්ඩ් ගුණරත්න වාසල මුදියන්සේ. / E. R. GOONERATNE.