අභිධම්මමාතිකා පාළි ව්‍යාඛ්‍යානය - සද්ධම්මපාල රත්නායක.pdf
- කතෘ :
- සද්ධම්මපාල රත්නායක
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 2015
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2015
- පිටු ගණන :
- 139
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 2,289
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2018-10-11
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 104 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
විස්තර සහිත අභිධම්මමාතිකා පාළි ව්‍යාඛ්‍යානය යනු සොරණාතොට අභිධම්මාචරිය සද්ධම්මපාල රත්නායක දසසිල් උපාසකතුමන් විසින් සම්පාදිත අභිධර්ම මාතිකා විග්‍රහ ග්‍රන්ථයකි. අභිධර්ම පිටකයේ එන තික මාතිකා 22, දුක මාතිකා 100 සහ සුත්තන්ත මාතිකා 42 යන දෙසිය සැට පදයන්හි පදගත අර්ථය, අභිධෙය්‍යාර්ථය සහ ඒවා ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතු, සත්‍ය වශයෙන් බෙදා දක්වන අයුරු මහා විහාර සම්ප්‍රදායානුකූලව මෙහි විස්තර කර ඇත.
මෙහි මුල් මුද්‍රණය බු.ව. 2493 (ක්‍රි.ව. 1949) දී බදුල්ලේ ගුණානන්ද මහාස්ථවිරයන්ගේ සෝදුපත් බැලීමෙන් සහ අනුශාසකත්වයෙන් කොළඹ පෙරමුණ යන්ත්‍රාලයේ මුද්‍රණය කරවා ඇති අතර, පසුව දුර්ලභ ග්‍රන්ථයක්ව පැවති මෙය 2015 වසරේදී ශ්‍රී සද්ධර්ම මන්දිරය මඟින් ධර්මදානය පිණිස සංරක්ෂණය කර නැවත මුද්‍රණය කර ඇත.
අභිධර්මය සහ ධාතුකථා ආදී ප්‍රකරණ හදාරන ආධුනිකයන්ට මෙන්ම පිරිවෙන් සහ ත්‍රිපිටක විභාග අපේක්ෂකයන්ටද මහත් ප්‍රයෝජනවත් අත්පොතකි.
සංරක්ෂණය සහ ධර්මදානය
පින්වත් පුණ්‍ය ශ්‍රී තුෂන්ත මහතා සහ උපේක්ෂා පියරංගිකා මහත්මිය විසින් අභාවප්‍රාප්ත පියාණන් දෙපල වන S. D. සෝමපාල මහතා සහ P. A. පියසේන මහතා ඇතුළු ඥාතීන්ට පුණ්‍යානුමෝදනා කිරීම පිණිසත් කල්‍යාණමිත්‍රයන් වහන්සේලාට හා මෑණියන් දෙපලට සෙත් පැතීම පිණිස මෙන් ම තමන්ට ධර්මාවබෝධය පිණිසත් මෙම ධර්මදානය සිදු කරන ලදී.
සැ.යු. සොරණාතොට අභිධම්මාචරිය සද්ධම්මපාල රත්නායක දසසිල් උපාසක මහතාණන් විසින් සම්පාදිත ‘විස්තර සහිත අභිධම්මමාතිකා පාළි ව්‍යාඛ්‍යානය’ නම් වූ මෙම ධර්මග්‍රන්ථයෙහි ඇති දුර්ලභ බව සහ වටිනාකම සලකමින් ධර්මදානය සඳහා පමණක් කතෘ අවසරය රහිත ව අප විසින් මෙය සංරක්ෂණය කරන්නට යෙදුණු අතර (පිටපත් 45) කතෘ වෙනුවෙන් යම්කිසි පාර්ශවයකට අලාභයක් සිදු වී ඇතිනම් මේ සඳහා අලාභ ගෙවීමට අප සූදානම් බව දන්වා සිටිමු.
පුණ්‍ය ශ්‍රී තුෂන්ත, ශ්‍රී සද්ධර්ම මන්දිරය, මිනුවන්ගොඩ
සඤ්ඤාපනය
සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් තව්තිසා දෙව්ලොව පණ්ඩුකම්බල ශෛලාසන මතුයෙහි වැඩහිඳ මාතෘ දිව්‍යරාජයා ප්‍රමුඛ දෙවියන්ට දේශනාකර වදාරණ ලද්දාවූ ධම්ම සංගණී ආදි සප්ත ප්‍රකරණයන්හි නානා නයින් විභාග කොට දක්වන ලද නාමරූප ධර්මයන් තික දුක මාතිකා වශයෙන් රැගෙන දක්වන ලද දෙසිය සැට පදයෝ අභිධම්ම මාතිකා නම් වෙත්. ඒ මේ මාතිකා පදයන් සමග දුම් සෙනෙවි සැරියුත් මහා ස්ථවිර පාදයාණන් වහන්සේ විසින් තබන ලද දෙසාලිස් දුකයන්ගේ සුභාසූ පද සංඛ්‍යාත සුත්තන්ත මාතිකා පදයන්වත් පදගතත්‍ථ හා අභිධෙය්යාර්ථ දක්වමින් ඒ අභිධෙය්යාර්ථ සංඛ්‍යාත ස්වරූපයන්ගේ ස්කන්ධ ආයතන ධාතු සත්‍ය බෙදා වෙන්කොට දක්වන මේ ග්‍රන්ථය අභිධම්ම මාතිකා පාළි ව්‍යාඛ්‍යානය නමින් හඳුන්වනු ලැබේ.
ත්‍රිපිටක විභාග පවත්වන මේ කාලයේ මහා විහාර පරම්පරාගතව අවිච්ඡින්නව පැවත එන්නාවූ වාචනාමාර්ගය උල්ලඞ්ඝනය නොකොට සම්පාදිත මෙබඳු ප්‍රකරණයක් නිවරැදි ලෙස මුද්‍රණය කොට නොමැති නිසා ආධුනික ආභිධම්මිකයින්ට මහත් පාඩුවක් වී තිබෙනු දැක මෙය සම්පාදනය කෙළෙමු.
මෙහි ප්‍රාරම්භය—තික මාතිකාවන්ගේ විස්තර බෙදීම හේතුගොච්ඡක ආදි දුක මාතිකාවන්ගේ අර්ථ සහිත විස්තර විභාග, ඒ ඒ ගොච්ඡකාවසාන දුකයන්හි බෝධ්‍යනයන ආදිකාර්‍ය්‍ය පදයෙන් ලැබිය හැකි සම්භව දුකයන්ගේ විස්තර විභාග, සුත්තන්ත මාතිකාව තැබීමට හේතුව සමග ඒ මාතිකා දුකයන්ගේ අර්ථ සහිත විස්තර විභාග හා ඒ සුත්තන්ත මාතිකා පදයන්ගේ නිජ්ජීවන ඇතුළත් කොට අවසානයෙහි තික, දුක මාතිකාවන් පිළිබඳව අට්ඨසාලිනී අර්ථකථා මූලටීකා අනුටීකාවන්හි දැක්වෙන සංක්‍ෂිප්ත ගණන් පද විවරණයන්ද ඇතුළත්කොට සම්පාදනය කෙළෙමු.
මෙසේ සම්පාදිත ග්‍රන්ථයක් පරිශීලනය කිරීමෙන් මොග්ගලි පුත්ත තිස්ස මහරහතන් වහන්සේගේ පටන් මේ දක්වා වාචනා මාර්ගය නොඉක්මවා පරම්පරාගත ගුරු මුෂ්ටි සහිතව උගෙනීම පහසුවන බැවින් ද මෙසේ උගත් ආභිධම්මිකයෝ කල්‍යාණ පෘථජ්ජන භාවයට හා චූල සොතාපන්න යන නම ලැබීමට හේතු වන බැවිනුත් ලිහිල් බසින් මෙසේ සකස් කරන්ට සිත් විය.
මේලෙසින් සකස් කළ මේ ග්‍රන්ථය පුරුදු පුහුණු කිරීමෙන් යටකී පරිදි කල්‍යාණ පෘථජ්ජන භාවය හා චූල සොතාපන්න යන නාමය ලබනු පමණක් නොව අනාදිමත් සංසාරයෙහි චිරකාලයක් ගත නොකොට නිවන් නමැති මහා සමුද්‍රය කරා බැස යන ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්ග සංඛ්‍යාත ශ්‍රෝතයට බැස එකබීජි, කොලංකොල සත්තක්ඛත්තු පරම සංඛ්‍යාත ත්‍රිවිධ සොවාන් පුද්ගලයන්ගේ සංඛ්‍යාවට ඇතුළුව ආර්‍ය්‍ය ගෝත්‍රය ලැබ සඋපදිසෙස නිර්‍වාණ ධාතුවෙන් අමාමහනිවන් සුව අත්පත් කරගැනීම පවා සුවසේ කල හැක්කේය. එහෙයින් මියෙක්ෂාභි නොව මේ ග්‍රන්ථය උද්ග්‍රහණය ධාරණය කිරීමෙහි නොපසුබට වීර්‍ය්‍ය උපදවත්වා. එපමණකුදු නොව මේ ග්‍රන්ථය නුගත් තැනැත්තවුන්ට ධාතු කථා ප්‍රකරණ ආදි සෙසු අභිධර්ම ප්‍රකරණයන් උගෙනීම නොකල හැකි බැවින් ද මෙය උගෙනීමට උත්සාහ වඩත්වා.
මෙබඳු ග්‍රන්ථයක් සම්පාදනය කිරීමට ශක්තිය ලබා දුන් නොහොත් පරමාර්ථ ධර්ම ඥානය ඇතිකර ගැනීමට සිත පොලඹ වනලද බදුල්ලේ අළුත්වෙලගම සුමංගලාරාමාධිපතිව වැඩවිසූ දිවංගතවිද්‍යාලංකාර ධම්මාලංකාර ස්වාමිපාදයාණන් වහන්සේ ඇතුළු මයිලගස්තැන්නේ වලව්වේ විසු නැසීගිය වික්ටෝරියා දිසානායක ජුලියානා වීරකෝන් යන මැතිණිවරුන් සමග සොපාරායා වීරකෝන් මැතිණියද අස්මදාචාර්‍ය්‍ය ස්වාමීන්ද්‍රයාණන් වහන්සේට අප අඳුන්වාදී භාර කළ යටකී වලව්වේ නිවැසි ඇස්. බී. දිසානායක වෙද මහතාද, මහා විශුද්ධාරාමයට පැමිණි තැන් පටන් පිඬුසිඟා ගෙනැවිත් අප පෝෂණය කරමින් අභිධර්මාර්‍ථ සංග්‍රහ මාතිකා ධාතුකථා යමක ආදි අභිධර්ම ප්‍රකරණයන් සමග ශබ්ද ශාස්ත්‍රය සම්බන්ධ බාලාවතාර ආදි ප්‍රකරණයන් කට පාඩම් කරවූ මහා විශුද්ධාරාම නිවැසි ස්වාමිපාදයාණන් වහන්සේලාද කෘතඥතා වශයෙන් පිංදීමෙන් සිහිපත් කරමිහ. එසේම යථෝක්ත ප්‍රකරණයන්හි ඇති ගැටළුතැන් මුද්‍රා හරිමින් සුවබෝධය ඇති කරවූ දිවංගත වදාළ දෙමටගොඩ මහා විශුද්ධාරාමාධිපතීන් වහන්සේ ප්‍රමුඛ බුරුම රට මන්දලේ නුවර මහා විශුද්ධාරාමාධිපතිව වැඩවිසූ පරියත්ති සාසනහිත ධම්මාචරිය අග්ග මහා පණ්ඩිත භදන්ත අසභධම්මාභිවංස නායක ස්වාමීන්ද්‍රොත්තමයාණන් වහන්සේ, දැනට මහා විශුද්ධාරාම පරිවේණාධිපති දෙවිනුවර ඤාණාවාස මහා ස්ථවිර පාදයාණන් වහන්සේ, පොකුණුවිට ශ්‍රී විද්‍යාලංකාර පරිවේණාධිපති රේරුකානේ චන්ද්‍රවිමල මහාස්ථවිර පාදයාණන් වහන්සේ, පණ්ඩිත කුළුපණ ධම්මරතන පඬිතුමා, යන ආචාරීන් වහන්සේලාද දෙහොත් මුදුන් දී ගුණානුස්මරණයෙන් යුක්තව ප්‍රාර්ත්‍ථනා කරමිහ.
එසේම මේ පොත ලියා දීමෙන් අපට උපස්ථම්භකවූ සොරණාතොට වැලිහිඳ පුලිනතලාරාමවාසී කයිලගොඩ පඤ්ඤාලෝක ස්වාමින් වහන්සේ, කිතුල්වත්තේ ඇම්. ඇම්. පුංචිබණ්ඩාර මහතා, ආර්. ඇම්. විනීතා කුමරිය සහ කොළඹෝවත්තේ රජයේ පාසැලේ උපාචාර්‍ය්‍ය දෙපල යන සැදැහැති පින්වතුන්ද කල ගුණ මෙනෙහි කිරීමෙන් යුක්තව පිංදීමෙන් දිගාසිරි පතමිහ.
පරියප්ති ශාසනය දරා සිටීම සඳහා අප විසින් ගන්නා ලද මේ ප්‍රයත්න සංඛ්‍යාත කාය වාක් මනෝමයවූ කුශලස්කන්ධයන් යටකී පිංවතුන් සමග ජාති ආයු විෂයක්‍ෂෙත්‍ර සංඛ්‍යාත ත්‍රිවිධ සක්වල වසන දෙවියන් සහිත වූ අපගේ මව් පිය ගුරුවර නෑ මිතුරු හිත අහිත සව්සතුන් වෙතද සමාදරයෙන් අනුමෝදන් කරවන්නෙමු. සියල්ලෝම නිදුක්ව නිරෝගීව නිවන් සිරි විඳිනා කෙරෙත්වා.
කතෘ හැඳින්වීම. වර්ෂ 1923 ක්වූ ජනවාරි මස 1 වෙනි දිනට පැමිණි ශ්‍රී: බු: ව: 2466 වැන්නේහි දුරුතු මස පුර පසළොස්වකලත් අඟහරුවාදා යටකී මහා විශුද්ධාරාමයේදී ලබන ලද උපාධි නාම සංදර්ශිත ස්තුති ප්‍රශංසා සහතික පත්‍රය මෙහිලා පැවසීම වටනේයයි සලකා හෙද මෙහි ඇතුළත් කරමිහ.
සිරිඝන බුද්ධවසෙසෙ ඡස්සට්ඨි චතුස්සතාධිකද්විසහස්සමිතෙ ඵුස්සමාසස්ස සුක්කපක්ඛ පණ්ණරසියං අංගාරවාරෙ කොලම්බ නගරෙ දෙමටගොඩ මහා විසුද්ධාරාමෙ දියතෙ සාහන්තික ඤාතිපණ්ණමිදන්ති.
උභයදිසායං “වියලුව”ප්පදෙසෙ සොරණාතොට කිතුල්වත්ත ගාමජො, ඇස්. බී. රත්නායක නාමිකො දසසීලරක්ඛිත උපා සකො ඉතො කතිපය වස්සානුපරි කොලම්බ නගරෙ දෙමට ගොඩ මහා විසුද්ධාරාමාධිපති ගණාචරිය සිරිධම්ම මහාථෙරපාදං නිස්සාය තස්ස සන්තිකෙ යෙව සද්දසත්‍ථ සහිතං අභිධම්මප්පකරණං සාධුකමුග්ගණ්හිත්වා කොලම්බ නගරෙ පරියත්ති ධම්මහිතසමිති මගෙහන අම්හෙහි උපපරික්ඛිත අප්පීඩායනපරික්ඛාය යඤ්චසම්මතො භවි. අථෙතඤ්ච තස්මිං නිවුට්ඨකාලෙ අම්හාකම්පි සන්තිකා ධාතු කථා යමකාද්‍යභිධම්මප්පකරණඤ්ච සාධුකමුග්ගණ්හි කොලම්බ වාසී නඤ්ච සභාවතං නයස්සීසානං අභිධම්මුග්ගහණාකානං උපා සකෝ පාසිකානං අමොහවි උපපරික්ඛිත අප්පීඩායනපරික්ඛාය සාධුකං සම්පත්තාවොව දිස්වා. සීලාචාර සම්පන්නො සබ්බො
පඤ්ඤාවාවහොති තස්සං තස්ස එවමාදි ගුණසම්පන්නස්ස “අභිධම්මාචරිය සද්ධම්මපාල රත්නායක” ඉති ගුණ නාමං සුසම්මතං සාසනවුද්ධිකාමෙනාති.
දින්නමිදං ථුති පුබබක ගුණ නාමං මයං මරම්මරට්ඨෙ මන්තලෙ නගරෙ මහා විසුද්ධාරාම වාසිනා පරියත්ති සාසනහිත ධම්මාචරිය භදන්ත අසභධම්මාභිවංස ථෙරෙනාභිදට්ඨබ්බං. අස්සන (බුරුම අකුරෙනි)
මෙබඳු බැරූරුම් ග්‍රන්ථයක් සම්පාදනය කිරීමේදි සදොස් තැන් නැතැයි නො කියමු. දොස් ඇස් ඇතිවූ අප කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන් එබඳු තැන් පෙන්වා දුනහොත් නැවත මුද්‍රණය කරවීමේදී ඇතුළත් කරන බව පඬි උතුමන් වෙත සගෞරවයෙන් මතක් කරමින් ඌවේ මිරගවත්තේ පුෂ්පාරාමාධිපතිව වැඩවිසූ පරලෝකැපත් විමලසාර ස්වාමිපාදයාණන් වහන්සේගේ විස්තර සන්නය අපේ මේ ව්‍යාපාරයට මහෝපකාරී වූ බැව් ද සඳහන් කරමිහ. මෙය නැවත මුද්‍රණය කරවීමේ අයිතිවාසිකම අප වෙතම තබා ගතිමු.
මීට—සාසනස්ථිතිකාමි, සොරණාතොට අභිධම්මාචරිය සද්ධම්මපාල ඇස්. බී. රත්නායක දසසිල් උපාසක තැන, කිතුල්වත්ත, සොරණාතොට-බදුල්ල. 28. 10. 49
පිළිගැන්වීම
සොරණාතොට අභිධම්මාචරිය සද්ධම්මපාල රත්නායක දසසිල් උපාසක තැන විසින් සම්පාදිත මෙම අභිධම්ම මාතිකා ව්‍යාඛ්‍යානය අප විසිනුදු කියවා බැලුවෙමු.
එහි මහා විහාර පරම්පරාගතව අවිච්ඡින්නව පැවත එන වාචනා මාර්ගය උල්ලඞ්ඝනය නොකර තිබීම අපේ සතුටුපටියට හේතු ජනක බව නොමසුරුව ප්‍රකාශකරන්ට බැලූ ප්‍රමාණයෙන් වැටහින. මෙය සම්පූර්ණයෙන්ම නොකියමු. නමුත් අර්ථරසයට හා ධර්මරසයට පාඩුවක් නැත. දොස් ඇස් ඇතිවූ මේ උපාසක තැන විසින් වාචනා මාර්ගය කටපාඩමින් උද්ග්‍රහණය කොට අනුන් ලවා ලියවමින් කියවමින් සම්පාදිත කෘතියක් බැවින් නොයෙක් තැන ලිඛිත දෝෂාදිය ඇතිවීම පුදුමයක්ද නොවේ. බුද්ධශාසන මහා ධුර සේනාපති යන රාජදත්තිය නාමොපලක්ෂිත ඇම්. ධර්මරත්න පඬිතුමන් වෙතින් අභිධර්මොද්ග්‍රහණය කරණලද අපිදු මේ මාතිකා පංක්තිය පිළිබඳ උද්ග්‍රහණය මෙලෙසින්ම කල බැව් මෙහිලා පවසන්විට අපගේ ආචාර්‍ය්‍යොත්තමයාණන් කෘතඥතා මුඛයෙන් අනුස්මරණීය වන්නාහ. මෙය මෙලෙසින් උද්ග්‍රහණය ධාරණය කරණ ආධුනිකයන් චූල සොතාපන්න යන අන්වර්‍ථ නාමයට හිමිවන බැව් අභිධර්ම අටුවා වලින් දක්නට ලැබෙන බැවින් ආධුනික සියල්ලෝම මෙය පරිශීලනය කිරීමෙහි ප්‍රෝත්සාහි වෙත්වයි ආශිංසනය කරමිහ.
මීට, මැදවෙල ජිනජෝතිකාරාමාධිපති බදුල්ලේ ගුණානන්ද මහාස්ථවිර වම්හ. (අත්සන්කළේ) ඉංග්‍රීසි අකුරෙන්
බී. ගුණානන්ද මහා ථෙරො
29 9 49
ජිනජෝතිකාරාමය,
මැදවෙල.