ත්‍රිපිටක සූචිය - පොල්වත්තේ බුද්ධදත්ත හිමි.pdf
- කතෘ :
- පොල්වත්තේ බුද්ධදත්ත හිමි
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 2001
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2001
- පිටු ගණන :
- 285
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 4,968
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2016-09-17
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 14 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
ත්‍රිපිටකසූචිය යනු අග්ගමහාපණ්ඩිත පොල්වත්තේ බුද්ධදත්ත මහානායක ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් සම්පාදනය කරන ලද, සම්පූර්ණ ත්‍රිපිටකයේ අන්තර්ගත සූත්‍ර, ගාථා, ජාතක, අපදාන, ශික්‍ෂාපද ආදිය පහසුවෙන් සොයාගැනීම සඳහා සකස් කරන ලද අගනා විමර්ශන ග්‍රන්ථයකි.
මෙහි පළමු කොටසින් දීඝ, මජ්ඣිම, සංයුක්ත, අංගුත්තර සහ ඛුද්දක නිකාය ඇතුළු සූත්‍ර පිටකය ද, විනය හා අභිධර්ම පිටකයන්හි නාමාවලිය ද අදාළ වර්ග හා නිකාය පිළිවෙළට දක්වා ඇත. දෙවන කොටසින් එම සියලු සූත්‍ර හා මාතෘකා නාමයන් අකාරාදි පිළිවෙළට පෙළගස්වා, පළමු කොටසේ අදාළ පිටු අංකයන් දක්වා ඇත්තේ පරිශීලකයාට පහසුවෙන් ත්‍රිපිටක පාඨ හඳුනාගත හැකි වන අයුරිනි.
මෙම කෘතියෙහි අන්තර්ගත ප්‍රධාන අංශ අතර:
- දීඝ, මජ්ඣිම, සංයුත්ත සහ අංගුත්තර නිකාය සූත්‍ර සූචි
- ඛුද්දක නිකායේ ග්‍රන්ථ (ධම්මපද, ජාතක, ථෙර-ථෙරී ගාථා ආදී) නාමාවලි
- විනය පිටකය සහ අභිධර්ම පිටකය
- සම්පූර්ණ අකාරාද්‍යානුක්‍රමණිකාව
1953 වර්ෂයේදී මුල්වරට සම්පාදිත මෙම ග්‍රන්ථය, ශාස්ත්‍රවේදී නින්දානේ වජිරඤාණ හිමියන්ගේ මඟපෙන්වීමෙන් රත්න පොත් ප්‍රකාශකයන් විසින් 2001 වසරේදී යළි මුද්‍රණය කර ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
වචනයක්
අම්බලන්ගොඩ පොල්වත්තේ අග්ගාරාමාධිපතිව වැඩ විසූ අග්ගමහා පණ්ඩිත මහාචාර්‍ය්‍ය පොල්වත්තේ ශ්‍රී බුද්ධදත්ත මහා නා හිමිපාණන් වහන්සේ විසින් සිදු කරණ ලද ධර්‍ම ශාස්ත්‍රීය සේවය තව දුරටත් පවත්වා ගැනීම සඳහා උන්වහන්සේ විසින් රචනා කරන ලද ග්‍රන්ථ යළිත් මුද්‍රණය කරවා ප්‍රසිද්ධ කිරීම අත්‍යාවශ්‍ය කටයුත්තකි. පොල්වත්තේ ශ්‍රී බුද්ධදත්ත මහානායක මා හිමිපාණන් වහන්සේ විසින් රචනා කරන ලද ග්‍රන්ථ අතර ත්‍රිපිටක සූචිය ඉතා වැදගත් ග්‍රන්ථයකි. බුද්ධිමතුන්ගේ අතිශය ප්‍රශංසාවට භාජනය වූ මෙම ග්‍රන්ථය යළිත් මුද්‍රණය කරවීමට ලැබීම ප්‍රීතියට කරුණකි.
නුදු ලාභය පමණක් නොසලකා ශාස්ත්‍රීය සේවයක් ලෙස සලකා රත්න පොත් ප්‍රකාශක ආයතනය මගින් මෙම ග්‍රන්ථය මුද්‍රණය කරවා ප්‍රකාශයට පත්කිරීම සම්බන්ධයෙන් අපගේ කෘතඥතාවය ප්‍රකාශ කරනු කැමැත්තෙමි. මෙ වැනි උතුම් කාර්යයන් ගැන උනන්දුවන රත්න පොත් ප්‍රකාශක සමාගමට සහ කාර්‍ය්‍ය මණ්ඩලයට අපගේ අවංක ස්තූතිය පුදකිරීමට කැමැත්තෙමි.
සසුන් ලැදි
(ශාස්ත්‍රවේදී, නින්දානේ වජිරඤාණ මහා ස්ථවිර), අග්ගාරාමය, පොල්වත්ත, අම්බලන්ගොඩ. 2001.01.17
පූර්විකා
ත්‍රිපිටක සූචිය වනාහි තුන් පිටකයෙහි ඇති තාක් සූත්‍ර - අපදාන - ශික්‍ෂාපද - ජාතක - ථෙරගාථා ආදියේ නම් දක්වන පොතකි. මෙහි මුල් කොටසේ දික් සඟි ආදියේ තිබෙන පිළිවෙල අනුව වර්ග - සූත්‍ර ආදිය දක්වන ලදී. දෙවෙනි කොටසෙහි ඒ සියල්ලම අකාරාදි පිළිවෙලින් යොදා දක්වන ලදී. ඒ ඒ අකාරාදි පිළිවෙලින් යෙදූ නාම මාලාවේ වචන අග ඉලක්කමෙන් දැක්වෙන්නේ මේ පොතේම මුල් කොටසේ පිටුවල අංකයි. ඒ අංකය තිබෙන පිට හරවා බැලූ විට එකී සූත්‍රය තිබෙන්නේ කොයි සඟියේ කොයි වර්ගයේ ද යන්න දැනගත හැක. නිදර්ශනයක් කියතොත් ආදිත්තපරියාය යන්නට අනතුරුව 37 අංකය පෙනේ. මේ පොතේ 37 වෙනි පිට හරවා බැලූ විට එය සළායතන සංයුක්තයේ සමුද්දවග්ගයෙහි ඇති බව පෙනේ.
අසවල් සූත්‍රය හෝ ශික්‍ෂාපදය තිබෙන්නේ ත්‍රිපිටකයේ කොතැනදැයි යමකුට දැනගන්ට ඕනෑ වූ විට හෝ අනිකකු විසින් ප්‍රශ්න කළ විට එය තිබෙන තැන සොයා ගැනීමට මගක් මේ තාක් ඇති නො වී ය. ඒ පාඩුව පිරිමැසීම සඳහා මා විසින් මෙයින් අවුරුදු විසිපහකට පමණ පෙර දී මේ සූචිය පිළියෙළ කරන ලදී. එසේ ද වුවත් එය මුද්‍රණය කරවන්නෙකු නැති බැවින් ද ඒ සඳහා යෙදවිය හැකි මුදලක් නැති බැවින් ද මුද්‍රණය කළත් නොවිකිණේ යයි සිතුණ බැවින් ද මුද්‍රණය ප්‍රමාද විය. දෙවෙනි මහායුද්ධයට පෙර (ඔප කඩදාසි රීමක් රුපියල් හයකට පමණ ගත හැකිව තිබුණ කාලයේදී) මෙය මුද්‍රණයට පටන්ගත් නමුත් පොත මිලදී ගන්නන් නැතිවිය හැකැයි සිතුණ බැවින් පෝර්ම තුනක් මුද්‍රණය කරවා නවත්වන ලදී. මෙසේ තිබෙන අතර “සමස්තලංකා බෞද්ධ සමිතිසම්මේලනය” මගින් පළකරවන ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලාව පිළිබඳ ලේකම් ධුරය දරණ කොළඹ සාගල වලව්වේ පී. ඩී. රත්නතුංග මුදලි තුමාට මෙය ගැන දැනගන්ට ලැබී මගෙන් අත් පිටපත ඉල්ලාගෙන කියවා බලා එය මුද්‍රණය කළොත් මහත් ප්‍රයෝජන ඇති වෙතැයි කියා එවීය. අපට ද යම්කිසි සූත්‍රාදියක් ඇතිතැන සොයා ගැනීමට ඕනෑ වූ අවස්ථාවලදී ඒ සඳහා බොහෝ කරදර ඇතිවූ බැවින් කොහොම නමුත් මෙය මුද්‍රණයට පැමිණවිය යුතු යයි සිතා මේ වර්ෂයේදී නැවත වැඩ පටන් ගන්නා ලදී.
දැන් වනාහි අලුතෙන් ත්‍රිපිටක ග්‍රන්ථමාලා කීපයක් පළවෙන බැවින් මෙහි ඇතැම් සූත්‍රනාමාදිය වෙනස් කරන්ට සිදුවිය හැක. එබැවින් අනාගත සංස්කරණයකට ඉඩ තබා මෙයින් පිටපත් එක් දහසක් පමණක් මුද්‍රණය කරවන ලදී. හොඳ කඩදාසි නො යොදන ලද්දේත් ඒ නිසාමය.
අංගුත්තර - සංයුක්ත නිකායවල බොහෝ සූත්‍රවලට නම් දී නැත. වර්ගයක අග උද්දාන ගාථාවෙහි සූත්‍ර නාමයන් කැටිකොට දක්වා තිබේ. ඒවා අතිසංක්‍ෂිප්ත ද අතිශයෙන් ව්‍යාකූල ද වෙති. එබැවින් අප විසින් ඒ උද්දාන ගාථාවන් හැකි පමණ දුරට අනුගමනය කරමින් මේ සඟිදෙකේ සූත්‍ර නාම යොදන ලදහ. එංගලන්තයේ මුද්‍රිත වූ ඒ සඟිපොත්වල ඒවා ශුද්ධකළ භවතුන්ට වැටහෙනසේ ඇතැම් සූත්‍රනාම යොදා තිබෙතත් ඒවායින් බොහෝමයක් කිසිම තේරුමක් නැති සදොස් ඒවා වෙති. ත්‍රිපිටකය සිංහලට නගා පළකිරීමේ ප්‍රධාන කර්තෘ තැන්පත් ශාස්ත්‍රාචාර්‍ය්‍ය මලලසේකර මහතා විසිනුත් සංයුක්ත - අංගුත්තර නිකාය දෙකේ මුල් කොටස්වල සූත්‍ර නාම යොදා තිබේ. ඒවා එංගලන්තයේ මුද්‍රිත පොත් අනුගමනයෙන් යොදන ලදැයි සිතමි.
සූත්‍රවලට නම් යොදනු ලබන්නේ ඒ සූත්‍රය හා සම්බන්ධ පුද්ගලයකු හෝ එසේ නැත්නම් එහි කියවෙන ප්‍රධාන කාරණයක් මුල් කරගෙනය. සංයුක්ත නිකායේ මුල් සූත්‍රය ඔඝතරණ සූත්‍ර නමැයි එම අටුවාවේ දක්වා තිබේ. නමුත් මලලසේකර මහතා එය යොදා තිබෙන්නේ “ඔඝ සූත්‍රය” වශයෙනි. එහිම 14 වෙනි පිටේ සකමාන (සන්තිකාය) සූත්ත නමින් සූත්‍රයක් පෙනේ. ඒ වචනයේ කිසි තේරුමක් නැති බැවින් එය කුමක්දැයි පිරික්සා බැලූ මට පෙනී ගියේ එය සකමාන නොව සණ්ඨාන විය යුතු බවයි. ඊට හේතුව නම්
“ඨිතෙ මජ්ඣන්තිකෙ කාලෙ සන්නිසින්නෙසු පක්ඛිසු සණ්ඨතෙව බ්‍රහාරඤ්ඤං, සා රති පටිහාති මං.”
යන ගාථාවේ තිබෙන සණ්ඨතෙ යන පදය මුල් කොට ගෙන එයට නම දී තිබෙන බැවිනි. ඒ පොතේ ම 16 වෙනි පිටේ හිරිසුත්ත යයි එකක් පෙනේ. ප්‍රකට වූ හිරිසූත්‍රයක් “සුත්ත නිපාතයෙහි” ඇති බැවින් මේ සූත්‍රයට මා නම් දී තිබෙන්නේ හිරිනිරොධ සූත්ත වශයෙනි. එයට හේතුව නම් එහි මුල් ගාථාව “හිරිනිරොධො” යි පටන්ගෙන තිබීමයි. මෙසේ සූත්‍රවලට නම් දීම ද නො සැලකිල්ලෙන් නො කළ හැකි බවත් නොයෙක් කරුණු සලකා බලා නම් දිය යුතු බවත් තේරුම් ගත යුතුයි. පෙර කීසේ මලලසේකර මහතා යොදා තිබෙන නම්වලත් මා යොදා තිබෙන නම්වලත් මහත් වෙනසක් නොයෙක් විට ඇති බව පළවී තිබෙන පොත් කොටස්වලින් පෙනේ.
අකාරාදිකොටසෙහි හැමතැනම සූත්ත යන වචනය නො යෙදිය හැකි බැවින් අවශ්‍යයෙන් ම ඕනෑ තැනක හැර අන් හැම තැනදීම ඒ වචනය හැර දමා සූත්‍රයේ නාමය පමණක් දක්වන ලදී. “නිග්ගහකථා; රූපං හෙතුති කථා” ආදි වශයෙන් කථා යන්නෙන් අවසන් කොට දක්වා තිබෙන්නේ අභිධර්මයේ කථාවත්ථු ප්‍රකරණයේ ආ කොටස් ය. ධම්මපද ගාථාවන් හැඳින්වීමට වෙන මගක් නැති බැවින් “චක්ඛුපාලත්ථෙර වත්ථු” ආදි වශයෙන් දක්වන ලදී. ඒ ඒ කථාවස්තු මෙහි නැතත් ඒ ඒ වස්තුවට අයත් ගාථා බව එයින් තේරුම් ගත යුතුයි. ජාතක ගාථා හැඳින්වීමට ද “අපණ්ණක ජාතක” ආදී වශයෙන් ජාතක නාම යොදන ලදී. ථෙරගාථා - ථෙරීගාථා - පෙතවත්ථු - විමානවත්ථු යන මේවා ඒ ඒ නම් ම යොදා දක්වා ඇත. වෙනස් නම් ඇති තැන්හි ඒවා අධොලිපි වශයෙන් යොදා ඇත.
අංගුත්තරනිකායෙහි සූත්‍ර නවදහස් පන්සිය සත් පණසක් ඇතැයි අටුවාවෙහි කියන ලද නමුත් දැන් තිබෙන පොත්වලින් ලැබිය හැක්කේ සූත්‍ර 7791 කි. ඒකනිපාතයෙහි සූත්‍ර දහසක් ඇතැයි පෙළෙහිත් කියවෙන නමුත් කොයි ලෙසකින් වත් එහි සූත්‍ර 1000 ක් සෙවිය නො හැක. සංයුත්ත නිකායෙහි ඇත්තේ සූත්‍ර හත්දහස් හත්සිය හැටදෙකකැයි අටුවාහි කියන ලද නමුත් එහි පෙය්‍යාල දික්කරන විට සූත්‍ර 9726 ක් ලැබේ. පෙය්‍යාලයන් ගණන් කිරීමේදී මේ වෙනස සිදුවෙනවා විය හැක. පෙය්‍යාලවල ඇතුළත් සූත්‍ර බැලූවිට එහි සූත්‍ර හයදහස් එකසිය සතළිස්සයක් පෙනේ. ඒ සම්බන්ධ කියයුතු විස්තරය සංයුත්ත සූචියේ අවසානයෙහි දක්වා ඇත.
මෙවැනි වැඩ තනි පුද්ගලයකු විසින් කළ හැකි නොවේ. නමුත් මෙලක්දිව්හි මෙවැනි දේ ගැන කාලය ගතකරන පුද්ගලයන් දුර්ලභ බැවින් ද, මේවා ගැන සිතන සමිති සමාගම් නැති බැවින් ද ප්‍රාචීනභාෂෝපකාරය සඳහා තිබෙන පණ්ඩිත සභාවට මේවා ඕනෑ නැති බැවින් ද අපහසුවෙන් අලාභ විඳගෙන වුවත් තනිවම මේ වැඩ කරන්නට අපට සිදුවී තිබේ. අනාගතයෙහිවත් මෙවැනි දුර්ලභ පොත් ලාභ බලාපොරොත්තුවක් නැතිව පළකරවන සමිති ඇතිවෙත්වයි ප්‍රාර්ත්‍ථනා කරමි.
පොල්වත්තේ බුද්ධදත්ත ස්ථවිර
අම්බලම්ගොඩ
අග්ගාරාමයේදී ය.
15.06.1953.