අභිධර්ම භාවනා 1 - නාඋයනේ අරියධම්ම හිමි.pdf
- කතෘ :
- නාඋයනේ අරියධම්ම හිමි
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 2015
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2015
- පිටු ගණන :
- 211
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 6,992
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2020-02-28
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 19 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
අභිධර්ම භාවනා (I වැනි කොටස) යනු අතිපූජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම ස්වාමිපාදයාණන් වහන්සේ විසින් සම්පාදනය කරන ලද අභිධර්මානුකූල විදර්ශනා භාවනා අත්පොතකි. රාජ්‍ය සේවා බෞද්ධ සංගමය මගින් සංවිධානය කරන ලද මාසික භාවනා වැඩසටහන ඇසුරෙන් මෙම පාඩම් මාලාව සකස් කර ඇත.
අභිධර්ම සප්තප්‍රකරණයට ම සාධාරණ ධම්මසංගණී මාතිකාවේ එන ත්‍රික මාතිකා විසිදෙක ඇසුරින් සිත, චෛතසික, රූප හා නිබ්බාන යන පරමාර්ථ ධර්මයන් ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතු හා ආර්ය සත්‍යයන්ට නංවා විදර්ශනා භාවනා වඩන අන්දම මෙහි විස්තර කෙරේ. මෙහි පළමු කොටසින් කුසලත්‍රිකය ඇතුළු ත්‍රික මාතිකා කිහිපයක් විග්‍රහ කර ඇත.
මෙම කෘතියෙහි අතිපූජ්‍ය කඩවැද්දුවේ ජිනවංස නාහිමි, අග්ගමහා පණ්ඩිත මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක හිමි සහ රාජ්‍ය සේවා බෞද්ධ සංගමය විසින් සපයන ලද ප්‍රශංසාත්මක පෙරවදන් සහ ආශිංසන ලිපි අඩංගු වේ. 2015 වසරේ කොලිටි ප්‍රින්ටර්ස් වෙතින් මෙහි දෙවන මුද්‍රණය නිකුත් වී ඇත.
ධර්ම න්‍යාය
අභිධර්මය පිළිබඳ නොයෙක් උගත්හු විවිධ මත පළකෙරෙති. මේ අතර අභිධර්මය ශ්‍රී බුද්ධ දේශනාවක් නොවේ යයි කියන්නෝ ද වෙති. ඒ මති මතාන්තර ඔවුන්ගේ සඤ්ඤා විපල්ලාසයන් හැටියට සලකන අපි උපේක්‍ෂිත වෙමු. අභිධර්මය ගැන සාමාන්‍ය ලෝකයා ගේ ඇදහීම නොතේරෙන දෙයක් වශයෙනි. යම්කිසි කාරණයක් ගැන කතාකිරීමේදී ඕක එතරම් අභිධර්මයක් නොවේ යයි කියනවා ඔබ අසා ඇත. එහි අදහස එය එතරම් ගැටලුවක් නොවේය යනුයි.
අභිධර්මය ගැන සිතීමේ දී මගේ සිතට දැනීගියේ ධර්‍මනයායක් වශයෙනි. එනම් ධර්මයේ ස්වභාවය හෙවත් ඇතුල් ස්වරූපය පිරිසිඳ අවබෝධකර ගැනීමට උපකාරවන ප්‍රමිති තත්ත්වයක් ලෙසිනි.
ඇත්ත වශයෙන් ම සර්‍වඥතා ඥානයේ අසදෘශ සාධකය අභිධර්මය යයි කියනු සුදුසුම ය.
සිත හා සිතේ පැවැත්ම ලොවට මහා ප්‍රහේලිකාවක් විය. සර්‍වඥයන් වහන්සේ එය මැනවින් විසඳලූ සේක. ඒ බුද්ධ දේශනාව යි, අභිධර්ම නමින් හැඳින්වෙන්නේ.
අභිධර්මය ලෙහෙසියෙන් තේරුම් ගත හැකි පරිදි පාඩම් මාලාවක් වශයෙන් අපේ අරියධම්ම ස්ථවිර නම විසින් පොතක් ලියා තිබේ. එය මුද්‍රණය කරවා සුදුසු ඇත්තන් අතට පත්කිරීමට පුණ්‍යකාමී යූ.ඇස්. මුදලිගේ මහතා සූදානම් වෙයි. එය නිර්වාණගාමී අනුත්තර පිංකමක් බව ධර්ම ප්‍රීතියෙන් සඳහන් කරමි.
‘’සතං සමාගමො හොතු යාව නිබ්බාන පත්තියා’’
කඩවැද්දුවේ ජිනවංස ස්ථවිර
පෙරවදන
සියලු බුදු ගුණ සම්පිණ්ඩනය වන ඉතිපිසෝ ගාථා පාඨයේ නව වැනි භගවා බුදුගුණය විසුද්ධි මාර්ගයෙහි අර්ථ සයකින් විග්‍රහ කොට ඇත. “භාග්‍යවා භග්ගවා යුත්තෝ - භගේහි ච විභත්තවා, භත්තවා වන්ත ගමනෝ භවෙසු භගවා තතෝ” විසුද්ධි මාර්ගයෙහි එන මෙම ගාථාවෙහි තේරුම මෙසේ ය.
1. පුණ්‍ය භාග්‍යය ඇත්තේ, 2. කෙලෙසූන් හා පඤ්චමාරයන් බිඳින ලද්දේ 3. භාග්‍ය ධර්ම සයෙකින් යුක්ත වූයේ, 4. ලෞකික ලෝකෝත්තර ධර්ම බෙදන ලද්දේ, 5. උත්තරිමනුෂ්‍ය ධර්මයන් භජනය කරන ලද්දේ, 6. සසර භව ගමන වමාරන ලද්දේ ද, එසේ හෙයින් භගවා නම් වන සේක.
මෙහි සතර වැනි තේරුම වනුයේ ලෞකික ලෝකෝත්තර ධර්මයන් බෙදමින් ධර්ම දේශනා කළ වග ය. බුදු බවට පත්වූ අළුයම අර්හත් මාර්ගඵලාවබෝධයත් සමග පෙර පසු නොවී සියල්ල දන්නා වූ සර්වඥතාඥානය ප්‍රධාන කොට ඇති සියලු බුදු ගුණ සියලු බුදු නැණ එකවිට සමාද්ධ වූයේ බෝධි සම්භාර පිරීමේ ප්‍රතිඵල වශයෙනි.
බුදුවීමෙන් සතර වැනි සතියෙහි රත්නාඝරයෙහි වැඩහිඳ සතියක් තුළදී ධර්මය සම්මර්ශනය කළ සේක. බුදුවීමෙන් දෙවැනි වූ ඇසළ පුර පසළොස්වක දින ඇරඹූ ධර්ම දේශනාව පුරා පන්සාලිස් වසක් තිස්සේ අවස්ථානුකූලව පැවැත්වූ සේක. සකල බුද්ධ ධර්මය ස්කන්ධ වශයෙන් අසූහාර දහසකි. අංග වශයෙන් දෙකකි. නිකාය වශයෙන් පසකි. පිටක වශයෙන් තුනකි. ධර්ම විනය වශයෙන් දෙකකි. රස වශයෙන් එකකි.
මහා සාගරයේ ජලය බින්දුවක් පාසා එක ම ලුණු රසයෙන් රස වූවා සේ බුද්ධ ධර්මයේ අකුරක් පාසා ඇත්තේ එකම විමුක්ති රසය යි. එයම ධර්ම, විනය වශයෙන් දෙවැදෑරුම් වන අතර ධර්මය - ධර්ම - අභිධර්ම නමින් බෙදෙන බැවින් විනය - සූත්‍ර අභිධර්ම වශයෙන් පිටක තුනකින් යුක්ත වෙයි. ආඥා දේශනා - වෝහාර දේශනා පරමත්ථ දේශනා නමින් තුන් පිටකය හැඳින් වේ. අණදීමට සුදුසු වූ සර්‍වඥයන් වහන්සේගේ විනය පිටකය ආඥා දේශනාව යි. ලෞකික මහජනතාවගේ ව්‍යවහාරයට ගැලපෙන පරිදි සම්මුතියෙහි පිහිටා වදාරන ලද සූත්‍ර පිටකය වෝහාර දේශනාව ය. පරමාර්ථ සතර ඉතිරි නැතිව විග්‍රහ කරන අභිධර්ම පිටකය, පරමත්ථ දේශනාව නමින් හැඳින් වේ.
තව ද විනය පිටකය යථාපරාධ සාසනය, සූත්‍ර පිටකය යථානුලෝම සාසනය, අභිධර්ම පිටකය යථා ධම්ම සාසනයයි ද, විනය පිටකය සංවරාසංවර කථාය, සූත්‍ර පිටකය දිට්ඨි විනිවේඨන කථාය, අභිධර්ම පිටකය නාමරූප පරිච්ඡේද කථා යයි ද, විනය පිටකය අධිසීල සික්ඛා යයි ද, සූත්‍රාන්ත පිටකය අධිචිත්ත සික්ඛා යයි ද, අභිධර්ම පිටකය අධිපඤ්ඤා සික්ඛා යයි ද, විනය පිටකය තදංග ප්‍රහාණ යයි ද, සූත්‍ර පිටකය වික්ඛම්භන ප්‍රහාණ යයි ද, අභිධර්ම පිටකය සමුච්ඡේද ප්‍රහාණ යයි ද බෙදා වදාරන ලද්දේ අර්ථාන්විත දේශනාවන් බැවිනි.
මේ විග්‍රහයන් අතුරෙන් අභිධර්ම පිටකය පරමාර්ථ දේශනාවකි. යථා ධර්ම ශාසනයකි. නාමරූප පරිච්ඡේද කථාවකි. අධි ප්‍රඥා ශික්‍ෂාවකි. සමුච්ඡේද ප්‍රහාණයකි. අර්ථ ගාම්භීර ධර්ම ගාම්භීර දේශනා ගාම්භීර ප්‍රතිවේධ ගාම්භීර ධර්මයෙකි. එසේ හෙයින් සූත්‍රාන්ත ධර්මයෙන් අභිධර්මය විශේෂ ධර්මයකි. අතිරේක ධර්මයකි.
සූත්‍රාන්ත පිටකයෙහි නාමරූපය දක්වනුයේ ඒකදේශ මාත්‍රයකිනි. අභිධර්ම පිටකයෙහි වනාහි ඉතිරි නැතිව නාමරූප බෙදා දැක්වේ. සූත්‍රාන්තයෙහි ස්කන්ධ, ආයතන, ධාතු, ආර්ය සත්‍ය ධර්මයන් දැක්වෙනුයේ ඒකදේශ මාත්‍රයෙනි. අභිධර්මයෙහි වනාහි නිරවශේෂ ව ඒ ධර්මයන් බෙද බෙදා දක්වනු ලැබෙන බැවින් අභිධර්මය සූත්‍රාන්ත පිටකයට වඩා විශේෂ වූ ද, අධික වූ ද, අතිරේක වූ ද පරමාර්ථ ධර්ම විග්‍රහයකි. අභිධර්ම සප්තප්‍රකරණය ම විදර්ශනා භාවනාවකි. එහෙත් එය අති විස්තාර බැවින් අනුපිළිවෙලින් විදර්ශනා මාර්ගයට ගොනුකරගත යුතුව ඇත.
කොළඹ රාජ්‍ය සේවා බෞද්ධ සංගමය මගින් 1984 ජුනි 06 දින ආරම්භ කරන ලද මාසික භාවනා පාඩම් පෙළ අනුව චතුරා රක්‍ෂා භාවනාව ආදිකොට සම සතලිස් සමථ භාවනාවන්, සතර සතිපට්ඨාන සහිත සවිස්තර විදර්ශනා භාවනාවන් සපුරා ග්‍රන්ථ සතකින් ප්‍රකාශයට පත් කොට ඇත. ඉන් අනතුරුව අභිධර්ම පිටකය අනුව විදර්ශනා භාවනා පටන්ගෙන පුරා වසර දෙකකින් තික මාතිකාව නිමවා අභිධර්ම විදර්ශනා භාවනා ග්‍රන්ථය මෙසේ ප්‍රකාශයට පත් කරනු ලැබේ.
අභිධර්ම සප්ත ප්‍රකරණයට ම සාධාරණ වන ධම්මසංගණී මාතිකා අතුරෙන් තික මාතිකා දෙවිස්ස මෙහි ඇතුලත් වෙයි. චිත්ත චෛතසික රූප නිර්වාණ යන සතර පරමාර්ථය ම ස්කන්ධ ආයතන ධාතු ආර්ය සත්‍යයට නංවා භාවනා වඩන ආකාරය පළමු වැනි පාඩමෙහි දැක්වෙයි. තික මාතිකා දෙවිස්සට අනුපිළිවෙළින් භාවනා පාඩම් දෙවිස්සක් ඉදිරිපත් කොට ඇත. ප්‍රායෝගික වශයෙන් මේ අභිධර්ම විදර්ශනා භාවනා පාඩම් හදාරන ගිහි පැවිදි යෝගාවචරයනට මෙයින් ලැබෙන ආභාසයත් අවබෝධයත් අති විශාලවනු ඇත.
සිත් අසූනවය අතුරෙන් එකක් පාසා ස්කන්ධ ආයතන ධාතු ආර්ය සත්‍යයනට බෙද බෙදා සම්මර්ශනය කළ හැකිය. චෛතසික දෙපනස අතුරෙන් එකක් පාසා ද, අටවිසි රූපය අතුරෙන් එක එකක් ද අසංඛත ධාතු නිර්වාණය ද යන සියල්ල එකක් පාසා ස්කන්ධ ආයතන - ධාතු - ආර්ය සත්‍යයට නංවමින් බෙද බෙදා බැලිය හැකි ය.
නිදසුනක් - සිත් අසූනවය ස්කන්ධ වශයෙන් විඥානස්කන්ධයකි. ආයතන වශයෙන් මනායතනයකි. ධාතු වශයෙන් සතකි. චක්ඛුවිඤ්ඤාණ ධාතු 2, සෝත විඤ්ඤාණ ධාතු 2, ඝාන විඤ්ඤාණ ධාතු 2, ජිව්හා විඤ්ඤාණ ධාතු 2, කාය විඤ්ඤාණ ධාතු 2, පඤ්චද්වාරාවර්ජනය හා සම්පටිච්ඡන දෙක ද යන සිත් තුන මනෝ ධාතුව ය. ඉතිරි සිත් සැත්තෑසයම මනෝ විඤ්ඤාණ ධාතුව ය. ආර්ය සත්‍ය වශයෙන් ලෞකික සිත් එක් අසූව ම දුක්ඛ සත්‍යයකි. ලෝකෝත්තර සිත් අට දෙන ම සත්‍ය විනිර්මුක්ත ය. දෙපනස් චෛතසික අතුරෙන් වේදනාව වේදනාස්කන්ධයකි. සංඥාව සංඥාස්කන්ධයකි. ඉතිරි චෛතසික පනස ම සංස්කාරස්කන්ධයකි. ආයතන වශයෙන් දෙපනස් චෛතසිකය ම ධම්මායතනයකි. ධාතු වශයෙන් ධර්ම ධාතුවකි. ආර්ය සත්‍ය වශයෙන් ලෞකික සිත්හි යෙදෙන චෛතසික අතුරෙන් ලෝභය හැර ඉතිරි එක් පනස දුක්ඛසත්‍යයකි. ලෝභය සමුදය සත්‍යයකි. මාර්ග සිත් සතරෙහි ප්‍රඥා - විතර්ක - සම්මා වාචා - සම්මා කම්මන්ත - සම්මා ආජීව - වීර්ය - සතිය - ඒකග්ගතා යන අට දෙන මාර්ග සත්‍යයකි. ඉතිරි චෛතසික විසි අට දෙනා ද එලෙසින් සතර චෛතසික සතිය ද සත්‍ය විනිර්මුක්ත ය.
නිර්වාණය ස්කන්ධ සංග්‍රහයෙන් විනිර්මුක්ත ය ; ධර්මායතනයකි ; ධර්ම ධාතුවකි. නිරෝධ සත්‍යයකි. ලෝකෝත්තර ධර්ම කිසිවක් ම අනිත්‍යාදී ත්‍රිලක්‍ෂණයට නංවා විදර්ශනා නොකරනු ලැබේ. එහෙත් ශාන්ත ප්‍රණීත වශයෙන් මෙනෙහි කළ යුතුවන බැවින් ඒ පිළිබඳ ධර්ම විභාග උගත යුතුම වන බව සැළකිය යුතු ය.
ඉහත සඳහන් නිදසුන අනුව මේ පාඩම් පෙළ හදාරන බෞද්ධයනට සදොරින් ගනු ලැබෙන සෑම අරමුණක් ම කුසලත්‍රික මාතිකා ආදී එක එකක් ගෙන ස්කන්ධ ආයතන ධාතු ආර්ය සත්‍යයට නංවමින් විසිතුරු ලෙස විදර්ශනා මාර්ගයෙහි ඉදිරියට යා හැකි වනු ඇත. බුද්ධ ධර්මයෙහි සාරවත් වූ සතර පරමාර්ථ ධර්මයන් අනුව කෙරෙන විදර්ශනා මාර්ගයක් මේ භාවනා ග්‍රන්ථයෙන් ප්‍රකාශ වන බැවින් ධර්මකාමී සියලු දෙනා විසින් ම මෙය සාවධානව නැවත නැවතත් කියවා අවබෝධ කරගනු ලැබේවා. ප්‍රායෝගික වශයෙන් මේ විදර්ශනා භාවනාවෙහි යෙදෙනු ලැබේවා.
මේ භාවනා මාර්ගය ඉතා මැනවැයි හෘදයංගම ආශිර්වාද පූර්වාංගම ව අනුමත කොට වදාළ, රාජ්‍ය සේවා බෞද්ධ සංගමයේ ප්‍රධාන අනුශාසක, අග්ගමහා පණ්ඩිත විද්‍යා විශාරද අතිපූජනීය මඩිහේ පඤ්ඤාසීහාභිධාන මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේට සහ අස්මදාචාර්යෝත්තම අතිපූජනීය රාජකීය පණ්ඩිත කඩවැද්දුවේ ශ්‍රී ජිනවංසාභිධාන, ශ්‍රී කල්‍යාණී යෝගාශ්‍රම සංස්ථාවේ සමුත්පාදක ප්‍රධාන අනුශාසක මාහිමිපාණන් වහන්සේට ද නිදුක් නිරෝගී සුවපත් භාවයෙන් විංශත් ශත වර්ෂාධික කාලයක් දීර්ඝායු ශ්‍රී සම්පත්තිය ද මතු උතුම් ලොව්තුරා බුදුබව ද අත්වේවායි පතමින් ගෞරවාදර භක්තිභාවන්තව නමස්කාර කරමි.
භාවනා ග්‍රන්ථය මුද්‍රණය කරවීමේහිලා පූර්ණ අනුග්‍රහය දැක්වූ ගරු බෞද්ධ කටයුතු පිළිබඳ කොමසාරිස්තුමාණන්ට ද කොළඹ රජයේ මුද්‍රණාලයාධිපතිතුමාණන්ට ද, රාජ්‍ය සේවා බෞද්ධ සංගමයට ද, මාසික භාවනා පන්තියට සහභාගි වන සැමට ද රත්නත්‍රයාශීර්වාදයෙන් ආයුරාරෝග්‍ය ශ්‍රී සම්පත් සිද්ධ ව ශාන්ත නිර්වාණාවබෝධයට හේතු වාසනා වේවා. මෙය කියවන භාවිත කරන සැමටත් විදර්ශනා භාවනා මාර්ගය ආලෝකමත් වේවා. ධර්මඥාන භාවනාඥාන මුදුන්පත් වේවා. ශාන්ත නිර්වාණ ධාතුව සාක්‍ෂාත් වේවා.
‘’සබ්බේ සත්තා භවන්තු සුඛිතත්තා’’
මෙයට,
මෙතැති, නාඋයනේ අරියධම්ම ස්ථවිර,
ගුණවර්ධන යෝගාශ්‍රම මධ්‍යස්ථානය,
ගල්දූව,
කහව.
2540 - 1996.07.19
අභිධම්ම භාවනා
අතිපූජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ වර්තමාන යුගයෙහි වාසය කරන උත්තරීතර කම්මට්ඨානාචරිය මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ නමකි. උන් වහන්සේ ගේ ආචාර්යපාදයන් වහන්සේ ද උගත් සිල්වත් ගුණවත් මහ තෙරුන් වහන්සේ නමකි.
අරියධම්ම මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ ත්‍රිපිටකය හොඳින් හදාරා ජීවිතයට සම්බන්ධ කර ගෙන කහව ගල්දූව ශ්‍රී ගුණවර්ධන යෝගාශ්‍රම මූලස්ථානයෙහි වාසය කෙරෙමින් විශාල ශිෂ්‍ය පිරිසක් හදාගෙන යෝගාශ්‍රම රාශියක් පාලනය කරමින් සිටින උතුමෙකි.
අරියධම්ම මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ අභිධම්ම භාවනා නමින් ධර්මානුකූලව අළුත් භාවනා ක්‍රමයක් සම්පාදනය කොට ඇත. එය දක්නට ලැබුණේ නැත. අරියධම්ම මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ ගේ බලාපොරොත්තුව නිවන් මග පැහැදිලි කොට ජනතාව ඒ මග යවන්නට උත්සාහ දැරීම යි. ඒ බලාපොරොත්තුව සඵල වේවා’යි ඉත සිතින් ප්‍රාර්ථනා කරමි.
මේ උතුම් මාර්ගය සැදැහැවත් මහා ජනයා අතට පත් කිරීමට පොත් මුද්‍රණය කරවන බුද්ධ ශාසන අමාත්‍යාංශයටත් සහාය දෙන හැම දෙනාටත් ධර්ම දානමය පිනෙන් නිවන් සුව අත් වේවා.
මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ,
ශ්‍රී ලංකා අමරපුර මහා සංඝ සභාවේ
උත්තරීතර මහානායක ස්ථවිර.
රාජ්‍ය සේවා බෞද්ධ සංගමය - ආශිංසනය
ශ්‍රී සම්බුද්ධ ජයන්තිය අනුස්මරණය කරමින් සම්බුද්ධ ශාසනයේ චිරස්ථිතිය අපේක්‍ෂාවෙන් විශේෂයෙන් රජයේ සේවක පිරිස් අතරත්, අවිශේෂයෙන් ශ්‍රද්ධා බුද්ධි සම්පන්න බෞද්ධයන් අතරත්, පරියත්ති, ප්‍රතිපත්ති, ප්‍රතිවේධ ශාසනය ප්‍රචලිත කිරීමේ අපේක්‍ෂාවෙන් ආරම්භ කරන ලද රාජ්‍ය සේවා බෞද්ධ සංගමය, එහි පරමාර්ථ බොහෝ දුරට මුදුන්පත් කරගෙන ඇති බව ප්‍රීති ප්‍රමෝදයෙන් සඳහන් කරමු.
මෙම තත්ත්වය උදාකර ගැනීමට විශේෂ රුකුලක් වූයේ අතිපූජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මාහිමිපාණන් වහන්සේ විසින් පවත්වනු ලබන භාවනා පන්තිය යි. වසර දොළහකට පෙර 1984 ජුනි මස 10 වන දින සිට භාවනා දිනට නියමිත ධර්ම කරුණු අඩංගු ධර්ම පත්‍රිකාවක් බැගින් නිකුත් කරමින් මාස්පතා පැවැත්වෙන එක් එක් භාවනා කොටස් අවසානයේ හස්තසාර ධර්ම ග්‍රන්ථයක් නොමිලයේ නිකුත් කරමින් මාස කීපයකට වරක් ශීල භාවනා වැඩ සටහන් ද පවත්වමින් අතිපූජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මාහිමිපාණන් වහන්සේ ඉතාමත් සරල අන්දමින් මෙම වැඩ සටහන පැවැත්වීම, අතිශයින් ප්‍රශංසනීය යි.
මෙම වැඩ පිළිවෙළේ සමථ විපස්සනා භාවනා හදාරා අදාළ ධර්ම ග්‍රන්ථ ද නිකුත්කර ඇති අතර මෙවර භාවනා වැඩසටහන නව මගකට යොමු වී තිබේ. එනම් අභිධර්ම දේශනාවට අනුව භාවනා වැඩසටහනක් පැවැත්වීම යි. ත්‍රිපිටක ධර්මයෙන් අභිධර්ම පිටකය සම්බන්ධයෙන් බොහෝ බෞද්ධයෝ විවිධ මත ප්‍රකාශ කරමින් භාවිතයෙන් මදක් දුරස්ථ වී ඇත්තාහ. එම දුර්මත ඉවත්කරමින් ශාසනානුලෝමික ප්‍රතිපත්ති රැකීමට කෙතරම් දුරට අභිධර්මය ඉවහල් වන්නේදැ යි මෙම ග්‍රන්ථයෙන් පැහැදිලි වේ. කාණ්ඩ කීපයක් වශයෙන් ප්‍රකාශ කිරීමට අදහස් කෙරෙන අභිධර්ම භාවනාවේ ප්‍රථම භාගය මෙය වන අතර, පසුව කොටස් වශයෙන් ප්‍රකාශ කිරීමට සැළසුම් කර තිබේ.
රාජ්‍ය සේවා බෞද්ධ සංගමයේ ආරම්භක පැවිදි උපදේශක අතිපූජ්‍ය රාජකීය පණ්ඩිත විද්‍යා විශාරද, අග්ග මහා පණ්ඩිත මඩිහේ පඤ්ඤාසීහ මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේට ද, මෙම භාවනා පන්තිය අනුමතකර වදාළ අම්බලන්ගොඩ කහව ගල්දූව ගුණවර්ධන යෝගාශ්‍රමයේ සමුත්පාදක රාජකීය පණ්ඩිත කඩවැද්දුවේ ජිනවංශාභිධාන මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේට ද, අවුරුදු දොළසකට වඩා අධික කාලයක් මෙම භාවනා පන්තිය මාස්පතා පවත්වන්නා වූ ද, භාවනා සටහන් සකස්කර දෙමින්, භාවනා අත්පොත් සකස්කර දී සෝදුපත් පරීක්‍ෂා කරමින් ශීල භාවනා වැඩසටහන් පවත්වමින් අසීමිත සේවාවක් සලසන ශ්‍රී ගුණවර්ධන යෝගාශ්‍රම සංස්ථාවේ සංඝා ලේඛකාධිකාරී අතිපූජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මාහිමිපාණන් වහන්සේට ද ශත වර්ෂාධික කාලයක් නිදුක් නිරෝගී දීර්ඝායු ශ්‍රී සම්පත් ලැබ අති ශ්‍රේෂ්ඨ ලොව්තුරු බුදු බව ම ලැබේවා.
භාවනා පන්තිය පැවැත්වීමට පහසුකම් සලසා දෙන කොළඹ මහ නගරාධිපතිතුමා ඇතුළු සේවක පිරිසට හා මහජන පුස්තකාලයාධිපති ඇම්.ඩී.එච්. ජයවර්ධන මහතා ප්‍රධාන අදාළ සේවක පිරිසට ද, ධර්ම ග්‍රන්ථ ප්‍රකාශණයට මහෝපකාරීවන බුද්ධ ශාසන අමාත්‍යාංශයේ ලේකම් ඩබ්ලිව්.පී.එස්. ජයවර්ධන මහතා හා බෞද්ධ කටයුතු කොමසාරිස්තුමාට ද, මුද්‍රණ කටයුතුවල දී සහායවන රජයේ මුද්‍රණාලයාධිපති නෙවිල් නානායක්කාර මහතාට ද, රහස්‍ය අංශයේ ප්‍රධාන බී.එස්. කුරේ මහතාට ද, එහි එම්.ඒ. පියසේකර මහතා ඇතුළු සියලු නිලධාරීන්ට හා සේවක මහතුන්ට ද, රාජ්‍ය සේවා බෞද්ධ සංගමයේ විධායක මණ්ඩලය ඇතුළු සාමාජික සාමාජිකාවරුන්ට ද, භාවනා පන්තියට සහභාගිවන සියලු දෙනාට ද මෙම කුසල් බලයෙන් දිගාසිරි සම්පත් ලැබී කෙළවර උතුම් නිවන් සුවයෙන් සැනසෙත්වා.
මෙයට - ශාසනාලැයති,
යූ. එස්. මුදලිගේ,
ආගමික කටයුතු සංවිධායක
ලලිත් හින්ගම,
ගරු සභාපති
කේ. ඒ. නන්දසේන
ගරු භාණ්ඩාගාරික
විජයානන්ද ආබෲ
ගරු ලේකම්