යමක වාචනා මාර්ගය - ඤාණින්ද සෙයාඩෝ හිමි, නාඋයනේ අරියධම්ම හිමි.pdf
- කතෘ :
- ඤාණින්ද සෙයාඩෝ හිමි, නාඋයනේ අරියධම්ම හිමි
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 1990
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 1990
- පිටු ගණන :
- 835
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 3,219
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2020-02-28
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 103 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
යමක වාචනා මාර්ගය යනු අභිධර්ම පිටකයේ සයවන ප්‍රකරණය වන යමක ප්‍රකරණයේ සංකීර්ණ දේශනා ක්‍රම හා පද විනිශ්චය උගන්වන ස්වරූප කථන (වාචනා මාර්ග) අත්පොතකි. අභිධර්මයේ එන මූල යමකය, ස්කන්ධ යමකය, ආයතන යමකය ආදී ප්‍රකරණ දහය හදාරන්නන්ට මඟපෙන්වීම සඳහා බුරුම සම්ප්‍රදායේ භාවිත වන “යමෙමෙ අයා කෙය” නම් ප්‍රකට යමක නිස්සය ග්‍රන්ථය ඇසුරින් මෙය සම්පාදනය කර ඇත.
බුරුම ජාතික පූජ්‍ය ඤාණින්ද සෙයාඩෝ මහාස්ථවිරයන් වහන්සේ සහ පූජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම මහාස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් බුරුම බසින් සිංහලට පරිවර්තනය කර සංස්කරණය කරන ලද මෙම කෘතිය, සෝමාවතී මුණසිංහ මැතිණියගේ ශාසනික ප්‍රාර්ථනාවක් අනුව ඇයගේ බෑණනුවන් වන හිටපු අග්‍රවිනිශ්චයකාර පාරින්ද රණසිංහ, තිස්ස රණසිංහ හා මහේෂ් රණසිංහ යන මහත්වරුන්ගේ දායකත්වයෙන් 1990 දී ප්‍රථම වරට මුද්‍රණයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙහි ප්‍රථම කොටස සංඛ මුද්‍රණාලයෙන්ද, අවසානය දෙහිවල ශ්‍රීදේවී මුද්‍රණාලයෙන්ද මුද්‍රණය කර ඇත.
මෙහි පළමුවන හා දෙවන කාණ්ඩයන්හි ප්‍රධාන මාතෘකා මෙසේය:
- මූල යමකය
- ස්කන්ධ යමකය
- ආයතන යමකය
- ධාතු යමකය
- සච්ච යමකය
- සංස්කාර යමකය
- අනුසය යමකය
- චිත්ත යමකය
- ධම්ම යමක ස්වරූපය
- ඉන්ද්‍රිය යමකය
- යමක ගැට පදය සහ අනුගණ්ඩිය
ප්‍රකාශක නිවේදනය
අතිගරු පූජනීය රේරුකානේ චන්දවිමල මහානායක මාහිමියන් වහන්සේගෙන් සහ ආචාර්ය රේරුකානේ අරියඤාණ හිමිපාණන් වහන්සේගෙන් මෙයට වසර 50 කට පමණ පෙර අභිධර්ම සප්තප්‍රකරණය උගෙන ගත්තා වූ අපේ දයාබර නැන්දනිය වූ කොළඹ හැව්ලොක් ටවුන්හි ලෙයාර්ඩ් මාවතෙහි අංක 18 ශාන්ති නිවාසයෙහි විසූ සත්ගුණවත් සෝමාවතී මුණසිංහ මැතිණිය විසින් වසර 36 කට පෙර රේරුකානේ චන්දවිමල මහානායක මාහිමියන් වහන්සේ විසින් සම්පාදිත “පට්ඨාන මහා ප්‍රකරණ සන්නය” මුද්‍රණය කරවා බෙදා හරින ලද්දේ සම්බුද්ධ ශාසනයේ චිරස්ථිතිය පිණිසමය.
අභිධර්ම පිටකයේ “යමක ප්‍රකරණ සන්නය” ද මුද්‍රණය කරවනු පිණිස ලියා දෙන ලෙස රේරුකානේ චන්දවිමල මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේට ආරාධනා කරන ලද නමුත් අනවකාශතා හේතුවෙන් වසර බොහෝ ගණනක් ඉකුත් වූ අතර, බුරුම ජාතික අතිපූජ්‍ය යූ. ඤාණින්ද සෙයාඩෝ මාහිමිපාණන් වහන්සේ වෙත ඒ සඳහා ආරාධනා කරනු ලැබුවේ 1980 වසරේ දී පමණය. අතිපූජ්‍ය බුරුම ඤාණින්ද සෙයාඩෝ මාහිමියන් වහන්සේ සහ පූජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම ස්වාමීන් වහන්සේ විසින් බුරුම බසින් සිංහලට පරිවර්තනය කරන ලද මෙම “යමක වාචනා මාර්ගය” මුද්‍රණයෙන් ප්‍රකාශයට පත්කිරීමට ලැබීම අපේ දයාබර නැන්දනියගේ ශාසනික ප්‍රාර්ථනාව සඵල වීමකි.
ශාසන චිරස්ථිතිය පිණිස ධර්මය වෙනුවෙන් ධනය වැය කළ අපේ දයාබර නැන්දනිය වන සෝමාවතී මුණසිංහ මැතිණිය ස්වකීය ආදරණීය බෑණා වරුන් වන යෝගියානේ සිංහගිරි නිවෙසෙහි තිස්ස රණසිංහ, පාරින්ද රණසිංහ, (ශ්‍රී ලංකාවේ අග්‍ර විනිශ්චයකාර) මහේෂ් රණසිංහ, යන අප සහෝදර තිදෙනාහට අන්තිම කැමති පත්‍රයකින් ස්වකීය සියලු බුදලය පවරා දී ඇත. එම බුදලයෙන් මේ ග්‍රන්ථය මුද්‍රණය කරවන ලද්දේ අපේ දයාබර නැන්දනියට ප්‍රාප්ති දානය පිණිසය, මේ ධර්ම ග්‍රන්ථය නොමිලේ ධර්ම දානය වශයෙන් බෙදා දීමට මුලදී කල්පනා කළ නමුත් අතිපූජ්‍ය රේරුකානේ චන්දවිමල මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේගේ අනුශාසනා පරිදි, මෙයින් නිසි ප්‍රයෝජන ගනු කැමැති ධර්ම කාමීන් අතටම ලැබෙනු පිණිස මෙය සාධාරණ මුදලකට දීමට තීරණය කරන ලදී. මෙය මිල කිරීමෙන් ලැබෙන මුළු මුදල ශ්‍රී ලංකාවේ මහා භාරකාර තුමා යටතෙහි තැන්පත් කරනු ලැබේ. නැවතත් මෙවැනි ධර්ම ග්‍රන්ථ මුද්‍රණය කරණු පිණිස ඒ මුදල යොදනු ලැබේ.
අප ගේ කාරුණික ආරාධනය පිළිගෙන මේ ග්‍රන්ථය සිංහලට පරිවර්තනය කළ අතිපූජ්‍ය යූ. ඤාණින්ද සෙයාඩෝ මාහිමිපාණන් වහන්සේට ද පූජ්‍ය නාඋයනේ අරියධම්ම ස්වාමීන් වහන්සේට ද නිරෝගී සුව දීර්ඝායුෂ පතමු. පොතෙහි මුද්‍රණය ආරම්භ කළ මරදානේ සංඛ මුද්‍රණාලය හිමි විජයවර්ධන මහතාට ද මුද්‍රණය නිමාවට පත් කළ දෙහිවල ශ්‍රීදේවී මුද්‍රණාලයාධිපති මහේන්ද්‍ර සේනානායක මහතා ප්‍රධාන කාර්ය මණ්ඩලයට ද අවංක ස්තූතිය පිරිනමමු.
සම්බුද්ධ ශාසනයාගේ චිරජීවනය සඳහා ‘යමක වාචනා මාර්ගය’ නම් වූ මාහැඟි ග්‍රන්ථය මුද්‍රණය කරවීමෙන් අත් වූ ධර්මදානමය පුණ්‍ය සම්භාරය අපේ දයාබර නැන්දනිය වූ සත් ගුණවත් සෝමාවතී මුණසිංහ මැතිණියට ශාන්ත අමා මහ නිවන් සුව පිණිසම හේතු වාසනා වේවා.
මෙයට - ශාසනස්ථිති කාමී,
තිස්ස රණසිංහ,
පාරින්ද රණසිංහ, (අග්‍ර විනිශ්චයකාර)
මහේෂ් රණසිංහ,
ප්‍රකාශක,
129, විජේරාම මාවත,
කොළඹ 07.
හැඳින්වීම
විනය සූත්‍ර අභිධර්ම නම් වූ ත්‍රිපිටක ධර්මය අතුරෙන් අභිධර්මය ප්‍රකරණ සතකින් සමන්විතය. ධම්ම සංගණි - විභංග - ධාතුකථා - පුග්ගල පඤ්ඤත්ති - කථාවත්ථු යමක පට්ඨාන මහාප්‍රකරණය නම් වූ ඒ අභිධර්ම සප්ත ප්‍රකරණය අතුරෙන් සයවැන්න යමක ප්‍රකරණයය.
අභිධර්මය හදාරණ අභිධම්මිකයන් විසින් අනිවාර්යයෙන් හැදෑරිය යුතු වූ ස්වරූප කථන අභිධර්ම ග්‍රන්ථ සතරක් ඇත. මාතිකා ස්වරූපය - ධාතුකථා ස්වරූපය - යමක ස්වරූපය සහ පට්ඨාන ස්වරූපය යනු ඒ ග්‍රන්ථ සතරය.
ධම්මසංගණි ප්‍රකරණයෙහි ඇත්තා වූ තිකමාතිකා 22, දුක මාතිකා 100, සුත්තාන්ත මාතිකා 42, යන මාතිකා සියල්ල පිළිබඳ දේශනා පාළිය - පදර්ථ සහ අභිධෙය්‍යාර්ථ නම් වූ ස්වරූප කථනය මාතිකා ස්වරූප ග්‍රන්ථයට ඇතුලත් වේ.
ධාතුකථා ප්‍රකරණයෙහි වදාරා ඇත්තා වූ මාතිකා පද 14 පිළිබඳව දේශනා පාළිය පදාර්ථ - සහ අභිධෙය්‍යාර්ථ නම් වූ ස්වරූප කථනය ධාතුකථා ස්වරූපය නමින් හැඳින් වේ.
යමක ප්‍රකරණයෙහි වදාරණ ලද්දාවූ මූලයමක ඛන්ධයමක ආදි යමක දේශනා දශය පිළිබඳව දේශනා පාළිය - පදාර්ථ සහ අභිධෙය්‍යාර්ථ නම් වූ ස්වරූප කථනය වනාහි යමක ස්වරූප ග්‍රන්ථයය.
අනන්තනය සමන්ත පට්ඨාන මහා ප්‍රකරණයෙහි වදාරා ඇත්තා වූ සූවිසි ප්‍රත්‍යයන් සහ සූවිසි පට්ඨානයන් පිළිබඳ වූ දේශනා පාලිය. පදාර්ථ සහ අභිධෙය්‍යාර්ථ නම් වූ ස්වරූපකථනය පට්ඨාන ස්වරූප ග්‍රන්ථයට ඇතුළත්ය.
යථෝක්ත ස්වරූපකථන ග්‍රන්ථ සතර උග්ග්‍රහණය ධාරණය කොට අභිධර්මය හදාරන්නවුන්හට ම අභිධර්මය පිළිබඳව යථාාවබෝධය ලැබේ. ඈත අතීතයෙහි පෞරාණික ආචාර්යයන් වහන්සේලා වනාහි ශිෂ්‍යයනට අභිධර්මය උගැන්වීමේහි දී ස්වරූප කථන ග්‍රන්ථයන් සහිතවම අභිධර්මය උගන්වා ඇත්තේ ද එනිසාමය.
අභිධර්ම ස්වරූප ග්‍රන්ථ සතර වනාහි අභිධර්ම වාචනා මාර්ගය නමින් ද හැඳින් වෙති. ශ්‍රී ලංකාවේ බුද්ධශාසනය දියුණුවෙන් පැවති අතීතයේදී අභිධර්ම ස්වරූප කථන ග්‍රන්ථ සතරම හෙළ බසින් තිබෙන්නට ඇත. එහෙත් පසු කාලයේදී සිදු වූ ශාසන විලෝපයන්හි දී ඒ ඉපැරණි ග්‍රන්ථ අතුරුදන් වී ඇත. සීතාවක රාජසිංහ රජුගේ ශාසන විලෝපයෙන් අතුරුදන් වූ ලංකා සම්බුද්ධ ශාසනය නැවතත් සියමරට බුරුමරට රාමඤ්ඤ දේශය ආදි බෞද්ධ රාජධානිවලින් ශ්‍රී ලංකාවට ගෙන එන ලදී.
ත්‍රිපිටක පාලි - අර්ථකථා - ටීකා - ප්‍රකරණ ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථ සහිත බුද්ධ ධර්මය නැවතත් ශ්‍රී ලංකාවේ බෞද්ධයන් ගේ අතට පත්වීම නිසා බුද්ධ ශාසනය නැවතත් බැබලෙන්නට වූයේ කලු වලාවෙන් ඉවත් වූ අහසේ සඳහිරු මෙනි. සමහර අට්ඨකථාවන් පිළිබඳ ටීකා ග්‍රන්ථ තවම සිංහල අකුරෙන් මුද්‍රණය නොවී ඇති බව නැණවතුන්ගේ අවධානයට යොමුවිය යුතුය.
අභිධර්ම පිටකයේ ස්වරූප කථන ග්‍රන්ථ අතුරෙන් යමක යමක ප්‍රකරණ ස්වරූප කථනය සිංහල බසට නොනැගීම බලවත් අඩුවක් බව දැනගත් අභිධර්මය පිළිබඳව මනා අවබෝධයක් ඇත්තා වූ පින්වත් සෝමාවතී මුණසිංහ මැතිණිය විසින් මෙයට අවුරුදු තිස් ගණනකට පෙර ඒ සඳහා කටයුතු සූදානම් කොට ඇත.
අතිපූජ්‍ය ආචාර්ය රේරුකානේ චන්දවිමල මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ විසින් සම්පාදිත පට්ඨාන මහා ප්‍රකරණ සන්නය පින්වත් සෝමාවතී මුණසිංහ මහත්මායන්ගේ ආරාධනයෙන් සහ ධනවැයයෙන් මුද්‍රණය කරවන ලද්දකි. පින්වත් සෝමාවතී මුණසිංහ මහත්මිය ගැන ආචාර්ය රේරුකානේ චන්දවිමල මහානායක මාහිමිපාණන් වහන්සේ විසින් පට්ඨාන මහා ප්‍රකරණ සන්නයෙහි හඳුන්වා ඇත්තේ මෙසේය :-
“කොළඹ හැව්ලොක් ටවුන්හි ලෙයාර්ඩ් මාවතෙහි ශාන්ති නිවාසයෙහි සත් ගුණවත් සිරිනාථ කුමාරදාස මුණසිංහ මහතාගේ භාර්යාව වූද යෝගියානේ කුලතිලක අර්ථනායක හේරත් රණසිංහ කෝර්නල් රාලහාමිගේ හා ඇස්. ජේ. ද සිල්වා හේරත් රණසිංහ හාමිනේගේ ද දූහිතෘ වූද, සෝමාවතී මුණසිංහ මැතිණිය ලක්දිව අභිධර්මය උගත් බෞද්ධ කාන්තාවකි. ඕ තොමෝ අපගෙන් පට්ඨාන ප්‍රකරණය උගත්තාය.” යනුවෙනි.
පට්ඨාන මහාප්‍රකරණ සන්නය මුද්‍රණය කරවූ පින්වත් සෝමාවතී මුණසිංහ මැතිණිය යමකප්‍රකරණ ස්වරූප ග්‍රන්ථයද මුද්‍රණය කරවීමේ ප්‍රාර්ථනාවක් ඇතිව ඒ සඳහා ස්වකීය බුදලය ද අන්තිම කැමති පත්‍රයකින් පවරා දී බුරුම බසින් තිබෙන එම යමක ප්‍රකරණය සිංහලට පරිවර්තනය කිරීම පිණිස ස්වකීය බෑණනුවන් වන සත්ගුණවත් පාරින්ද රණසිංහ අග්‍රවිනිශ්චයකාර තුමාගේ සහායයෙන් බුරුම ජාතික ත්‍රිපිටකාචාර්ය අතිපූජ්‍ය යූ. ඤාණින්ද සෙයාඩෝ ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේට ආරාධනා කරන ලදී.
පශ්චිම වයසෙහි ගතකළ පින්වත් සෝමාවතී මුණසිංහ මහත්මිය ස්වර්ගස්ථ වූ බැවින් සත්ගුණවත් අග්‍රවිනිශ්චයකාර පාරින්ද රණසිංහ මැතිතුමා විසින් කොළඹ ලෙයාර්ඩ් මාවතෙහි පින්වත් සෝමාවතී මුණසිංහ මහත්මායන්ගේ ශාන්ති නිවාසයෙහි අතිපූජ්‍ය යූ. ඤාණින්ද බුරුම ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ වස් වසවා 1984-ජූලි 17 වෙනි දින බුරුම යමක ස්වරූප ග්‍රන්ථය සිංහලයට පරිවර්තනය කරවීම ආරම්භ කරන ලදුව දින 22 න් කියවා නිමකරන ලදී. අප විසින් සිංහලයට නංවා ලියන ලද අත් පිටපත සංශෝධනය කිරීමෙන් අනතුරුව මුද්‍රණය සඳහා පිටපත් කරන ලද්දේ පින්වත් එස්. ඩී. නන්දසේන මහතා පින්වත් අසංග ගුණසේකර මහතා සහ පින්වත් අනුර භාරත පෙරේරා මහතා ද විසිනි. පූජ්‍ය මාතලේ ධම්මින්ද, පූජ්‍ය පරවාහැර ඉන්දවංස, පූජ්‍ය ගාල්ලේ සංඝසුභද්‍ර යන ප්‍රියසීලි සබ්‍රහ්ම චාරීන් වහන්සේලාගේ සහායෙන් අත්පිටපත් සංශෝධනය කරන ලඳුව සත්ගුණවත් පාරින්ද රණසිංහ අග්‍රවිනිශ්චය කාර තුමන් විසින් කොළඹ මරදානේ සංඛ මුද්‍රණාලයට භාරදෙන ලදී.
සංඛ මුද්‍රණ ශිල්පීන් විසින් පිටු 211 තෙක් මුද්‍රණය කරන ලද මෙම යමක ග්‍රන්ථයේ ඉතිරි කොටස නැදිමාලේ ශ්‍රීදේවී ප්‍රින්ටර්ස් (ප්‍රයිවෙට්) ලිමිටඩ් හිමි මහේන්ද්‍ර සේනානායක මහත්මාණන්ට භාරකරන ලද්දේ මුද්‍රණ වැඩ ඉක්මන් කරනු පිණිසය.
අතිපූජ්‍ය ආචාර්ය රේරුකානේ චන්දවිමල මහානායක මාහිමි පාණන් වහන්සේ වෙත මුද්‍රණයට ප්‍රථම මෙහි අත් පිටපත පිළිගන්වා අනුමත කරගත් බවද ගෞරවයෙන් සිහිපත් කරමු.
ශ්‍රී කල්‍යාණි යෝගාශ්‍රම සංස්ථාවේ ප්‍රධානාචාර්ය අති පූජනීය රාජකීය පණ්ඩිත මාතර සිරි ඤාණාරාමාභිධාන මහෝපාධ්‍යාය මාහිමිපාණන් වහන්සේ සහ තත් සංස්ථා සමුත්පාදක ප්‍රධාන අනුශාසක අති පූජනීය රාජකීය පණ්ඩිත කඩවැද්දුවේ ශ්‍රී ජිනවංශාභිධාන අස්මදාචාර්ය මාහිමි පාණන් වහන්සේ ද මේ ග්‍රන්ථය අනුමත කරමින් දැක්වූ අනුග්‍රහය ගුරු ගෞරවයෙන් සඳහන් කරමු.
ඉතාමත් උපේක්ෂාගෙන් මෙහි මුද්‍රණය සම්පූර්ණ කළ ශ්‍රීදේවී මුද්‍රණාලයාධිපති තුමන් ප්‍රධාන කාර්ය මණ්ඩලයට ද සෝදුපත් කලට වේලාවට සපයාදීමාදියෙන් බොහෝ උපකාර සැලසූ සුමන කරුණාරත්න මහතාණන්ටද දීර්ඝායු පතමු.
බුරුම බසින් සිංහලට පරිවර්තනය කරන ලද මෙම “යමක ප්‍රකරණ වාචනා මාර්ගය” හෙවත් යමක ස්වරූපය අභිධර්මය හදාරණ ආධුනිකයන්ට සහ ප්‍රවීණයන් හටත් ආලෝකයක් බවට පත් වේවා. ගැඹුරු ධර්ම ග්‍රන්ථයක් තවත් භාෂාවකට පරිවර්තනය කිරීමේදී ඇති වූ යම් සදොස් තැනක් දක්නට ලැබේ නම් නැණවත් අය එය නිවැරදි කෙරෙත්වා. මේ සඳහා අකුරක් පාසා යෙදූ කුශල චේතනාව සම්බුද්ධ ශාසනයේ චිර ජීවනය පිණිසම වේවා ගම්භීර ධර්මය සුවසේ අවබෝධ කිරීමට හේතු වාසනාවේවා.
අවුරුදු සිය ගණනක් තිස්සේ අඛණ්ඩව අභිධර්ම වාචනා මාර්ගය ධාරණය කළාවූ ද ශ්‍රී ලංකාවට දායාද වශයෙන් ගෙන ආවාවූද බුරුමරට මහාස්ථවිර ස්වාමි පාදයන් වහන්සේලාට අපගේ නමස්කාරය වේවා. බුරුම බසින් සිංහලයට පරිවර්තනය කරන ලද මෙම යමක වාචනා මාර්ගය ග්‍රන්ථයට පාලි භාෂාවෙන් අගනා විඤ්ඤාපනයක් සැපයූ අතිපූජ්‍ය අතිපූජ්‍ය පණ්ඩිත බුරුම ජාතික යූ. නන්දමාලාභිවංස මහාස්ථවිර පාදයන් වහන්සේට ද දීර්ඝායු ප්‍රාර්ථනය කරමු.
චිරං තිට්ඨතු සද්ධම්මෝ - ලෝකෝ හෝතු සුඛී සදා.
මෙයට ශාසනස්ථිතිකාමී,
යු. ඤාණින්ද සෙයාඩො මහාස්ථවිර
නාඋයනේ අරියධම්ම මහාස්ථවිර,
ශ්‍රී ගුණවර්ධන යෝගාශ්‍රම මධ්‍යස්ථානය
ගල්දූව, කහව
2533-1989. 07. 25.
ස්තුතිය
සම්මා සම්බුද්ධ ශාසන චිරස්ථිතිය පිණිස මෙම ග්‍රන්ථය සම්පාදනයෙහි ලා ආරාධනා කොට විශාල ධනවැයකින් මුද්‍රණයෙන් ප්‍රකාශයට පත්කළ අග්‍රවිනිශ්චයකාර පාරින්ද රණසිංහ මැතිතුමාට ද,
පිටපත් කිරීමෙහි සහාය වූ එස්. ඩී. නන්දසේන, අසංක ගුණසේකර, අනුර භාරත පෙරේරා මහතුන්ට ද,
අත් පිටපත් සංශෝධනයෙහි සහාය වූ පූජ්‍ය මාතලේ ධම්මින්ද, පූජ්‍ය පරවාහැර ඉන්දවංස, පූජ්‍ය ගාල්ලේ සංඝසුභද්‍ර, ස්වාමීන් වහන්සේලාට ද,
ප්‍රථම කාණ්ඩයෙහි පිටු 211 තෙක් මුද්‍රණය කළ සංඛ මුද්‍රණාලයාධිපති විජයවර්ධන මහතාට ද, සියල්ල මුද්‍රණයෙන් නිමාවට පත් කළ ශ්‍රීදේවී මුද්‍රණාලයාධිපති මහේන්ද්‍ර සේනානායක මහතා ප්‍රධාන කාර්ය මණ්ඩලයට ද,
සෝදුපත් කලට වේලාවට සපයා භාරදීමෙහි සහාය වූ සුමන කරුණාරත්න මහතාට ද,
පිටකවරය හා දැමයක් රූ තහඩු නොමිලයේ නිපැයූ කරුණාදාස කරුණාදාස ඇඹුල්දෙනිය මහතාට ද, අවංක ස්තූතිය මෙයින් පිරිනමමි.
විඤ්ඤප්තිය සැපයූ පූජ්‍ය පණ්ඩිත නන්දමාලා, භිවංස ස්ථවිර පාදයන් වහන්සේට ද ගෞරවය පිරිනමමි.
මෙම ග්‍රන්ථය පිළිගෙන අනුමත කොට වදාළ අතිපූජනීය රේරුකානේ චන්දවිමල මහානායක මාහිමි පාණන් වහන්සේට ද, අති පූජනීය රාජකීය පණ්ඩිත මාතර සිරි ඤාණාරාමාභිධාන මහෝපාධ්‍යාය මාහිමි පාණන් වහන්සේට ද, අතිපූජනීය රාජකීය පණ්ඩිත කඩවැද්දුවේ ශ්‍රී ජිනවංසාභිධාන මාහිමි පාණන් වහන්සේට ද නමස්කාර පූර්වක ගෞරවය පුද කරමු.
මෙයට, ශාසනස්ථිතිය පතන,
පරිවර්තක හා සංස්කාරක ස්ථවිරවරු
විඤ්ඤත්ති
සිද්ධ මිද්දෝ’ති ගම්භීරෝ - අභිධම්ම මදෙධසි, දිවාලයෙ සිලාධාරේ - වසන්තෝ ජින පුංගවෝ.
ජීනං තං පණමෙ සිරං - අභිධම්ම පවත්තකං, ඒසා’භිධම්ම පජ්ජෝතෝ - ලෝකම්හි ජලතං චිරං.
ඉතෝ හි අතිරේක ඡබ්බීසති මත්ත සතක සංවච්ඡරානන්තේ කාලේ අම්හාකං සක්‍යමුනි භගවා විහාවී සෙබරෝ සම්මා සම්බුද්ධෝ ලෝකේ උදපාදි. තේන භගවතා අරහතා සම්මා සම්බුද්ධේන දේසිතෝ සකලෝපි සද්ධම්මෝ විමුත්ති රසෙන ඒකවිධෝපි පිටකවසෙන තිවිධෝ හෝති, විනය පිටකං සුත්තන්ත පිටකං අභිධම්ම පිටකඤ්චාති.
තේසු පන සුත්තන්ත පිටකං සබ්බපඨමං සමුප්පන්නං, කදා සමුප්පන්නන්ති? අම්හාකං හි භගවා සබ්බඤ්ඤුතං පත්වා පඨම සංවච්ඡරේ යේව ආසාළ්හි පුණ්ණමී දිවසේ බාරාණසියං ඉසිපතනේ මිගදායේ පඤ්චවග්ගිය භික්ඛු පමුඛානං බහුන්නං දේව බ්‍රහ්මූ නං අමතරසං පායෙන්තෝ ධම්මචක්කප්පවත්තන සුත්තන්තං කථෙසි තතෝ පට්ඨාය හි සුත්තන්ත පිටකං සමුප්පන්නං හෝති, බහුන්නං දේවමනුස්සානං ධම්මචක්ඛුං සමුට්ඨාපෙන්තං.
තතෝ පරං පන විනය පිටකං සමුප්පන්නං, කදා සමුප්පන්නන්ති? යදා හි අම්හාකං බුද්ධෙන භගවතා අරහතා ආණාරහේන මහාකාරුණිකේන පඨමා විනය පඤ්ඤත්ති පඤ්ඤාපිතා හොති, විනය සික්ඛාපදං පඤ්ඤත්තං, තතෝ පට්ඨායහි විනය පිටකං සමුප්පන්නං, සද්ධම්මට්ඨිතිං සාධෙන්තං.
තතෝ පච්ඡා අභිධම්මෝ සමුප්පන්නෝ හෝති, කදා සමුප්පන්නෝති? අම්හාකං හි භගවා ධම්මරාජා සම්මා සම්බෝධිං පත්වා සත්තමේ සංවච්ඡරේ අඤ්ඤ තිත්ථිය මාන මද්දනාය සාවත්ථියං ගණ්ඩම්බ රුක්ඛමූලේ චතුපරිස මජ්ඣෙ ආකාස මධ්‍යග් - ගන්ත්වා අනඤ්ඤ සාධාරණං අතිච අච්ඡරියං යමක මහා පාටිහාරියං දස්සෙත්වා තාවදේව තාවතිංස භවන මාගමි. අභිධම්ම කථනත්ථාය.
තත්ථ පාරිච්ඡත්තක රුක්ඛ මූලේ සක්කස්ස දේවානමින්දස්ස වරාසන භූතේ පණ්ඩුකම්බල සිලාසනේ නිසීදි, පුණ්ණචන්දෝ විය සිරියෙසෝභග්ගේන විරෝචමානො තං ඛණඤ්ඤේවහි, දස සහස්සේහි චක්කවාළේහි අනන්තාපරිමාණා දේව බ්‍රහ්මාණෝ ආගන්ත්වා භගවන්තං සංපරිවාරේසුං සද්ධම්ම සවණත්ථාය.
තදා භගවා අත්තනෝ අභිමුඛෙ නිසින්නං මාතුපුබ්බ සන්තුසිතං දේවපුත්තං පමුඛං කත්වා සන්නිසින්නානං බහුන්නං දේවබ්‍රහ්මූනං අජ්ඣාසයං විදිත්වා අතිව ගම්භීරං පරමත්ථ දේසනා සංඛාතං අභිධම්ම පිටකං කථෙසි. අන්තෝ වස්සං නිරන්තරං තේමාසං දේසෙසියෙව දේව ලෝකේ, මනුස්ස ලෝකේ පන දේවසිකං අනේනත්ථක දහ සමීපේ බුද්ධපට්ඨානං ගතෝ ආයස්මා සාරිපුත්තෝ මාතිකා මත්තං අතිසංඛේපේන අභිධම්මං සුත්වා අත්තනෝ අන්තේවාසිකානං පඤ්චන්නං භික්ඛු සතානං නාතිසංඛෙපවිත‍්ථාරං අභිධම්මං වාචෙසි. තතෝ පට්ඨායහි අභිධම්ම පිටකං සමුප්පන්නං, විඤ්ඤූනං ගම්භීරත්ථ රුචිකානං විමංසක ජාතිකානං ඤාණවඩ්ඪනං සාධෙන්තං.
තත්ථ කේනත්ථෙන පන අභිධම්මෝ නාමාති.? ධම්මාතිරේක ධම්ම විසේසත් ථේනාති ආචරිය බුද්ධඝෝස මහා ථෙරෙන කථිතෝ, අයං හි අභිධම්මෝ සුත්තන්ත ධම්මතෝ අතිරේකෝ විසිෂ්ඨෝ ච හෝති. සුත්තන්තේසු පන යෙභුය්‍යෙන ලෝක සම්මුති වෝහාරෝ පයෝජිතෝ. අභිධම්මේ තතෝ විසිඨෝ ගම්භීරෝ පණ්ඩිත වේදනීයෝ පරමත්ථ වෝහාරෝ යෙව යෙභුය්‍යෙන දස්සිතො.
කතිවිධං පනේතං අභිධම්ම පිටකන්ති චෙ? අභිධම්මෝ හි පකරණ වසෙන සත්තවිධෝ, ධම්මසංගණි විභංගෝ ධාතුකථා පුග්ගලපඤ්ඤත්ති කථාවත්ථු යමකං පට්ඨාන මහා පකරණං චාති. සකලමෙව හි අභිධම්ම පිටකං ඨපෙත්වා පුග්ගල පඤ්ඤත්තිං අඤ්ඤෙසු ඡසු පකරණේසු ගම්භීරත්ථ සූවකානං පරමත්ථ වොහාරානං යෙව පයුප්පීනත්තා දුද්දසං දුබ්බිඤ්ඤෙය්‍යං දුරනුබෝධං ගම්භීර බුද්ධිහිපි තං හි අභිධම්ම පිටකං ගම්භීරං දුක්ඛෝගාළ්හං අලබ්භනෙය්‍ය පතිට්ඨඤ්ච, තස්මා තතෝ - ගාහණත්ථාය පෝරාණකත්ථේරා අට්ඨකථා - ටීකා - අනු-මධු යෝජනා - ගණ්ඨිපද නිස්සයාදී අනේකේ ගන්ථෙ අකංසු. තානි නිස්සාය විඤ්ඤු අභිධම්මිකා අභිධම්මෙ ඔගාහිංසු. චෙව පතිට්ඨඤ්ච ලහිංසු.
තේසු හි පට්ඨමං යමකප්පකරණං දසවිධෙන විභජිත්වා දේශිතං. මූල - ඛන්ධ ආයතන - ධාතු - සච්ච - සංඛාර - අනුසය - චිත්ත - ධම්ම - ඉන්ද්‍රිය - යමකානං වසේන. ඉදං පන යුගල වසෙන දේශිතත්තා යමකං නාම ජාතං, තත්ථහි කුසලාදී ධම්මා අනුලෝම - පටිලෝමිකා යුගල වසෙන චේව සන්නිවට්ඨාන - සංසය, පුච්ඡා විස්සජ්ජන යුගල වසෙන ච දේශිතා. තස්මා යමකං නාම ජාතං.
ඉදං හි යමකප්පකරණං පරමත්ථ නිස්සිතං ගම්භීරං, යස්මා ච ගම්භීරං තස්මා දුක්ඛෝගාහං දුරනුබෝධඤ්ච, අට්ඨකථා චරියා ච සංඛෙපේනේව තස්ස අත්ථෝ කථිතෝ, තස්මා දුක්ඛෝගාළ්හං, පුච්ඡා විස්සජ්ජනානං අභිධෙය්‍යත්ථං - සරූපත්ථං යථාතථං පරිපුණ්ණං ජානිතුං අතිවිය දුක්කරත්තා අලබ්භනෙය්‍ය පතිට්ඨඤ්ච ජාතං, තථාපි ආචරියාසානාං ආනුභාවං නිස්සාය මහුස්සාහෙන පරියාපුණන්තෙහි විඤ්ඤුහි ආභිධම්මික සිස්සේහි තස්සන්තෝ යථාතථං පරිපුණ්ණං විඤ්ඤාතුං සක්කායේව.
මරම්මරට්ඨයේ හි පෝරාණකත්ථෙරා ඉමස්ස යමකප්පකරණස්ස අත්ථ විවරණ සංඛාතේ නිස්සය ගන්ථෙ අභිසංඛරිංසු, මරම්මිකානං ආභිධම්මිකානං අත්ථාය මරම්ම භාසාය. තේසු හි අයං නිස්සය ගන්ථෝ හදන්ත නන්දමෙධෝ ඉති ලද්ධ නාමෙන “රාජගුරු” උපාධි ධාරිනා මහා ථෙරේන අභිසංඛතො, පෝරාණක නිස්සයගන්ථෙ නිස්සාය. සෝ හි මහා ථෙරෝ මරම්ම රටයේ උපරි පදේසේ චෙතුත්තර නගරේ ජාතෝ, විඤ්ඤුප්පත්ත කාලේ සාසනෙ පබ්බජිතො ආචරියවරේ උපනිස්සාය සාවත්ථ කථං සකලං තෙපිටකං බුද්ධවචනං උග්ගණ්හි මහුස්සාහෙන.
විසේසේන පන අනන්ත ධජ මහාරාජගුරු මහාථෙරපාදස්ස සන්තිකෙ සකලං අභිධම්ම පිටකං උග්ගණ්හිත්වා තත්ථ ඡෙක-පටුභාවඤ්ච සමාපාපුණි. සෝ හි මහා ථෙරෝ රතනසිඛ නගරේ ඒකතාල ගාමේ “නන්දසින චේතියං” ඉති නාමිකේතන මහා අමච්චෙන කාරිතේ බෝධි විහාරේ ආවසී, තස්මිං විහාරේ වසමානෝ ඉමං සරූපත්ථප්පකාසකං “යමෙමෙ අයා කෙය” ඉති විස්සුතං යමක නිස්සයං අභිසංඛරි, ඉදං හි සහාවෙන දුබ්බෝධම්පි සමානං සුබෝධං කත්වාන මහා ථෙරේන විරචිතං තත්ථ හි පඨමං පාලි අනුසන්ධිං දස්සෙත්වා තතෝ අනන්තරං පාලියා අත්ථං, අභි ධෙය්‍යත්ථ ගණ්ඨපද විනිච්ඡය ඤ්ච යථාක්කමං සුපරිපුණ්ණං සුවි ඤ්ඤෙය්‍යං කත්වා විත්ථාරේන විරචිතං. තෙනේවච අයං ගන්ථෝ මරම්මරටයේ විරාකාලන්තෝපඨාය යාවජ්ජතන ආභිධම්මිකානංභික්ඛූනං සාමණේරානඤ්ච හදයෙ සද පතිට්ඨිතෝ හෝති.
විසේසතෝ පන අයං ගන්ථෝ මරම්මරටයේ අනුවස්සං පවත්නියමානස්ස රාජකීය ත්‍රිපිටක අජ්ඣයන පරීක්ඛණස්ස නියමිත ගන්ථන්තරෙ අන්තොගතො, තස්මා එව බහු භික්ඛු ච සාමණේරා ච සතතං සාදරෙන උග්ගණ්හන්ති. දිවා සමයේ පරිචයං වාචුග්ගතං කත්වා රත්ති සමයේ ආචරියානං සන්තිකේ ඕසාරෙන්ති. ආචරියා පාලි අත්ථං විත්ථාරේන කථෙත්වා සරූපත්ථං - අභිධෙය්‍යත්ථං විභජන්ති. උත්තානකං කරොන්ති. මාතිකා - ධාතුකථා - යමක - පට්ඨාන සංඛාතානි හි අභිධම්ම ගන්ථානි මරම්ම රටයේ යේභුය්‍යෙන රත්තියං යේව - සික්ඛාපනෙතෝ “රත්ති වාචනානීති” පාකටානි. සෝ පන “යමෙමෙ අයා කෙය “ ඉති විස්සුතෝ යමක සරූපත්ථ සුවකො මරම්ම භාසාය ඨිතෝ ගන්ථෝ සිංහල භාසාය පරිවත්තිතො ලංකිකානං අත්ථාය “යමක වාචනා මාර්ගය” ඉති නාමෙන අභිසංඛතෝ.
කේන අභිසංඛතෝති චේ? මරම්ම ජාතිකෙන භදන්ත යූ. ඤාණින්ද සෙයාඩෝ මහාථෙරේන චේව සිහලිකෙන නාඋයනේ අරියධම්ම මහාථෙරේන චාති ද්වීහි අභිසංඛතෝ, තෙසු හි භදන්තාවරිය යූ. ඤාණින්ද සෙයාඩෝ මහාථෙරෝ මරම්මරටයේ ස්වෙජෙන් නිකායන්තෝගධෝ, තස්මිං නිකායේ ආචරියාසානාං සන්තිකෙ සාට්ඨකථං තේපිටකං පරියාපුණිත්වා, ඉතෝ සත්තතිංස සංවච්ඡරානිතෙ ලංකාදීප මාගතෝ, දෙමටගොඩ මහා විසුද්ධාරාමාදීසු විස්සුතේසු විහාරේසු වසන්තෝ සිහල භාසාය ඡෙක පටුභාවඤ්ච පන්තෝ, ඉදානි ගාළුනගරස්ස සමීපේ වැකුණුගොඩ ගාමාසන්නේ “ ධම්මායතන මීති විස්සුතේ මරම්මාරාම විහාරේ වසති. ලංකාදීපේ රජ්ජාමච්චාදීහිහි සක්කතො පූජිතෝ සෝ ඤාණින්ද මහාථෙරෝ සිහලිකානං සද්ධා පසන්නානං සිංහල භාසාය ධම්මං දෙසෙන්තෝ කම්මට්ඨානං කථෙන්තෝ අතිව සාසනං ජෝතේති.
තස්මිං ධම්මායතනේ වසන්තෝ සො මහාථෙරෝ ඉදං ච “යමක වාචනා මාර්ගය “ඉති ගන්ථං අභිසංඛරි සද්ධිං නාලුයනේ අරියධම්මත්‍ථෙරේන ලංකාදීපේ අග්ග විනිච්ඡයකාර ධුරන්ධරස්ස පාරින්ද රණසිංහ මහාසයස්ස ආරාධනේන. නාලුයනේ අරියධම්මත්‍ථෙරෝ පන සිරි ලංකා රාමඤ්ඤ මහා නිකායේ සිරිකල්‍යාණි යෝගස්සම සංස්ථා නාම භික්ඛුවංසේ, රාජකීය පණ්ඩිත මාතර සිරි ඤාණාරාමාභිධාන මහෝපජ්ඣාය මහාථෙරවරස්ස චේව රාජකීය පණ්ඩිත කඩවැද්දුවේ ශ්‍රී ජිනවංසාභිධාන මහාථෙරවරස්ස ච සිස්සපුත්තෝ යතිනුපෝ, තේසං ආචරියාසානාං අනුග්ගහං නිස්සාය තේපිටකේ බුද්ධවචනේ සාට්ඨකථා ටීකා ගන්ථන්තරේසු ඡෙක පටුභාවංච පත්තෝ,
කොළම්බ නගරේ දෙමටගොඩ මහාවිසුද්ධාරාම වාසිනො දෙවිනුවර ඤාණාවාසාභිධානස්ස චෙව, පොකුණු විට විනයාලංකාරාමාධිපතිනො ආචරිය රේරුකානේ චන්දවිමලාභිධානස්ස චාති ලංකා ස්වෙජෙන් නිකායේ මහානායක ථෙරවරානං සන්තිකෙ අභිධම්ම පිටකෙ ච විඤ්ඤුතං පන්තෝ, ආචරිය යු. ඤාණින්ද සෙයාඩෝ මහාථෙරං නිස්සාය මරම්ම භාසං ච උග්ගහිතො ඉදනි ජාතියා සම්පණ්ණාය වයසො සාසනේ උපසම්පදාය සමතිංස වස්සෝ, එවං හි සො තෙසං ආචරිය වරානං සන්තිකේ උග්ගණ්හිත්වා පිටකේ ගන්ථන්තරේසු ච විඤ්ඤුතං පාපුණිත්වා අරඤ්ඤ වාසීනං සිස්සගණානන්තේපිටකං සාට්ඨකථා ටීකං වාචෙන්තෝ ධම්ම ගන්ථේ ච සම්පාදෙන්තෝ බුද්ධ සාසනං අතිව ජෝතේති
කාලෙනකාලං පන ආචරියවරස්ස ඤාණාරාමාභිධානස්ස මහාථෙරස්ස සන්තිකෙ කම්මට්ඨානං ගහෙත්වා සමථ විපස්සනා ධුරම්පි වහති. කොළම්බ නගරේ ගාලු නගරේ ච මහා ජනස්ස සමථ විපස්සනා කම්මට්ඨානම්පි උග්ගණ්හාපෙත් නියුත්තෝ සෝ නාලුයනේ අරියධම්ම ථෙරෝ ඉදනි අම්බලන්ගොඩ නගර සමීපේ කහව - ගල්දූව - සිරි ගුණවර්ධන යෝගස්සමෙ වසන්තෝ සිරි කල්‍යාණි යෝගස්සම සංඝ සභායං සංඤ්ඤාලේඛක ධුරං සමලේඛකධු රඤ්ච වහන්තෝ සද්ධම්මස්ස ච චිරට්ඨිතිං කරෝතීති ඉදමත්ථං පවෙදේමි.
සුචී අත්තානං පරිහරන්තු.
ඉච්චෙවමාචික්ඛි,
කොළම්බ නගරේ, දෙමටගොඩ පදේසේ
මකුටාරාම වාසී, මරම්ම ජාතිකො
භදන්ත පණ්ඩිත යූ. නන්දමාලාභිවංසෝ මහාථෙරෝති.
බු: ව: 2533
ක්‍රි: ව: 1989-07-25