ජිනකාලමාලී - රත්නපඤ්ඤ හිමි.pdf

ජිනකාලමාලී යනු සියම් දේශයේ (තායිලන්තයේ) නබ්බිසි නුවර රත්නවන මහා විහාරයෙහි වැඩවිසූ රතනපඤ්ඤ හිමියන් විසින් බු.ව. 2060 දී (ක්‍රි.ව. 1516) පාලි භාෂාවෙන් රචිත ප්‍රකට ශාසන වංශකථාවයි. මෙම ග්‍රන්ථය සියම් දේශය හා ශ්‍රී ලංකාව අතර 13 වන සියවසේ සිට 15 වන සියවස දක්වා පැවති ශාසනික හා සංස්කෘතික සබඳතා හෙළිදරව් කෙරෙන අගනා ඓතිහාසික මූලාශ්‍රයකි.

මෙහි සංස්කාරක වී. ඩී. එස්. ගුණවර්ධන මහතා විසින් සවිස්තර පූර්විකාවක් සපයමින් ලක්දිව ථෙරවාද බුදුසමය හා සිංහල සංඝ සම්ප්‍රදාය තායිලන්තයේ ව්‍යාප්ත වූ ආකාරය, සීහලපටිමා ප්‍රවෘත්තිය, කලා ශිල්ප හා සාහිත්‍යමය බලපෑම් පිළිබඳව ඓතිහාසික සාධක සහිතව විමර්ශනය කර ඇත.

මෙහි සංස්කරණ කටයුතු සඳහා අග්ගමහා පණ්ඩිත පොල්වත්තේ බුද්ධදත්ත නාහිමියන්ගේ ‘ජිනකාලමාලීපකරණං’ නම් කෘතිය උපස්තම්භක කරගෙන තිබේ.

සංඥාපනය

සියම් දේශයේ (තායිලන්තයේ) නබ්බිසි නුවර පිහිටි රත්නවන මහා විහාරයෙහි වැඩ විසූ රතනපඤ්ඤ හිමියන් බු: ව: 2060 හෙවත් ක්‍රි: ව: 1516 දී ජිනකාලමාලී ශාසන වංසකථාව ප්‍රණීත යයි සැලකේ. ජිනකාලමාලී ප්‍රකරණයෙහි ග්‍රන්ථ අවසානයෙ මෙලෙස දැක්වේ.

‘කාලං ජිනස්සාපි පරම්පරාගතං නානාසු ගන්ථෙසු විරාජිතංච සුඛෙන ඤාතුං කවිනාවභාණිතා යස්මා තතො සො ජිනකාලමාලී’

මේ අනුව තථාගතයන් වහන්සේගේ පරම්පරාවෙන් ආවාවූ විවිධ ග්‍රන්ථ වල උද්දේශිත කාල පරිච්ඡේදයන් විද්වතුන් සුගම ලෙස ප්‍රතිවේද කර ගැනීම සඳහා කළ බැවින් ජිනකාලමාලී යයි ග්‍රන්ථය හඳුන්වා තිබේ.

ජිනකාලමාලී තායි වංසකථාව හා අවශේෂ මූලාශ්‍රයන් පාදක කරගෙන 13 වන සියවසේ සිට 15 සියවස දක්වා ලංකාව හා තායි දේශය (සියම) අතර පැවති සංස්කෘතික සම්බන්ධතා මෙහි දී විමර්ශනය කරනු ලැබේ.

ප්‍රතිමා නාශක මුස්ලිම් ආක්‍රමණ නිසා උතුරු ඉන්දියාවේ මථුරා, බරණැස් වැනි බෞද්ධ සිද්ධස්ථාන බෞද්ධ ලෝකයට අහිමිවෙමින් පැවති පසුබිමක පළවන පැරකුම් යටතේ ලංකාවේ තුන් නිකායන් සමගි කරවාලීමෙන් පසු ඇති වූ බෞද්ධ ප්‍රබෝධයෙහි ඵලලාභියෙකු වීමට තායිලන්තයට වාසනාව ලැබිණි. උතුරු ඉන්දියාවේ බුදු සමය පිරිහීමෙන් පසු, සියමය වැනි අග්නිදිග ආසියාතික රටවල භික්‍ෂූන් බුද්ධ ධර්මය හා විනය පිළිබඳව අධ්‍යයනය කිරීමට ශ්‍රී ලංකාවට පැමිණීමට පෙළඹිණි. 13 වන සියවස වන විටත් ලංකාව ථෙරවාදී (ස්ථවිරවාදී) ත්‍රිපිටක බුද්ධ ධර්මය අඛණ්ඩව ආරක්‍ෂාකරගත් රටක් හැටියට බෞද්ධ ලෝකයේ යශෝකීර්තියට පත්ව තිබිණි. ලංකාවේ මහා තෙරවරුන්ගේ ත්‍රිපිටක ධර්ම ඥානය හා විනය ගරුකත්වය නිසාත් උද්දේශික හා පාරිභෝගික ධාතූන් වහන්සේලා විශාල ලෙස ලංකාවේ වැඩ සිටීම නිසාත් ශ්‍රීපාදස්ථානය පිහිටීම නිසාත් ලංකා බුද්ධ ශාසනයට ථෙරවාදී බෞද්ධ රටවල විශේෂ ගෞරවයක් හිමි විය. මෙම පසුබිමේ ක්‍රි: ව: 13 - 15 සියවස් අතර මාර්ග දෙකක් ඔස්සේ තායි රට හා ලංකාව අතර සංස්කෘතික සබඳතා පවත්වා ගෙන යන ලදී.

1. මියන්මාර් (බුරුමය) ඔස්සේ 2. නකොන්සි තමිරාත් සහ චයියා ඔස්සේ

මෙම මාර්ග ඔස්සේ 13 වන සියවසේ සිට 15 සියවස දක්වා ලංකාව හා තායිදේශය අතර ආගමික වශයෙන් මෙන්ම ශිල්පකලා විෂයෙහි ද සම්බන්ධතා විය.

ශ්‍රී ලංකාවේ ථෙරවාදය තායිදේශයට ලැබුණ මාර්ග

1. ශ්‍රී ලංකාව 6. මියන්මාර් 2. තායිලන්තය 7. අමරාවතී. 3. චියංමායි 8. පාටලී පුත්‍ර 4. චයියා 9. උජ්ජයිනි. 5. නකොන්සි තමිරාත්

තායිලන්තයේ සුඛොදය රාජ්‍ය සමය ආරම්භවන විට (ක්‍රි : ව: 1238) රාමඤ්ඤ දේශය හා නකොන්සි තමිරාත් අවට ශ්‍රී විජය රාජ්‍යයෙහි හා බුරුමයේ (මියන්මාර්) රජවරුන් සිංහල සම්ප්‍රදායානුකූල ථෙරවාදී බුද්ධ ධර්මය පිළිගෙන තිබීම 13 සියවසේ සිට තායිලන්තයේ ථෙරවාදී බුද්ධ ධර්මය ව්‍යාප්ත වීමට තුඩුදුන් කාරණයකි. 13 සියවසින් පසු තායිලන්තය හා ලංකාව අතර පැවති සංස්කෘතික සමීප සම්බන්ධය රාම්කම්හැන් (ක්‍රි : ව: 1279 - 1300) වැනි තායි රජවරුන්ට අයත් ශිලාලිපි වලිනුත්, රතනපඤ්ඤ හිමියන්ගේ ජිනකාල මාලී තායි වංසකථාවෙනුත්, බොධිරංස හිමිගේ චාමදේවී වංසය වැනි තායි සාහිත්‍ය සම්ප්‍රදායට අයත් ග්‍රන්ථ වලිනුත්, සුබෝදය, සියජ්ජනාලය, චියංමායි, නකොන්සිතමිරාත්, චයියා යන ස්ථාන වල ඇති නටබුන් හා තායිලන්තයේ ප්‍රාන්ත කෞතුකාගාරවල ඇති පුරාවස්තුන්ගෙන් ද ප්‍රතිවේද කරගත හැකිය.

13 වන සියවසේ සිට තායි රාජධානියේ ඇති වූ ශාසනික ප්‍රතිශෝධන වලට ශ්‍රී ලංකාවේ, පොළොන්නරු පළවන පැරකුම් යුගයෙන් පසු දඹදෙණි දෙවන පැරකුම් දවස ද, ඉන්පසු කුරුණෑගල, ගම්පල, කෝට්ටේ, යුගවලදී ද වරින් වර සිදු කරන ලද සංඝ සංශෝධනයන් ද නිසැකවම බලපෑ බව පෙනී යයි.

අශෝක රජු දවස සුවර්ණ භූමියට (බුරුමයට) වැඩම කළ සෝණ උත්තර යන රහතන් වහන්සේලා නිසා වසර 1500 කටත් අධික කාලයක් ථෙරවාදී බුද්ධ ධර්මය සියමේ පැවතුන බව පෙනී ගියද, ශ්‍රී ලංකාවේ අනුරාධ පුර පොළොන්නරු යුගවලදී පැවතුනාක් බඳු බෞද්ධ සංස්කෘතියෙහි දීප්තිමත් යුගයකට පිවිසීමට එම කාලය තුළදී තායි දේශයට හැකි වූ බවක් නොපෙනේ. එහෙත් 13 වන සියවසේ සිට තායිලන්තයේ ඇති වූ ශාසනික දීප්තියට ලංකාවෙන් ලැබුන ශාසනික දායකත්වය සෘජු බලපෑමක් කර තිබේ. මෙම ශාසනික ආභාසය බුරුමයේ ලාමපුන් නගරය ඔස්සේ ද නකොන්සිතාමිරාත් ඔස්සේ ද යන මාර්ග දෙකින් ම සිදුවිය.

රතනපඤ්ඤ හිමියන්ගේ ජිනකාල මාලී තායි වංසකථාවෙහි දැක්වෙන රෝචරාජ වැනි තායි රජුන්ගේ විශේෂ අවධානයට ලක් වූ අසිරිමත් ලංකා බුදු පිළිමය පිළිබඳ විස්තර වලින් තායි දේශය හා ලංකාව අතර 13 සියවස ආරම්භවන විට පැවති ශාසනික සම්පර්කය පිළිබඳ අදහසක් ඇති කරගත හැකිය. සියම් රජුන් සියම් රටට වැඩම කරලීමට උනන්දු වූ මෙම ආනුභාව සම්පන්න ප්‍රතිමාව ජිනකාලමාලී හි සීහලපටිමා නමින් හඳුන්වයි. ලංකාවට තායි දූතයන් එවා ලංකාවේ රජුගෙන් ලබාගත් මෙම ප්‍රතිමාව රොචරාජ විසින් සුබෝදයාව ගෙන්වා එහි ප්‍රතිමා ගෘහයක තැන්පත් කළ බව ජිනකාල මාලීහි දැක්වේ. රොච රජුගේ අනුප්‍රාප්තිකයන් විසින් ද පුදලද මෙම ප්‍රතිමාව අනුක්‍රමයෙන් බැංකොක් නගරයට ගෙන ගොස් පසුව යුවරාජ මාළිගයේ තැන්පත් කර තිබුන බව පළ වේ. මහාචාර්ය අමරදාස ලියනගමගේ මහතා පවසනුයේ තායිලන්තයේ ථෙරවාදී බුදුසමය පිහිටුවීම විස්තර කිරීමට මෙම සීහල ප්‍රතිමාව පිළිබඳ ප්‍රවෘත්ත ජනප්‍රවාදය ඇසුරු කරගෙන ජිනකාලමාලියේ විකාශනය කර ඇති බවයි.

තායි ලංකා ශාසනික සබඳතා පිළිබඳ ලංකාවේ දෙවන පැරකුම් කාලයට සමකාලීන සේ සිතිය හැකි ‘රාම්කාම් හැන්‘ තායි රජුගේ කාලයෙන් වඩාත් විශ්වාසනීය තොරතුරු ලැබේ. තායි අක්‍ෂර වලින් රාම්කම් හැන් රජු ලියා ඇති ශිලා ලිපියකින් හෙළිවන පරිදි ලංකාවේ ථෙරවාදය උගන්වමින් සිටි සංඝරාජයන් තායිලන්තයට වැඩම කරවා ගෙන ඇත. මෙම සංඝරාජයන් තායිලන්තයට වැඩම කරන විට මුළු තුන් පිටකය ම විෂයෙහි චිරරාත්‍රඥ ව සිටි බවත්, උන්වහන්සේට වැඩ සිටීමට ‘අරඤ්ඤිකා’ නම් විහාරයක් කරවූ බව ද සඳහන් වේ. මෙම තෙරුන් වහන්සේ සද්ධර්ම සංග්‍රහය කළ ධර්මකීර්ති හිමි විය හැකි බව පොල්වත්තේ බුද්ධ දත්ත නාහිමියෝ පවසති. කෙසේ වෙතත්, තායිලන්තයේ සිංහල ථෙරවාදී ශාසනය ගොඩ නැගීමේ කාර්යයට දායකවූයේ යයි සිතිය හැකි ‘රාම්කම් හැන්‘ තායි රජු දවස සුබෝදය ට නකොන්සි තාමිරාත් බෞද්ධ මධ්‍යස්ථානය හරහා වැඩම කළ මෙම තෙරුන් වහන්සේ ලංකාවේ උදුම්බරගිරි වනවාසී මහතෙර නමක් බවට නිසැකය. මේ ප්‍රවෘතින් ලංකාවේ අරඤ්ඤ වාසී ථෙරවාදී සංඝ සම්ප්‍රදාය තායිලන්තයට ලැබුන අයුරු කල්පනාවට ගත හැකිය.

‘නකොන්සිතාමිරාත්’ හි සිට මෙන් ම මියන්මාර් හි සිට ද ලංකාවේ අරඤ්ඤවාසී ථෙරවාදී සංඝ සම්ප්‍රදාය තායිලන්තයට පැමිණි බවට සාක්‍ෂි තිබේ. තායිලන්තයේ සුබොදය රාජ්‍ය වංසයේ ‘ලෙදෙය්‍ය’ 1318 - 1337 රජුගේ කාලයේ දී බුරුමයේ අරකන් ප්‍රදේශයේ සිට අරඤ්ඤවාසී නිකායට අයත් සුමන නම් මහතෙර නමක් මහාසාමී හෙවත් සංඝරාජ ලෙස පත් කල බව ජිනකාල මාලි හි සඳහන් වේ. මේ වන විට උදුම්බර නම් (මහාසාමී නම්) තෙර නමක් ලක්දිවින් රාමඤ්ඤ දේශයට වැඩම කර සිටි බව ජිනකාලමාලී හි සඳහන් වේ. තායි රජු සංඝකර්මයක් කිරීමට සමත් භික්‍ෂු නමක් එවන ලෙස මහා ස්වාමීන් වෙත දූතයන් යැවූ බවත් ඒ සඳහා උදුම්බර නම් මහාස්වාමි, සුමන හිමියන් එවූ බවත් තවදුරටත් ජිනකාලමාලීහි සඳහන් වේ. මෙයින් පසු සුමන හිමියන් තායි රජුගේ අනුග්‍රහය ලබමින් ධර්ම ප්‍රචාරක කටයුතු වල නිරත වී ඇත. සුමන හිමියන්ට වැඩ වාසය කිරීමට ‘ලෙදෙය්‍ය’ රජු අම්බවනාරාමය නමින් විහාරයක් ද කරවා ඇත. ලෙදෙය්‍ය රජු ‘වත් - ශ්‍රී - ගුම්’ හි පිහිටුවන ලද ශිලාලිපියක සුමන තෙරුන් මහාසාමී තත්ත්වයෙන් හඳුන්වා තිබේ. සුමන හිමියන් ලංකාවෙන් ගිහි පිරිසක් ද තායිලන්තයට කැඳවා ගෙන ගිය බව විශ්වාස කරන අතර ඔවුන් ද, බෞද්ධ සංස්කෘතිකාංග තායි දේශයට හඳුන්වා දෙමින් තායි රටේ වාසය කළ බව පෙනී යයි. මෙසේ ලක්දිවින් රාමඤ්ඤ රටට පැමිණ සිටි හරිහැටි කවරෙක් දැයි හඳුන්ගෙන නැති උදුම්බර නමැති මහා ස්වාමීගේ ශිෂ්‍ය සුමන හිමියන් විසින් තායිලන්තයේ තවදුරටත් සිංහල ශාසනය පිහිටුවීමේ කාර්යයට මූලික වී ඇත්තේය. මෙසේ සුබෝදය රාජවංස කාලයේ ‘චියං මායි’ හි සිට දකුණේ ‘නකොන්සි තමිරාත්’ දක්වා සිංහල සම්ප්‍රදායානු කූල අරඤ්ඤවාසී ථෙරවාදී බුද්ධ ශාසනය සියමෙහි ප්‍රතිෂ්ඨාපනය වූ බව පෙනී යයි, සමකාලීන තායි මූලාශ්‍ර වල ‘සිහළ සංඝො’ ‘සිහළ භික්ඛු’ ආදී යෙදුම් නිතර යෙදී ඇත්තේ 14 වන සියවස මැද භාගය වන විට තායි දේශයේ ස්ථිර ලෙස ම ථෙරවාදී සංඝ සම්ප්‍රදාය ලාංකික ආභාසය තුළින් පිහිටා තිබුණ හෙයින් විය යුතුය.

නකොන්සිතාමිරාත් හි ථෙරවාදී බෞද්ධ මූලස්ථානයක් පිහිටුවා එහි සිට ද එමෙන් ම බුරුමය ඔස්සේ ද තායිලන්තයේ ථෙරවාදී බුද්ධ ශාසනය පිහිටුවීමෙන් පසු දෙරට අතර ශාසනික හා සංස්කෘතික සම්බන්ධකම් වඩාත් පුළුල් වූ බව කල්පනා කළ හැකිය.

තායිලන්තයේ සුබොදය රාජ වංසයේ ලිදෙය්‍ය ධර්මරාජ 1337 - 1374 කාලයට අයත් සේ සළකන ‘ඉන්චිමේර්’ ශිලාලිපිය අනුව තායිලන්තයේ සිට සිංහල සංඝරාජයන්ගේ ඇසුර හේතු කොට ගෙන රජු තම රාජ්‍ය හැර දමා පැවිදි වූ බවත්, එහෙත් රාජ්‍යය ස්ථිරව පවත්වා ගෙන යාමට ඔහුගේ අනුශාසනා අවශ්‍ය වූ බැවින් සංඝරාජ හිමිගේ උපදෙස් මත යළි උපැවිදි වූ බවත් පෙනී යයි. ලිදෙය්‍ය ධර්මරාජ විසින් රචනා කරන ලද ත්‍රෛලෝකභූමිකථා නම් අභිධර්ම ග්‍රන්ථයට කරුණු ලබා ගෙන ඇත්තේ සිංහල අටුවා කථා රාශියකින් බව එම ග්‍රන්ථයෙහි සංඥාපනයෙහි දැක්වේ. මේ කාලයේදී ශ්‍රී මහා බොධි ශාඛාවක් සුබෝදයට ගෙන ගොස් ‘වත් - ශ්‍රී - ගුම්’ නම් විහාරස්ථානයේ රෝපණය කළ බවද ශිලා ලිපියක සඳහන් වේ.

මෙයින් පසුද ලංකා තායිලන්ත ශාසනික සම්බන්ධකම් පැවති අතර එහි තවත් දීප්තිමත් අවස්ථාවක් ලංකාවේ හයවන පැරකුම් 1412 - 1467 යටතේ ඇති වූ ලංකා ශාසන ප්‍රබෝධයත් සමග දැකිය හැකිය. මේ කාලයේ ආගමික කරුණු ප්‍රස්තුත කරගෙන දෙරට අතර දූතගමන් හුවමාරුවී ඇත. ජිනකාල මාලී නමැති තායි වංසකථාවේ. ‘සිහල ශාසන ගමන කාලො’ නම් පිරිසිඳේ මහා මේධංකර හා මහාධම්මගම්භීර හිමිවරුන් යටතේ සිදු වූ දූත ගමනක් විස්තර වේ. තවද සියම් මහතෙරුන් 25 නමක් ද, කාම්බෝජ මහතෙරුන් 8 නමක් ද. රාමඤ්ඤ මහතෙරුන් 6 නමක් ද දූතගමනක යෙදී ලංකාවේ දී සිංහල භික්‍ෂූන්ගෙන් ලංකාවේ පැවති උපසම්පදාව පිළිබඳ ව අවබෝධයක් ලැබීමට සම්මන්ත්‍රණයක් පවත්වා ඇත. මේ දූත පිරිස ලංකාවේ සංඝරාජ වූ වනරතන හිමියන්ගේ ආරාමයෙහි නවාතැන් ගෙන ධර්මය හදාරා උපසම්පදාව ලබාගෙන ඇත. මේ දූත පිරිසේ තෙරුන් දළදාව හා ශ්‍රී පාදය ද සොළොස් මහා ස්ථාන ද වැඳ පුදා ගෙන පෙරළා වස් විසීමේ කාල පහක් ම අතර මග ගෙවා හයවන වස් කාලයට සුබෝදයට ලඟා වී ඇත. මෙම ඓතිහාසික දූත ගමන නිසා සියමයේ පමණක් නොව ලාඕසයේ ද බෞද්ධ පුනරුදයට දොරගුළු හැරිණි.

තායි භාෂාවෙන් උබොසොක්. නමින් හඳුන්වන ‘උපොසථඝර’ තායිලන්තයේ සෑම ප්‍රදේශයක ම තිබීමෙන් ද පැහැදිලි වනුයේ 15 සියවස අවසානය වන විට සිංහල අරඤ්ඤවාසී ථෙරවාදී විනය කර්ම සම්ප්‍රදායද මුළු තායිලන්තයේ ම රාජ අනුග්‍රහයෙන් ව්‍යාප්ත ව තිබුන විලාශය වේ. මෙයින් පසු තායිලන්තය හා ලංකාව අතර ශාසනික සබඳතා වඩාත් සමීප වූ බව ජිනකාලමාලී පවසන පරිදි ක්‍රි: ව: 1455 දී අනුරාධ පුර ජයශ්‍රී මහා බෝධි ශාඛාවක් තායි දේශයට ගෙනගොස් මහාබෝධාරාමයේ රෝපණය කිරීමෙනුත්, ගම්භීර නම් තෙරුන් ලංකාවේ දාතුන් වහන්සේලා තායිලන්තයට වැඩම කිරීමෙනුත් ලංකාවේ ශිල්පීන්ගේ අනුශාසනා යටතේ ‘රතනපටිමා’ නමින් බුද්ධ ප්‍රතිමාවක් නිර්මාණය කිරීමෙනුත් ‘චියංමායිහි’ ‘සිංහලා රාමය’ ඉදිකිරීමෙනුත් සිතාගත හැකිය.

තායි ගෘහ නිර්මාණය, මූර්ති කලාව හා චිත්‍ර කලාව හා සාහිත්‍යය කලා ක්‍ෂෙත්‍ර වලට ද 13 සියවසේ සිට ලංකාවේ ශිල්ප කලා සෘජු බලපෑමක් කර තිබේ. තායි භික්‍ෂූන් වහන්සේලා ලංකාවට පැමිණි අවස්ථාවල දී. ලංකාවේ දී ධර්ම විනය මෙන් ම සිංහල ශිල්ප කලා හැදෑරීමට ද පුරුදුව සිටියහ. මෙසේ සිංහල කලා ශිල්ප හැඳැරූ ‘සියන්ත’ තායි භික්‍ෂුවකි. ලංකාවේ ශිල්පීන් ද සුමන සංඝරාජ හිමියන් දවස සියමයේ නවාතැන් ගෙන සිටියේය.

පේසාවළලු, ගර්භය, හතරැස් කොටුව, දේවතා කොටුව හා කොත් කැරැල්ලෙන් යුත් සිංහල චෛත්‍ය ක්‍රමය 13 සියවසින් පසු තායි දේශයට බලපාන්ට වූ බව ‘නකොන්සිතමිරාත්’ හි සිංහල ක්‍රමයට ඉදිකර තිබෙන චෛත්‍යයෙන් ප්‍රකට වේ. ‘චියංමායිහි’ ඇති උමං චේතිය විහාරය අරඤ්ඤවාසී සිංහල භික්‍ෂූන් උදෙසා ම තනන ලද සිංහල වාස්තු විද්‍යා ලක්‍ෂණ කැටිපත්වී තිබෙන විහාරයකි. සිංහල වනවාසී භික්‍ෂූන් ගුහාවල භාවනා කළ බව දැන සිටි තායි භික්‍ෂූන් සඳහා ද එවැනි ම භාවනා කුටි සහිතව මෙම ‘උමං චේතිය’ කරවා ඇත. මෙය ලංකාවේ දිඹුලාගල ආරණ්‍ය සේනාසනය බඳු ආරාම පරිශ්‍රයකි. තායි ගෘහ නිර්මාණය කෙරෙහි බලපෑ කාම්බෝජ ක්මේර් ශිෂ්ටාචාරයේ බලපෑම හා බුරුම පේගු ශෛලිය ද තායි ගෘහ නිර්මාණයේ ඇතත් වඩාත් ප්‍රමුඛ ලෙස සිංහල ගෘහ නිර්මාණ ලක්‍ෂණ ඉස්මතු වී පෙනේ.

මේ අතර තායි වාස්තු විද්‍යාවද ලංකාවට බලපා ඇති බව පොළොන්නරුවේ සත්මහල් ප්‍රාසාදය නමින් හඳුන්වන දළදාමාලිගයෙන් පෙනේ.

තායි ප්‍රතිමා කලාව කෙරෙහි ද සිංහල මූර්ති කලාව බලපා තිබේ. ලංකාවෙන් තායිලන්තයට ගෙන ගිය ජිනකාලමාලී හි සඳහන් අසිරිමත් බුද්ධ ප්‍රතිමාව මෙයට නිදසුනකි. තායි ලෝහ හා ශිලා ප්‍රතිමාවලට මෙන්ම ගඩොලින් නෙලා හුණු බදාමයෙන් නිමකළ බුද්ධ ප්‍රතිමාවලට ද මේ කාලයේ ලංකාවේ මූර්ති කලාව බලපා තිබේ. සුබොදය රාජධානියේ වනවාසී සිංහල භික්‍ෂූන් උදෙසා වෙන් කරන ලද තපෝ භූමියෙහි පොළොන්නරුවේ ලංකාතිලක ය, තිවංක පිළිම ගෙය ආදියෙහි ඇති බුද්ධ ප්‍රතිමාවලට සමාන බුද්ධ ප්‍රතිමා සොයා ගෙන තිබේ.

හින්දු ශිෂ්ටාචාරයට නෑ කම් කියන කාම්බෝජ, ක්මේර් බලපෑම පෙන්වන රාමායණ මහාභාරත කථා වස්තු නිරූපිත බිතුසිතුවම් වෙනුවට ථෙරවාදය පැතිර යාමෙන් පසු තායිලන්තයේ විහාරවල ජාතකකථා සිතුවම් වලට මුල් තැනක් ලැබී තිබේ. ‘සුබොදයේ’ වත් සිව්මිහි දක්නට ලැබෙන ජාතක කථා චිත්‍ර ලංකාවේ පොළොන්නරුවේ පිහිටි උත්තර විහාරයේ ජාතක චිත්‍ර වලට නෑකම් කියන්නේය. සුබෝදය රජුන් ලංකාවේ ශ්‍රී පාදයේ පිටපත් ලබා ගෙන ඒ අනුව ශ්‍රී පතුල් නිර්මාණය කර වැඳුම් පිදුම් කිරීමට පෙළඹීම ද ලංකා කලාව තායි දේශයට බලපෑමේ තවත් පැති කඩක් වේ.

ලංකාවේ බෞද්ධ අටුවා කථා ද තායි සාහිත්‍යයට බලපෑවේය. ලිදෙය්‍ය රජු ‘ත්‍රෛලෝක භූමිකථා’ නම් අභිධර්ම ග්‍රන්ථය ලිවීමට සුමංගල විලාසිනී, මනොරථපූරණී, අනාගත වංස වැනි ග්‍රන්ථ රාශියක් ඇසුරු කර තිබේ. තායි අක්‍ෂර කෙරෙහි ද මේ කාලයේ දී සිංහල අක්‍ෂර බලපෑවේය.

‘ථේරිය ක්‍රමයට සංඝ සමාජය තායි දේශයේ පෙළ ගැසෙන්නට ඇති. නකොන්සිතාමිරාත් අරකන් දෙහෙද සිටන් ශාසනෙ සියමට යන්නැති. චේතිය අංග ද පිළිම නෙළීමද සිංහල ඌරුව ලබා ගන්ට ඇති. ලංකා භික්‍ෂූන් වැඩම කළ නිසා තායි ශාසනේ දියුණුවන්ට ඇති.’

පසු කාලයකදී එනම් 18 වන සියවසේදී වැලිවිට සරණංකර සංඝරාජ හිමියන් දවස වන විට ලංකාවේ පැවිදි උපසම්පදාව අභාවයට ගොස් තිබිණි. මේ අවස්ථාවේ දී සියම් රටින් ලංකාවට පැවිදි උපසම්පදාව ගෙනවිත් මල්වතු, අස්ගිරි දෙපාර්ශවයටම උපසම්පදාව ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව උදාවිය. තවමත් ලංකාවේ ඇත්තේ මෙසේ තායි දේශයෙන් ගෙන ආ පැවිදි උපසම්පදාව වේ.

ජිනකාල මාලී මෙම සංස්කරණය කිරීමට අග්ගමහා පණ්ඩිත පොල්වත්තේ බුද්ධ දත්ත හිමියන් ගේ ‘ජිනකාලමාලීපකරණං’ නම් ග්‍රන්ථය උපස්ථම්භක කරගන්නා ලදී.

වී. ඩී. එස්. ගුණවර්ධන