පිරිවෙස් මානත් පිරිම චතුර්විධ කර්ම - මකුලෑවේ සුදස්සන හිමි.pdf

පිරිවෙස් මානත් පිරීමේදී දතයුතු කරුණු, චතුර්විධ කර්ම සහ අටුවාව පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක් යනු මකුලෑවේ සුදස්සන හිමියන් විසින් සම්පාදිත, භික්ෂු විනයෙහි දැක්වෙන සංඝාදිසේසාපත්තිවලින් පාරිශුද්ධිය ලැබීම සඳහා අවශ්‍ය පිරිවෙස් හා මානත් පිරීමේ ක්‍රමවේදය සහ විනය කර්ම විග්‍රහ කරන වටිනා විනය ග්‍රන්ථයකි.

මෙහිදී ථෙරවාදී පෙළ, අටුවා සහ ටීකා සාහිත්‍යය ඇසුරු කරමින් සංඝාදිසේස ආපත්තියට අදාළ සුද්ධන්ත පිරිවෙස, සමෝධාන පිරිවෙස, පිරිවෙස් හා මානත් පුරන භික්ෂුව විසින් ආරක්ෂා කළ යුතු වත් සහ රාත්‍රිච්ඡේද වන අවස්ථා, නාම සම්මුති, විනයෙහි එන චතුර්විධ කර්ම හා කර්ම අසිද්ධියට පත්වන අයුරු මෙන්ම අටුවා සාහිත්‍යය පිළිබඳ හැඳින්වීමක් ද විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ.

• පිරිවෙස් මානත් පිරීමේදී දතයුතු කරුණු
• සුද්ධන්ත පිරිවෙස සහ සමෝධාන පිරිවෙස
• පිරිවෙස් හා මානත් පුරන භික්ෂුවගේ රාත්‍රිච්ඡේද
• නාම සම්මුති
• චතුර්විධ කර්ම සහ කර්ම අසිද්ධියට පත්වන අයුරු
• අටුවාව පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක්

මෙම ග්‍රන්ථය 2015 වසරේදී ශ්‍රී සද්ධර්ම මන්දිරය මගින් ධර්මදානය පිණිස මුද්‍රණය කර ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

පිදුම

භදන්තාවාර්ය බුද්ධඝෝෂාභිධාන මහාස්වාමීන් වහන්සේගේ ශ්‍රී නාමයටත් අප ගුරුදේවෝත්තම නුවරඑළියේ ඤාණසීලාභිධාන මහාස්වාමීන් වහන්සේටත් බැතියෙන් පුදන්‍යෙමි.

ප්‍රස්තාවනා

‘පිරිවෙස් මානත් පිරීමේදී දත යුතු කරුණු, චතුර්විධ කර්ම සහ අටුවාව පිළිබඳ කෙටි හැඳින්වීමක්’ යන නමින් භික්ෂූන් වහන්සේ වෙත පිරිනැමෙන මෙම ග්‍රන්ථය ථෙරවාදී විනයෙහි පැනෙන සංඝාදිසේස ගරුකාපත්තිවලින් නැගී සිටීම සඳහා වත් මානත් පිරීම සම්බන්ධව පෙළ, අටුවා, ටීකා හා තදනුගත සාහිත්‍යය ඇසුරින් සම්පාදිත භික්ෂූන්ගේ ශීල පාරිශුද්ධිය සඳහා උපකාරවත් වූ ග්‍රන්ථයකි. පිරිවෙස් මානත් පිළිබඳව ථෙරවාදී විනයට අදාළව කරුණු ගෙනහැර දක්වන මෙම ග්‍රන්ථය මගින් මේ පිළිබඳ දැනුවත්වනු රිසි භික්ෂූන් වහන්සේලාට පොත්පත් ගණනාවකින් ලබා ගත යුතු වූත් අප්‍රකට වූත් තොරතුරු රැසක් මෙය පරිශීලනයෙන් ඉතා නිරවුල්ව ලබා ගැනීමේ අවස්ථාව සැලසේ. කිසියම් කරුණක් ඉදිරිපත් කිරීමේ දී පෙළ, අටුවා, ටීකා ආදි සියල්ල අනුපිළිවෙලින් තබා නවීන තාක්ෂණය ආදියෙහි බලපෑම ද සසඳමින් කතුවරයා කරුණු ඉදිරිපත් කරන ආකාරය නිවැරදි විනය විනිශ්චයන් කරා යාමේ දී බෙහෙවින් වැදගත් වේ. එමෙන් ම අදාළ තැන්හි විධිමත් ලෙස උද්ධෘත දක්වා තිබීම නිසා වැඩි විස්තර සඳහා පෙළ, අටුවා, ටීකා ග්‍රන්ථ නිවැරදිව හා පහසුවෙන් අධ්‍යයනයට ද මෙය මහඟු මග පෙන්වීමක් සිදු කර ඇත. එමනිසා ශීල පාරිශුද්ධිය මෙන් ම ශාසනික අභිවෘද්ධිය අපේක්ෂාවෙන් ක්‍රියා කරන සංඝයා වහන්සේට මෙම ග්‍රන්ථය හස්තසාර වස්තුවක් වනු ඇත.

බුදුරජාණන් වහන්සේ සම්බුද්ධත්වයට පත් පළමු වසර 20ක කාලය තුළ ශාසනය නිර්බුද්ධ කාලයක් වූ අතර ඉන්පසුව භික්ෂූන් වෙත (ලාභ බහුලවීම, පිරිස බහුලවීම ආදි) ආසවට්ඨානීය ධර්ම පහළවීමත් සමග විනය ශික්ෂාපද හඳුන්වාදීමට භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සිදුවිය. භික්ෂූන් අතරෙහි කිසියම් නිමිත්තක් පැනනගින තෙක් ශික්ෂාපද නොපැනවූ අතර ආදිකම්මිකයාට නිදහස හිමි විය. ඉන්පසු යමකු අතින් කිසියම් විනය කඩවීමක් වූ විට ඒ ඒ ශික්ෂාපදයන්හි බරපතලකම අනුව ඊට අදාළ කාර්ය හෝ ප්‍රතිකර්ම කිරීමේ මාවතක් ද භික්ෂු විනයෙහි දක්වා තිබේ. බුදුදහමෙහි පව් සමාකිරීමක් නොමැත. අදාළ වරදට අනුව තමන් සිටින තත්ත්වයෙන් පහළට යාම හෝ පිරිවෙස් මානත් පුරා පිරිසිදු වීම නොහොත් ආයති සංවරයෙහි පිහිටීම ආදි ක්‍රම මගින් ඊට පිළියම් යොදා තම ආධ්‍යාත්මික ගමන් මගෙහි ඉදිරියට යාමේ ක්‍රමයක් අනුදැන වදාරා ඇත.

මහාප්‍රඥාවෙන් හෙබි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහාකරුණාවෙන් යුතුව හඳුන්වා දෙන ලද විනය ශික්ෂාපද තුළින් නිවන් මගට හානිදායී වූත් අප විසින් නොයායුතු වූත් සීමාවන් හඳුනා ගැනීමට මහත් අත්වැලක් සපයා ඇත. තම ශ්‍රාවකයන් කෙරෙහි අපමණ කරුණාවෙන්, දෙව්මිනිසුන් කෙරෙහි අසීමිත දයාවෙන්, අනාගතය පිළිබඳ විශද ප්‍රඥාවෙන්, ශාසන චිරස්ථිතිය පිළිබඳ බලාපොරොත්තු සහගතව බුදුරදුන් පනවා වදාළ හැම ශික්ෂාපදයක් ම නිවන් මග ගමන් කරනු රිසි සැදැහැවත් ශ්‍රාවකයාට මහත් රැකවරණයක් වනු ඇත. බුදුරජාණන් වහන්සේ නොමැති උන්වහන්සේගේ අග්‍රශ්‍රාවක, මහාශ්‍රාවකයන් වහන්සේලා පිරිනිවන් පා ඇති කල්‍යාණ මිත්‍රයන් විරල මෙවන් සමයක භික්ෂූන් වහන්සේ වටා ආරක්ෂාවට සිටින මහාප්‍රාකාරයක් බඳු රැකවරණය වන්නේ විනය ශික්ෂාපදයි. නිවන්මග වඩන සැදැහැවත් භික්ෂුව කුඩා වූ ද වරදෙහි බිය දකිමින් (අනුමත්තේසු වජ්ජේසු භයදස්සාවී) සීලය පිළිබඳ මනා අවධානයෙන් කටයුතු කිරීමේ දී තමන් රකින ශික්ෂාපද තමාට කිසිවිටෙකත් කරදරයක් හෝ නිදහස සීමා කිරීමක් වශයෙන් නොදකින අතර සෑම ශික්ෂාපදයක් ගැන ම සිතන විට ශාස්තෘ ගෞරවය ද දියුණු වේ. තවද ශ්‍රද්ධාවෙන් විනය හදාරා ප්‍රතිපත්තිගරුකව එය ජීවිතයට සම්බන්ධ කරගත් පමණට තම ආධ්‍යාත්මික දියුණුව වේගවත් වන අතර එමගින් ශාසනික කටයුතුවලට මහත් පහසුවක් මෙන් ම ආශිර්වාදයක් ද වනු ඇත. ඒ අතර බුදුරදුන් පනවා වදාළ සෑම ශික්ෂාපදයක් ම ශාසන චිරස්ථිතියට බෙහෙවින් උපකාරී වනු ඇත. තවද එය නොපැහැදුණවුන්ගේ පැහැදීම පිණිසත් පැහැදුණවුන්ගේ අධිකතර ප්‍රසාදය පිණිසත් හේතු වනු ඇත. මෙකී විනය ශික්ෂාපදයන්හි පවත්නා වටිනාකම වැටහෙන්නේ ඒවා පනවා නොතිබුණා නම් අද ශාසනයට වන්නේ කුමක්ද යන්න සිතා බැලීමෙනි.

බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන තෙරුවන ලොවට ඇති උතුම් ම රුවන් තුනයි. ශාස්තෘන් වහන්සේ පිරිනිවන් පා ඇති මෙවන් සමයක බුද්ධ රත්නය හඳුනා ගත හැකි වන්නේ ධර්මය තුළිනි. ධර්මය අසා දරා ගත හැකි වන්නේ ශ්‍රාවක සංඝ රත්නය වැඩ සිටීමෙනි. සංඝයා නැති කල ධර්මය හෝ ශාස්තෘන් වහන්සේ සජීවී නොවේ. එබැවින් තෙරුවන ජීවමාන කරවන දෘශ්‍යමාන රත්නය වන්නේ සංඝරත්නයයි. සංඝරත්නයේ චිර පැවැත්ම රඳා පවත්නේ උන්වහන්සේලා විනයවත් වූ පමණටයි. විනය සාසනයේ ආයුෂ වශයෙන් සංගීතිකාරක මහරහත් උතුමන් සඳහන් කර ඇත්තේ එබැවිනි (විනයෝ නාම සාසනස්ස ආයු). විද්‍යාවිමුක්තිය නිෂ්ඨාව කොට ඇති සාසන බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි අවසාන පරමාර්ථය සීලය නොවේ. නිවන සඳහා හික්මෙන ශීල, සමාධි, ප්‍රඥා යන ත්‍රිශික්ෂාවෙහි ශීලය යනු ආරම්භක පියවරක් පමණි. මහාසාරෝපම සූත්‍රයෙහි සඳහන් පරිදි යමකු ශීලයෙන් පමණක් සෑහීමට පත්ව සීලය පරම නිෂ්ඨාව කොට සිටී නම් ඔහු ‘ගසක අරටුව අපේක්ෂාවෙන් වනයට ගිය තැනැත්තකු ගසෙහි පිට පොත්ත පමණක් රැගෙන යන්නෙකු මෙන්’ බ්‍රහ්මචර්යාවෙහි පිටපොත්ත පමණක් ගන්නකු වශයෙන් දක්වා තිබේ (මහාසාරෝපම සූත්ත, ම.නි. 1). එමනිසා සීලය අවසාන නිෂ්ඨාව කර නොගෙන සීලය සමාධියටත් සමාධිය ඥාන දර්ශනයටත් ඥානදර්ශනය (අසමයවිමොක්ක නම් වූ) ආශ්‍රව ක්ෂය කිරීමටත් උපකාර පිණිස යොදාගත යුතු බව බුදුදහමේ අනුශාසනයයි.

අතිශය දීර්ඝකාලයකට වරක් ලොව පහළවන සම්බුදු සසුනෙහි ශ්‍රාවක භික්ෂු පිරිසක් නිර්මාණය කිරීමෙන් බුදුපියාණන් වහන්සේ අපේක්ෂා කළේ හුදෙක් නිවන් දකින කණ්ඩායමක් තැනීම පමණක් නොව පරියාප්ති, ප්‍රතිපත්ති, ප්‍රතිවේධ යන ත්‍රිවිධ ශාසනය තව බොහෝ කලක් දෙව්මිනිසුන්ගේ යහපත උදෙසා ලොව පවතිනු දැකීමයි. එහිලා පරමාදර්ශී පිරිසක් ලොවට ඉදිරිපත් කිරීමටත් ඒ පිරිස දෙවි, මිනිස්, බඹ, මර යන කිසිදු කෙනෙකු අබියස දෙවෙනි නොවන ලෙසත් ඒ හැමට අනුත්තර පින් කෙතක් වනු සඳහාත් ඇඳිලි බැඳ ඒ සැමගේ වන්දනමානයට සුදුසු වනු සඳහාත් උපරිම ශික්ෂණයකින් ක්‍රියා කරනු දැකීමත් උන්වහන්සේගේ අපේක්ෂා විය. ඒ අනුව ශාසන බ්‍රහ්මචර්යාව මැනවින් සපුරා ගැනීමටත් සම්බුද්ධසසුන තව බොහෝ කලක් නිරුපද්‍රිතව පවත්වා ගැනීමටත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පනවා වදාළ විනය ශික්ෂාපදයන්ගෙන් මහත් උපකාරයක් සැලසෙනු ඇත.

පාරාජිකා, සංඝාදිසේස යනාදි ප්‍රධාන ශික්ෂාපදයන් පනවා නොතිබුණු බුදුරදුන් සම්බුද්ධත්වයට පත් පළමු වසර 20 තුළ සංඝයා අතරෙහි සීලය ආරක්ෂා වූයේ කෙසේදැයි කෙනෙකුට ප්‍රශ්නයක් පැන නැගිය හැකිය. ප්‍රථමාභිසම්බුද්ධ සමයෙහි ශාසන අර්බුද විරල සමයක් වූ අතර විනය ශික්ෂාපද පනවා නොතිබුණ ද අදාළ ශික්ෂණය, ධර්මය තුළින් ම ආරක්ෂා විය. තථාගත දහම මනාව අසා එය තේරුම් ගෙන සම්මාදිට්ඨියට පත්ව මැනවින් සිත රැකගෙන දහම් මගෙහි ගමන් කරන්නේ නම් එමගින් කායික වාචසික සංවරයෙන් යුත් සීලය සම්පූර්ණ වන අතර නිරායාසයෙන් ම විනය ශික්ෂාපද ද ආරක්ෂා වනු ඇත.

බුදුදහමින් ප්‍රකාශිත නිර්වාණාවබෝධයට උපකාරවත් වූ සීලය සම්පූර්ණ වන්නේ එය සම්මාදිට්ඨිය පෙරටු ව පැවතීමෙනි (සම්මාදිට්ඨි පුරංගමං). ‘සම්මාදිට්ඨි’ (ම.නි.) ආදි සූත්‍රයන්හි දැක්වෙන පරිදි සම්මාදිට්ඨිය සම්පූර්ණවීමට නම් දස කුසලයන් හා දස අකුසලයන් පිළිබඳවත් එම කුසලයන්ට හා අකුසලයන්ට මුල්වන අලෝභ, අද්වේෂ, අමෝහ, ලෝභ, ද්වේෂ, මෝහ යන කුසලාකුසල මූලයන් පිළිබඳවත් මනා දැක්මක් පැවැතිය යුතු ය. එනම් ඒ ඒ සිල්පද සුරක්ෂිතවීමට හේතුවන කුසල මූලයන් පිළිබඳවත් එම සිල්පද කඩවන්නේ නම් ඊට හේතු වූ අකුසල මූලයන් පිළිබඳවත් පැහැදිලි අවබෝධයක් තිබීම අවශ්‍ය කෙරේ. ඒ අතර කර්ම, සච්ච, ආහාර ආදි කරුණු පිළිබඳවත් ජරාමරණ, ජාති, භව ආදි පටිච්චසමුප්පාදයේ අංග පිළිබඳවත් යන මේ කවර හෝ අංගයක ස්වභාවය, එහි සමුදය, නිරෝධය, නිරෝධගාමිණී පටිපදාව ආදි වශයෙන් යථා ස්වභාවයෙන් අවබෝධ කර ගැනීමට සමත් වුවහොත් සම්මාදිට්ඨියට පත් ව සීලය සම්පූර්ණ කර ගනිමින් ආර්ය මාර්ගයේ සෙසු අංගයන් ද සපුරා ගැනීමට අවස්ථාව උදාවේ.

බුදුදහමින් අපේක්ෂිත ශීලය සම්මාදිට්ඨිය පෙරටු කොට ගමන් කරන්නක් වන විට කුසලාකුසල පිළිබඳවත් විශේෂයෙන් පටිච්චසමුප්පාදය පිළිබඳවත් මනා දර්ශනයක් තිබීම අවශ්‍ය කෙරේ. ‘දිට්ඨිං ච අනුපගම්ම සීලවා දස්සනෙන සම්පන්නෝ’ (මෙත්ත සුත්ත, ඛු.පා./සු.නි.) යනුවෙන් දැක්වෙන පරිදි දෘෂ්ටීන්ට නොපැමිණ දර්ශනයකින් යුක්ත සීලය බුදුදහමින් නිර්දේශ කොට තිබේ. එසේ නම් ශාශ්වත උච්ඡේද නැතහොත් ‘ඇත-නැත’ අන්තයන්ගෙන් මිදුණු පටිච්චසමුප්පාද දර්ශනයෙන් යුක්ත සීලය කුමක්දැයි දැනුවත්වීම ද මෙහිලා වැදගත් වනු ඇත. සත්ත්ව ජීවිතයක පැවැත්ම යනු රූප, වේදනා, සඤ්ඤා, සංඛාර, විඤ්ඤාණ යන ස්කන්ධ පංචකයේ පැවැත්මයි. නැතහොත් චක්ඛායතන, රූපායතන ආදි අභ්‍යන්තර හා බාහිර දොළොස් ආයතනයන්ගේ ක්‍රියාකාරීත්වයයි. එසේත් නැතහොත් චක්ඛුධාතු, රූපධාතු, චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතු ආදි අටලොස් ධාතූන්ගේ පැවැත්මයි. මේ ආදි විග්‍රහයන්ගෙන් දැක්වෙන පරිදි බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින් දේශිත සත්ත්ව ක්‍රියාකාරීත්වය සිදුවන්නේ හේතුඵල දහම තුළ ක්‍රියාත්මක වන අනිත්‍ය, දුක්ඛ, අනාත්ම ස්වභාවයට අනුවයි. නිදසුනක් වශයෙන් ගතහොත් අප යමක් පිළිබඳ ඇස්, කන්, නාසාදි ඉන්ද්‍රිය මගින් කිසියම් අත්දැකීම් ලැබීම යනු රූපාදි ස්කන්ධ පංචකයේ හටගැනීමයි. ඒ අනුව රූපාදි අරමුණු විෂයෙහි කිසියම් දැනුමක් ලැබීමේ දී ස්කන්ධ පංචකය ම පෙරපසු නොවී හටගෙන නිරුද්ධවීම් වශයෙන් එම අත්දැකීම ලැබේ. එම අත්දැකීම ලැබීමේ දී රූපාදි ස්කන්ධ පංචකය, නැතහොත් චක්ඛාදි ආයතන දොළොස, එසේත් නැතහොත් චක්ඛුධාතු ආදි අටලොස් ධාතු හේතූන්ගේ සමවාය වශයෙන් වර්තමානයෙහි හටගෙන ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වේ. එය අතීතයෙන් වර්තමානයට නොපැමිණෙන වර්තමානයෙන් අනාගතයට නොයන හේතු ඇති විට ඒ ඒ මොහොතට හටගෙන (අහුත්වා සම්භූතං හොති) හේතු නිරුද්ධ වීමෙන් ඒ ඒ මොහොතට නිරුද්ධ (අසති ඉදං න හොති) වන ස්වභාවයකි. අතීත, වර්තමාන, අනාගත යන කාලත්‍රයට අයත් යම්තාක් අත්දැකීම් ඇත්ද ඒ සියල්ල පෙර නොතිබී හටගෙන ඉතිරි නැතිව නිරුද්ධ වන (අහුත්වා සම්භූතං හුත්වා න භවිස්සති) යථාර්ථයක් බවත් එම යථාර්ථය සිතන වර්තමාන මානසික ක්‍රියාකාරීත්වයක් වේද එය ද පංචුපාදානස්කන්ධයෙන් තොර නොවූවක් බවට ද නිතර සිහිය හා නුවණ පවත්වා ගත යුතු ය.

ඒ අනුව ස්කන්ධයන්ගේ හටගැනීම නුවණින් දකින විට ‘නැත’ යන උච්ඡේද දෘෂ්ටියෙන් දුරුවේ. තවද හටගන්නා ස්කන්ධයන්ගේ නිරුද්ධවීම වැටහීමෙන් ‘ඇත’ යන ශාශ්වත දෘෂ්ටියෙන් මිදේ. මෙලෙස හටගැනීම් හා නිරුද්ධවීම් එකවිට දකින නුවණින් යුතුව ‘ඇත’, ‘නැත’