කුදුසික හා පුරාතන විස්තර සන්නය.pdf
- කතෘ :
- ධම්මසිරි හිමි
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 1928
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 1928
- පිටු ගණන :
- 220
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 1,372
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2018-02-14
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 95 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
කුදුසික හා පුරාතන විස්තර සන්නය යනු විනය පිටකයෙහි එන ශික්ෂාපද හා උපසපන් භික්ෂූන් විසින් හික්මිය යුතු විනය කරුණු සංක්ෂේපයෙන් දැක්වෙන ඛුද්දසික්ඛා (කුදුසික) පාලි ග්‍රන්ථය සහ ඊට අයත් පුරාතන සිංහල විස්තර සන්නයයි. ඛුද්දසික්ඛා මූල ග්‍රන්ථය අනුරාධපුර යුගයේ වැඩවිසූ ධම්මසිරි මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ කෘතියක් ලෙස සැලකේ.
ප්‍රාචීන භාෂෝපකාර සමාගමේ මධ්‍යම විභාගය සඳහා නියමිතව තිබූ මෙම කෘතිය, අළුත්ගම කළුවාමෝදර කල්‍යාණාරාම මහා විහාරවාසී මොරගල්ලේ ඤාණොහාසතිස්ස ස්ථවිරයන්ගේ ආරාධනයෙන් දෙඩන්දුවේ සරස්වතී මණ්ඩප පරිවේණාධිපති පණ්ඩිතාචාර්ය ගරුඬගොඩ ශ්‍රී සුමංගල නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් සංශෝධනය කර සකස් කරන ලද්දකි. බු.ව. 2471 (ක්‍රි.ව. 1928) දී දෙඩන්දූව ශෛලබිම්බාරාමයේදී උන්වහන්සේ විසින් ලියන ලද අගනා ප්‍රස්තාවනාවකින් ද මෙම පොත සමන්විත වේ.
මෙහි භික්ෂු විනයෙහි එන පාරාජිකා, සංඝාදිසේස, චීවර, පාත්‍ර, පවාරණා, භෝජන, සේනාසන ආදී ප්‍රධාන විනය මාතෘකා හා ශික්ෂාපද විස්තරාත්මකව සාකච්ඡා කෙරේ. කොළඹ සීමාසහිත ඇම්. ඩී. ගුණසේන සහ සමාගම මගින් මෙය මුද්‍රණය කොට ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
පෙර වදන
කුදුසික විනය ශික්ෂාවන් සංක්‍ෂෙපයෙන් සංගෘහිත කොට සම්පාදිත සම්භාවනීය ග්‍රන්ථයකි. උපසපන් ලත් තැන් පටන් භික්ෂූන් විසින් හික්මිය යුතු වූ ශික්ෂාවන් සැකෙවින් මෙහි ඇතුළත් ය. මේ විනය ග්‍රන්ථයට සංඝ රාජ තුමන් ගෙන් හා ව්‍යක්ත වූ ධර්ම විනය ධර භික්‍ෂූන්ගෙන් ද ශ්‍රද්ධා බුද්ධි සම්පන්න වූ රජතුමන්ගෙන් හා වෙනත් ප්‍රාඥයන්ගෙන් ද පෙර පටන් ලැබී තිබෙන ගෞරවය ඉතා උසස් ය.
එ බව පොළොන්නරු කතිකාවත හා දඹදෙණි කතිකාවත කියවන විට පැහැදිලි වේ.
මේ පොතේ ශ්‍රේෂ්ඨත්වය අපට වැටහී ගියේ අප විනය ධර්‍මය හදාරන කලැමය. එ කලැ මේ පොත සුලභ නො වූයේ ය. සංශෝධනයකින් ප්‍රචාරයට පැමිණවීමට ශක්තියක් ද ඒ අවස්ථාවෙහි අපට නො තිබුණි. එ හෙයින් කුදුසික හා පුරාතන සන්නයත් ශුද්ධ කොට සංස්කරණය කිරීමට දෙඩන්දුවේ සරස්වතී මණ්ඩප පරිවේණාධිපති පණ්ඩිතාචාර්‍ය්‍ය ගරුඬගොඩ ශ්‍රී සුමඞ්ගල නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේට ඇයැදිමු. උන්වහන්සේ අපේ අයැදුම කුළුණින් පිළිගෙන එහි ශුද්ධිය හා සංස්කරණය මනොඥ ලෙස නිම කොට දුන්හ. එය අප දායක මහතෙකු විසින් මීට අවුරුදු 36 කට පෙර මුද්‍රණයෙන් ප්‍රසිද්ධියට පමුණුවන ලදී. ඒ පොත දැනට සොයා ගැනීමට නොමැති බව පෙනේ.
කුදුසික ප්‍රාචීන භාෂෝපකාර සමාගමේ මධ්‍යම විභාගයට දැනට නියමිතවැ තිබෙන බැවින් මේ වර එහි සංස්කරණය අප විසින් කරන ලදී. යථොක්ත නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ විසින් සංශෝධිත පොතට යොදා තිබෙන සංඥාපනය ඉතා ප්‍රයෝජනවත් බව පෙනේ. එහෙයින් එහි වචනයකුදු වෙනස් නො කොට අපේ මේ සංස්කරණයෙහි ප්‍රස්තාවනා වශයෙන් යෙදූ බව සැලකිය යුතුයි.
අපේ මේ සංස්කරණය මුද්‍රණය කොට ප්‍රසිද්ධ කිරීම සඳහා කොළඹ සීමාසහිත ඇම්. ඩී. ගුණසේන සහ සමාගමට පිළියෙල කර දුනිමු. පොත මුද්‍රණයේදී වණීර්යෝජකයන්ගෙන් සිදු වූ අඩු පාඩු සමහර තැනක දක්නා ලැබේත්. එබඳු තැන් මෙහි පෙළ හා සන්නය සසඳා බැලීමෙන් නිරවුල් කර ගත හැකි බැවින් ශුද්ධි පත්‍රයක් නො යෙදූ බව සැලකිය යුතුයි. මේ පොත නැවත මුද්‍රණය කිරීම හා ප්‍රසිද්ධ කිරීම අපේ අවසරය පරිදි වියයුතු බව දැනුම් දෙමු.
මොරගල්ලේ ඤාණොහාසතිස්ස (ස්ථවිර)
2498
කල්‍යාණාරාම මහා විහාරය,
කළුවාමෝදර,
අළුත්ගම.
ප්‍රස්තාවනා.
නමඃ ශ්‍රීඝනාය.
කුදුසික.
ශ්‍රීඝන ශාසනගත කුලපුත්‍රයන් විසින් උපසපන් ලත් තැන් පටන් හික්මිය යුතුවූ ආදිශීලාදි ත්‍රිවිධ ශික්ෂාවන් සංක්‍ෂෙප නයින් සංගෘහිත හෙයින් මීට කුදුසික හෙවත් ඛුද්දසික්ඛා යන නාමය ව්‍යවහෘත ය. “ඛුද්ද (අල්පිකා) සික්ඛා—ඛුද්ද සික්ඛා” යනු මෙහි නිර්වචනයි. විනය සූත්‍රාගත ශික්ෂාවන් ගේ ආර්ථීසාරය මාතෘකා සංඛ්‍යාත සමපණ්ණීස් උපදෙය පදයෙක්හි ඇතුළත්කොට මෙහි දක්වන ලදී.
විනය පාලි අටුවා ටීකාගත ක්‍රමයන්ට අනුව ඒ ඒ පදයන්ගේ නිර්දෙශ සංඛ්‍යාත විස්තරය කිරීමෙන් ඉතා පැහැදිලි සුගම ක්‍රමයකට මෙය ගළපා තිබේ. මේ සමපණ්ණීස් උපදෙය පද විස්තරයෙහි ශාසනික කුලපුත්‍රයන් විසින් ග්‍රහණ ධාරණ ප්‍රතිපත්ති විසින් නිරන්තර පරිහරණය කටයුතුවූ විනය ශික්‍ෂාවන්ගේ අර්ත්‍ථසාරය සාකල්‍යයෙන් ඇතුළත් ය. නිරන්තර ධාරණොපයෝගී නො වූ ඇතැම් ශික්ෂාවන් විෂයෙහි ග්‍රන්ථලාඝවාපෙක්‍ෂා හේතුවෙන් උපෙක්‍ෂිත බැව් ද පෙනේ.
ග්‍රන්ථ ප්‍රමාණය.
මෙහි ප්‍රමාණය ගාථා 500 කි. හෙවත් බණවර දෙකකි. ඒ බැව් ග්‍රන්ථාවසානයෙහි:—
“පඤ්චමත්තෙහි ගාථානං සතෙහි පරිමාණතො”
“පරිමාණ හෙයින් පන්සියයක් පමණ ගාථාවෙන්” යනුවෙන් ප්‍රකාශිතය. ගාථා හැර චීවර විකප්පන—නිස්සය සමාදාන—වස්සුපගමන නිස්සජ්ජන—ආපත්ති දෙසනා—ඡන්ද පාරිශුද්ධි පවාරණා දූතාරොචන—උපොසථ—පවාරණා යනාදි ප්‍රස්තාවයන්හි උපයෝගී වූ වාක්‍ය බොහෝ ගණනක් ද මෙහි ඇතුළත්ව තිබේ.
අපේ මේ සංස්කරණයෙහි යොදන ලද සංඛ්‍යා වශයෙන් ගාථා 467 කි. වාක්‍ය 52 කි. මෙහි ගාථාවෙන් ඉතා වැඩි ගණනක් අෂ්ටාක්‍ෂරයෙන් යුත් සතරපදයෙන් ද, 58 ක් ෂට් පදයෙන් ද, 8 ක් පද යුග්මයෙන් ද උපලක්‍ෂිත ය. 23—37—62—132 යන සංඛ්‍යා දරණ ගාථා සතර වංශස්ථාදි විශේෂ වෘත්ත යෙන් සිටිත ය. මේ සියල්ල දෙතිස් කුරුගත් විසින් ප්‍රමාණ කොට සැලකීමෙන් ග්‍රන්ථකර්තෘන් විසින් පඤ්චසත පරිමාණ ගාථා සංඛ්‍යාව සඳහන් කරන ලදැයි හඟිමු.
මෙහි වාක්‍යයන් පිළිබඳ දෙපණස් සංඛ්‍යාව නියම ගණනක් නොවේ. මේ සංඛ්‍යා ඒ ඒ තැන යත්න කොටස් වෙන් කොට දැක්වීම ප්‍රයෝජන කොට යොදන ලදී. එහෙයින් මෙහි නොගැණුනු වාක්‍ය ද එක එක සංඛ්‍යාවෙහි ගැණුනු බොහෝ වාක්‍ය ද සංක්‍ෂෙප නයින් දක්වන ලද වාක්‍ය ද වෙති. මේ සියල්ල වෙන් කොට ද ගිණුවද වාක්‍ය සංඛ්‍යාව මීට වඩා අතිශයින් අධික වේ.
පුරාතනයන්ගේ සම්භාවනය.
මේ උතුම් විනය ග්‍රන්ථය පුරාතන පටන් ශාසනික කුල පුත්‍රයන් විසින් ශාසනසාර වස්තුවක් සේ සලකණු ලැබේ. ලංකාවේ ද සියම් බුරුමාදි සම්බුද්ධ ධර්‍මය නිර්මලව පවත්නා දේශාන්තරයෙහි ද අත්‍යන්ත සම්භාවිත ය.
ලක්දිව වළගම්බා රජ දවස පටන් හවුරුදු දහසකට වැඩි කාලයක් භින්නාව පැවති සංඝයා සමගියෙහි පිහිටුවීමෙන් නිකායත්‍රය එක් නිකායක් කරවා මහත් ශාසන සංග්‍රහයක් සිදු කළාවූ මහා පරාක්‍රමබාහු මහා නරෙන්ද්‍රයන්ගේ ආරාධනාවෙන් තත්කාල ශාසනානුශාසක දිඹුලාගල කාශ්‍යප සංඝරාජ මහාස්වාමිපාදයන් වහන්සේ ප්‍රධාන කාරක මහා සංඝ සභාව මගින් සම්පාදිත වූ පොළොන්නරු කතිකාවත නමින් ප්‍රසිද්ධ පුරාතන කතිකාවතෙහි ද, කලිකාල සාහිත්‍ය සර්වඥ පණ්ඩිත පරාක්‍රමබාහු මහරජාණන්ගේ ආරාධනාවෙන් තත්කාල ශාසන ශ්‍රී හාරධාරී ආරණ්‍යක මේධංකර සංඝරාජ මහාස්වාමිපාදයන් වහන්සේ ප්‍රධාන කාරක මහා සංඝයා වහන්සේ විසින් සම්පාදිත වූ දඹදෙණි කතිකාවත නම් ලත් මහාර්හ වූ කතිකාවතෙහි ද උපසපන් ලත් භික්ෂූන් විසින් වනපොත් කොට දැරිය යුතු ග්‍රන්ථ සංඛ්‍යාවෙහි ලා මේ ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථය ඇතුළත් කොට තිබේ.
මහා පරාක්‍රමබාහු මහා නරාධිපයන් ගේ නිකාය සාමග්‍රී සංවිධානයෙන් සවෙනි වර්‍ෂයෙහි බුරුම දේශයෙන් ලක්දිව පැමිණ පැවිදි උපසපන් ලැබ ධර්ම විනය ආදිය ඉගෙන සිය රට බලා ගමන් ගත් ඡපට මහ තෙරුන් සමග ලක්දිවින් පිටත් ව ගිය ව්‍යක්තවර ස්ථවිරවරයන් පස්නම අතුරෙන් ව්‍යක්තතම වූ රාහුල නම් මහ තෙරුන් විසින් මලෙය්‍යදීපයෙහි මහා නගෙශ්වරයන්ට ටීකාව සහිත මේ ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථය ඉගැන්වීමෙන් සම්පූර්ණ විනය පාලියෙහි අර්ත්‍ථාවබොධය ඇති කළ බැව් කල්‍යාණි ශිලාලිපියෙන් පෙනේ. මේ ආදි චිරන්තන ප්‍රවෘත්තීන්ගෙන් මේ ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථය පිළිබඳව පුරාතන ශාසන සංරක්‍ෂණ උතුමන්ගේ සම්භාවනය පැහැ දිලි ය.
කර්තෘ.
මේ ග්‍රන්ථයෙහි කර්තෘ වරයා වනාහි ධම්මසිරි නම් මහා ස්ථවිරෝත්තමයෙකු බැව් මෙහි නිගමන ගාථාහි සඳහන් වේ. මේ මහා ස්වාමිපාදයාණන් ලෝකයෙහි ව්‍යාප්ත කීර්ති ශ්‍රීන් විරාජමාන වූ මහා ප්‍රාඥයකු බැව් ද එහිම ප්‍රකාශිත ය.
නිකාය සංග්‍රහයෙහි අට්ඨකථාචාර්‍ය්‍ය බුද්ධඝොස මහා ස්වාමි පාදයාණන් පටන් ධර්ම විනයානුගත මහාර්හ ධර්ම ප්‍රබන්ධයන් නිර්මාණය කළාවූ ආචාර්‍ය්‍ය උතුමන් ගේ නාම සංදර්ශනයෙහි ධම්මසිරි නාමයෙන් සඳහන් වූයේ මේ ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථ කර්තෘ උත්තමයා බැව් පිළිගත යුතු ව පෙනේ.
මේ ආදි කරුණු හා ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථයා ගේ මාහැඟි වූ අර්ත්‍ථසාර සුකොමල පදවින්‍යාසාදි රචනා විලාසයක් සැලකීමෙන් ධම්මසිරි මහා ස්ථවිර පාදයාණන් අනුරාධපුර මහා විහාරාභ්‍යන්තරගත මහා ස්ථවිර රත්න මාලායෙහි අමුල්‍ය මහා රත්නශ්‍රීන් විරාජමාන වූ මහොත්තමයකු බැව් පැහැදිලි වේමය.
කාල නිර්ණය.
මේ ග්‍රන්ථ රත්නය පිළිබඳ රචනා කාලය හෝ ධම්මසිරි මහා ස්වාමිපාදයාණන් ජීවනශ්‍රීයෙන් මහා විහාරාභ්‍යන්තරය සශ්‍රීක කොට වදාළ කාලය හෝ නිශ්චය වශයෙන් සැලකීමට ඉවහල් වූ පුරාතන ලිපි ආදියක් නො දක්නා ලැබේ.
එහෙත් යට දැක්වූ ග්‍රන්ථාන්තරාගත කරුණු හා මෙහි පරිවාර ග්‍රන්ථයන්ගේ තත්ත්වයත් සලකා බැලීමෙහි බුද්ධඝොස මාහිමියාණන් ගේ අර්ථකථා නිර්මාණ කාලයට සමීප කාලයෙක්හි ධම්මසිරි මහා ස්වාමි පාදයාණන් විසින් මේ ග්‍රන්ථ නිර්මාණයෙන් ශ්‍රීඝන පයොධර ශාසනය ශොභා සහිත කළ බැව් හැඟීයයි.
පරිවාර ග්‍රන්ථ.
මේ ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථයට පරිවාර වශයෙන් ටීකා දෙකක් හා සිංහලව්‍යාඛ්‍යාන දෙකක් ද පුරාතනයන් විසින් කලින් කල විරචිත ය. මින් ප්‍රත්නතර වූ ටීකා ග්‍රන්ථයා ගේ සම්පූර්ණ තත්ත්වයක් ප්‍රකට කිරීමෙහි අපොහොසත් වෙමු. ද්විතීය ටීකා ග්‍රන්ථය වනාහි ජම්බුද්‍රෝණිපුර නිර්මාණය කරවා එහි රජ පැමිණි වත්හිමි විජයබාහු මහ රජාණන් සමයෙහි ලංකා ශාසන ශ්‍රී භාර ධාරණයෙහි නියුක්ත වූ සංඝ රක්‍ෂිත මහා ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේ විසින් රචනා කරන ලදී.
ප්‍රත්නතර ටීකාවෙන් ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථයා ගේ අර්ත්‍ථාව බොධය සාකල්‍යයෙන් සිදු නොකළ හැකි බැවින් ප්‍රාඥ වූ සුමංගලාභිධාන ස්ථවිරෝත්තමයාගේ ආරාධනාවෙන් මේ ටීකාව කරන ලද බැව් එහි ආරම්භයෙහි සඳහන්ව තිබේ.
සුමංගලපසාදනී නම් වූ මේ ටීකා ග්‍රන්ථය ගාලුපුර ජයවර්‍ධනාරාමාධිවාසී ගෞරවාර්හ සුමනජොති නායක මහා ස්ථවිර පාදයාණන් ගේ සංශොධනයෙන් බුද්ධ වර්ෂ 2441 දී ප්‍රසිද්ධියට පමුණුවන ලදී. මෙහි සිංහල ව්‍යාඛ්‍යාන වශයෙන් විරිතනගර ව්‍යාඛ්‍යානය අප ගේ දර්ශනයට විෂය නො වී ය.
එහෙත් මේ විනය ව්‍යාඛ්‍යානයෙහි බොහෝ තැන්හි ඒ ව්‍යාඛ්‍යාවෙහි පාඨයන් නිදර්ශනය කොට තිබීමෙන් තරමක් දුර එහි තත්ත්වය සලකා ගත හැකි වේ. භාෂා විලාසාදිය අනුව සැලකීමේදී මීට හවුරුදු දහසකට අධික පුරාතන කාලයෙක්හි එහි නිර්මාණය වූ බැව් සැලකිය හැකිය.
මෙම විනය ව්‍යාඛ්‍යානය.
කාලාතික්‍රමණයෙන් භාෂා ව්‍යවහාරයාගේ දුර්බොධ බවට පැමිණීම නිසා හෝ උවමනා ප්‍රමාණ විස්තර ඇතුළත් නොවීම් නිසා හෝ ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථයාගේ අර්ත්‍ථාවබෝධයට ප්‍රත්නතර ව්‍යාඛ්‍යානය ප්‍රමාණ නොවීම හේතු කොට මේ විනය ව්‍යාඛ්‍යාන නිර්මාණය උවමනා වූ බැව් සිතිය හැකි වේ.
මේ ව්‍යාඛ්‍යානය ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථයා ගේ සම්පූර්ණ අර්ථාවබෝධයට ඉවහල් වන පරිදි සම්පාදිත ව තිබීම ඉතා ප්‍රයෝජන සහිත ය. මෙහි ගාථාවන්ට සිංහල භාෂාවෙන් පදර්ථ දක්වමින් විස්තර උපමනා තැන්හි නොයෙක් පෙළ අටුවා ටීකා ප්‍රකරණ පාඨාදිය නිදර්ශන කෙරෙමින් අර්ත්‍ථය පැහැදිලි කොට තිබේ.
මෙහි නිදර්ශීන පාඨාදිය දැක්වීමේදී නම සඳහන් වූ ග්‍රන්ථයන්ගෙන් සමහරක් නම්: විනය පාලිය—විනය අටුවාව—විනය ටීකාව—විනය විනිශ්චය—නිස්සන්දෙහ නම් විනය විනිශ්චය සන්නය—විනය සන්නය—කංඛාවිතරණී ගැටපදය—සංග්‍රහ ටීකාව—විශුද්ධි මාර්‍ගය—විනය අටුවා සන්නය—මෙහි (කුදුසිකෙහි) පුරාතන සන්නය යනාදිය යි. මෙයිනුත් බොහෝ කොට නිදසුන් ගෙන තිබෙන්නේ විනය අටුවාවෙනුත් විනය සන්නයෙනුත් හා මෙහි පුරාතන සන්නයෙනුත් ය.
ඇතැම් තැන ග්‍රන්ථ නාමය සඳහන් නො වූ නිදර්ශීන පාඨයෝ ද වෙති. මේ ආදි කරුණු අනුව සලකා බැලීමේදී මේ ව්‍යාඛ්‍යානය සම්පාදනය කළ කර්තෘවරයා ධර්ම විනයෙහි හා නා නා භාෂා ශාස්ත්‍රාදියෙහි ප්‍රවීණතර බුද්ධිමත් උත්තමයෙකු බැව් පෙනී යයි.
එහෙත් මේ ග්‍රන්ථයා ගේ ද නිර්මාතෘ නිර්මාණ කාලයන් ගේ නිශ්චයට ප්‍රමාණ වන්නා වූ චිරන්තන ලිපි ආදියක් දක්නට නො ලැබිමු. ඇතැම් පුරාතන ග්‍රන්ථ කාරක උතුමන් විසින් ස්වකීය නාමය හා ග්‍රන්ථ නිර්මාණ කාලාදිය සවිස්තර ව ස්වකීය ග්‍රන්ථයන්හි සටහන් කර තැබීම සාරථක වශයෙන් නො සලකන ලද්දක් මෙන් හැඟේ. එහෙයින් පුරාතන බොහෝ සම්භාවනීය ග්‍රන්ථයන්ගේ කර්තෘ කාල නිර්මාණාදිය දක්වාලීම දුෂ්කර බවට පැමිණ තිබේ.
මේ ව්‍යාඛ්‍යානය සම්බන්ධයෙන් ද එම දුෂ්කරතාවය යෙදී තිබේ. මෙහි කර්තෘ උතුමා දිඹුලාගල ආරණ්‍යක මේධංකර මහා ස්වාමිපාදයෝ යයි ඇතැම් අය සලකති. වත්හිමි විජයබාහු මහ රජාණන් සමයෙහි සංඝරක්‍ෂිත සංඝරාජ මාහිමියන් විසින් ගාථානුලෝම වශයෙන් සම්පාදිත ඛුද්දසික්ඛා විනය සන්නයක් ගැන කියවෙන නමුදු ඒ සන්නය මේ සන්නය නොවේ යයි සිතීමට ඉඩ තිබේ.
විජයබාහු වත්හිමියන්ගෙන් පසු රජසිර පැමිණියා වූ එම නරශ්‍රෙෂ්ඨයන් ගේ අතිජාත පුත්‍ර වූ කලිකාල සාහිත්‍ය සර්වඥ පණ්ඩිත පරාක්‍රමබාහු මහා රජ්ජුරුවන් විසින් විරචිත වූ නිශ්ශංක නම් ලත් විනය සන්නයෙන් ගන්නා ලද නිදර්ශීන පාඨයෝ මේ ඛුද්දසික්ඛා ව්‍යාඛ්‍යානයෙහි පෙනෙති. මෙයින් යට කී මේධංකර මාහිමියන්ගේ කෘතියක් නම් මෙහි නිශ්ශංකයෙන් නිදර්ශනයන් ඇතුළත් වීම සිදුවිය හැකි ද? යනු විමසිය යුත්තකි.
සංශොධනය හා මුද්‍රණය.
මේ ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථය හා යට දැක්වූ එහි විනය ව්‍යාඛ්‍යානය ත් බෙරුවල සුමෙධංකර ස්ථවිරපාදයන්ගේ සංශොධනයෙන් යුක්තව මීට තෙතිස් වර්‍ෂයකින් පූර්‍වයෙහි මුද්‍රණයෙන් ප්‍රසිද්ධියට පමුණුවන ලද්දේ ය. ඉන් විනය පරිශීලනයෙහි නියුක්ත වූවන්ට මහත් ප්‍රයෝජන ලැබුණු බැව් නිසැකය.
කුදුසික හා එහි මේ සිංහල පදර්ථ ව්‍යාඛ්‍යානය ත් දැනට දුර්ලභව පවත්නා හෙයින් ඒ විශෙෂ සංශොධනයෙන් හා සංස්කරණයෙන් යුක්ත කොට ප්‍රසිද්ධියට පැමිණවීම කාලානුරූප වූ ශාසන සංග්‍රහයක් බැව් සැලකු අප ගේ ධර්‍මාන්වාසිකවරයෙක් වූ කළුවාමෝදර කල්‍යාණාරාමාධිවාසී මොරගල්ලේ ඤාණොහාසතිස්ස ස්ථවිරයන් විසින් මේ ග්‍රන්ථද්වය පිළිබඳ සංශොධන සංස්කරණාදිය සඳහා අප වෙත ආරාධනා කර සිටින ලද්දේය.
එම ආරාධනය පිළිගත් අප විසින් පැරණි ලියාපු පිටපත් කීපයකට හා විනය පෙළ අටුවා ටීකා ප්‍රකරණාදියට ද බුරුම රට මුද්‍රිත ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථයට ද සම කොට බැලීමෙන් මේ ඛුද්දසික්ඛා ග්‍රන්ථයෙහි හා සන්නයෙහි ද පාඨශොධනය යථාශක්තීන් සම්පූර්ණ කොට සන්නයෙහි නිදර්ශීන වශයෙන් ඒ ඒ තැන දක්වන ලද පාලි ගාථා පාඨාදියට පදර්ථ ව්‍යාඛ්‍යානයක් ද ලියා මුද්‍රණයට පිළියෙල කරන ලද්දේ ය. අප ගේ මේ සදුත්සාහය ශ්‍රීඝන ශාසනයා ගේ චිර ජීවනයට උපකාරී වේවා.
මෙවගට,
ගරුඬගොඩ ශ්‍රී සුමඞ්ගල ස්ථවිරයෝ ය.
බ. ව. 2471 / වර්ෂ 1928 ක්වූ ජූනි මස 25 වෙනි දින
දෙඩන්දූව ශෛලබිම්බාරාම මහා විහාරයේ දී ය.