වීථි භාසා ටීකාව ‌හෙවත් වීථි විභාගය - දිගන සුගතවංශ හිමි.pdf

වීථි භාසා ටීකාව හෙවත් වීථි විභාගය යනු අභිධර්මයේ චිත්තවීථි පිළිබඳව ගැඹුරින් සහ සවිස්තරව විග්‍රහ කෙරෙන අගනා අභිධර්ම ග්‍රන්ථයකි. බුරුම බසින් සම්පාදිත මූලික ග්‍රන්ථයක් ඇසුරෙන් අතිපූජ්‍ය නා උයනේ අරියධම්ම අනුනාහිමිපාණන් වහන්සේ විසින් හෙළ බසට නගන ලද අතර, දිගන සුගතවංශ හිමියන් විසින් රූපාරූප ධ්‍යානාදි මනෝද්වාරික අර්පණා වීථි පාදය සහ වීථි සටහන් සම්පූර්ණ කර සංස්කරණය කර ඇත.

අභිධර්ම පිටකයේ විභංග, පට්ඨාන ආදී දේශනා හා අට්ඨකථාවන්හි එන චිත්ත වීථි විග්‍රහයන් ඉතා පැහැදිලි සටහන් සහ කෙටි සලකුණු මාර්ගයෙන් මෙහි විස්තර කර ඇත. විශේෂයෙන් විදර්ශනා වඩන යෝගාවචරයන්ට නාම-රූප ධර්මයන්ගේ ක්‍රියාකාරිත්වය යථාපරිදි වටහා ගැනීමට මෙම වීථි විභාගය බෙහෙවින් උපකාරී වේ.

මෙම කෘතිය 2018 වසරේදී නුගේගොඩ Lithira Printing Industries ආයතනය මගින් මුද්‍රණය කර ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

පෙරවදන

නමෝ තස්ස භගවතෝ අරහතෝ සම්මාසම්බුද්ධස්ස !!!

“කිං නු සත්තොති පච්චෙසි, මාර දිට්ඨිගතං නු තෙ සුද්ධසංඛාරපුඤ්ජො’යං, නයිධ සත්තූපලබ්භති යථා හි අංගසම්භාරා, හොති සද්දො රථො ඉති එවං ඛන්ධෙසු සන්තෙසු, හොති සත්තොති සම්මුති”¹

මාරය, කිම සත්වයෙක් යැයි හැඟෙන්නේද? එය නුඹගේම දෘෂ්ටියක් නොවේද? හුදෙක් සංස්කාර පිණ්ඩයකි. මෙහි සත්වයෙක් නම් නොලැබෙන්නේය. අවයව සමූහයක් එකතුකොට රථයක් යන ශබ්ද සම්මුතියක් ලැබේද, එසේම පඤ්චස්කන්ධය නිසා සත්වයා යන නාම සම්මුතිය ලැබේ.

භාග්‍යවත් වූ බුදු සසුන තුළ ප්‍රතිපත්ති පූරක යෝගාවචර තෙමේ සත්ව, පුද්ගල සංඥාවෙන් බැහැරව නාම-රූප විදර්ශනාවෙන් නිර්වාණ මගට පිවිසියේ නම් රූප කයත්, නාම කයත් මනාව දත යුතුය. එහි යථාවබෝධය චිත්ත වීථි න්‍යායෙන් තොරව වටහා ගත නොහැක. චිත්ත සන්තතියේ පැවැත්ම බුදු මුවකින් තොරව වටහා ගත නොහැකි සූක්ෂම දහමකි. විභංග, පට්ඨාන යන දේශනාවන් තුළින් පෙන්වා ඇති වීථි විභාගය බුදුන් වහන්සේගේ අර්ථ විග්‍රහයෙන්ම අට්ඨ කථාවන්හි පෙන්වා ඇති බව මෙම වීථි භාෂා ටීකාව තුළින් ඔබට වැටහෙන්නේය. බුරුම බසින් ලිඛිත මෙම ග්‍රන්ථය හෙළ බසට නැගුවේ පරම පූජනීය නා උයනේ අරියධම්ම අනු නාහිමිපාණන් වහන්සේ විසිනි. එනමුත් එහි අසම්පූර්ණත්වයෙන් යුත් පිටපතක් ලැබුණ බැවින් එය සම්පූර්ණ කිරීමට සිත් පහළ විය. එබැවින් රූපාරූප ධ්‍යානාදිය හෙවත් මනෝද්වාරික අර්පණා වීථි පාදය අප විසින් සම්පූර්ණ කරන ලදී. තවද මුල් භාගයේ සඳහන් වීථීන්හි රූප සටහන් නිවැරදි කිරීමත්, ධර්මානුකූලව සංග්‍රහ ගාථා සකස්කිරීමක් ද කරන ලදී.

මෙතෙකින් ජනිත කුශලය අපවත් වී වදාළ ගුරු උතුමන් වහන්සේලාටත්, සුජීවත්වන ගුරු උතුමන් වහන්සේලාටත් උතුම් ගුරු උපහාර පූජාවක් වේවා! හැදූ වැඩූ දෙමාපියන්ටත්, “ජාත්‍යන්තර කල්‍යාණ මිතුරෝ” සංවිධානයේ සුපිංවතුන්ටත්, මෙහි මුද්‍රිත අකුරු සකස් කළ පිංවත් මහත්මනියටත්, මුද්‍රණ දායකත්වය දැරූ ඕස්ට්‍රේලියාවේ පදිංචි පිංවත් රුවන් රාජපක්ෂ මහතා ඇතුළු කල්‍යාණ මිතුරු සැමටත්, ලිතිර මුද්‍රණාලයේ පිංවත් කමල් ඇඹුල්දෙණිය මහතා ඇතුළු සැමටත්, දෙවියන් සහිත සමස්ත ලෝකයාටත් උතුම් ලෙස පාරමී පුරා පරම චතුරාර්ය සත්‍යාවබෝධය පිණිසම හේතු වේවා! වාසනා වේවා!

“සබ්බෙ සත්තා භවන්තු සුඛිතමුදිතත්තා”!

මෙයට,

මෙත් කරුණාවෙනි,

දිගන සුගතවංශ ස්ථවිර

දිගන සුගතවංශ ස්ථවිර

වීථි භාෂා ටීකාව

නමෝ තස්ස භගවතෝ අරහතෝ සම්මාසම්බුද්ධස්ස !!! වීථිනිදානය

“වීථි අන්තගතං ඤාතං - නත්වාන වීථි වාචකං වීථියා වණ්ණයිස්සාමි - වාචෙන්තු වීථි වාචිනො”

චිත්තයන්ගේ පරම්පරාවට චිත්තවීථියය, රූපයන්ගේ පරම්පරාවට රූපවීථියයි කියා ශාසනයෙහි ඉතා ප්‍රකටව භාවිත කෙරෙන එක වචනයක් තිබේ. ඒ වීථිය නොදන්නේ නම් බොහෝ සෙයින් පාළියෙහි, අටුවාවෙහි (විශේෂයෙන් පට්ඨාන පාළියෙහි) සැක ඉපදිය හැකිය. විදසුන් කමටහන ඉතා හොඳින් දියුණු කරන්නා වූ යෝගාවචරයන්ට “අනිච්ච, දුක්ඛ, අනත්ත” යන තිලකුණු නුවණින් පිරිසිඳ දැනගැනීමට මේ වීථීහු වනාහි ජීවිතය වැනි වෙති.

ඒ නිසා ශාසනයේ හරය වැනි වූ, ඉතාම විශේෂ කාරණය වූ වීථිය පිළිබඳ ව කරුණු ඉතා හොඳින් දැනගත යුතුය.

එසේ ඉගෙන ගැනීමට, දැන ගැනීමට සුදුසු චිත්ත වීථි ගැන සිතන කල්හි, විමසා බලන කල්හි අභිධර්මාර්ථ සංග්‍රහය ඉතා කෙටි බැවින් ද, පුරාණ මහ තෙරුන් වහන්සේලා සම්පූර්ණ බුරුම භාෂාවෙන් නානා ග්‍රන්ථ ලියූ නමුත් ඒවා ඉතාම දිග බැවින් හා අධිප්‍රාය අර්ථය නොදැක්වෙන බැවින් ද කටපාඩම් කිරීමට රුචි නැත. ඒ නිසා පුරාණ මහ තෙරුන් වහන්සේලා විසින් රචිත වීථි පොත් හා සසඳා බැලීමේ දී පැහැදීම එළවන සේ අධිප්‍රායාර්ථයත් සමග ඉතා දික්නොවූ, ඉතා කෙටි නොවූ මේ වීථි පාඩම ලියන ලදී.

වීථි කාණ්ඩය ඇතුළත් භාෂා ටීකාව ඉගෙන අවසන් වී මේ වීථි පාඩම් පොත ඉගෙන ගැනීමෙන් ම චිත්ත වීථි ගැන මනා අවබෝධයක් ලැබෙන බවට සහතික කරමි. ඒ නිසා මේ වීථි පාඩම් පොත රාත්‍රී කාලයේ පුහුණු කිරීමෙන් හෝ දවල් කාලයේ බලා පුහුණු කිරීමෙන් හෝ එක විදියට පාඩම් කළ යුතුය. වීථි කාණ්ඩ සහිත භාෂා ටීකාවේ ස්වභාවාර්ථ, අධිප්‍රායාර්ථ විස්තර වශයෙන් ලියා ඇති බැවින් මෙහි දී වීථි පාඩම් වචන මාලාව සහ යෙදෙන්නා වූ අධිප්‍රායාර්ථය පමණක්ම දක්වන ලදී.

වීථි උදාහරණයන්හි කෙටි සලකුණු:

↑↓ - උ: ඨී: භංගක්‍ෂණ වො - වොත්ථපන භ - භවංග ජ - ජවන තී - අතීත භවංග ත - තදාරම්මණ න - භවංගචලන ආගු. භ - ආගන්තුක භවංග ද - භවංගුපච්ඡේද ම - මනෝද්වාරාවජ්ජන ප - පඤ්චද්වාරාවජ්ජන ප - පරිකම්ම ච - චක්ඛුවිඤ්ඤාණ උ - උපචාර සො - සොතවිඤ්ඤාණ නු - අනුලෝම ඝා - ඝානවිඤ්ඤාණ ගෝ - ගොත්‍රභූ ජි - ජිව්හාවිඤ්ඤාණ වො - වෝදාන කා - කාය විඤ්ඤාණ ඣා - ඣාන සං - සම්පටිච්ඡන අභි - අභිඤ්ඤා සං - සන්තීරණ මා - මාර්ග ඵ - ඵල ප්‍ර - පටිසන්ධි චු - චුති