පට්ඨාන දේසනා සාරය.pdf

පට්ඨාන දේසනා සාරය යනු අභිධර්ම පිටකයට අයත් අතිශය ගැඹුරු මහා පට්ඨාන ප්‍රකරණය ඇසුරින් සම්පාදනය කරන ලද ධර්ම ග්‍රන්ථයකි. මෙහි පටිච්චසමුප්පාදය සහ පට්ඨාන දේශනාවන් මෙන්ම පට්ඨාන ශුද්ධ සංඛ්‍යා පාඩම් මාලාවක් ද අන්තර්ගත වේ. මෙම කෘතිය වනවාසී යාගොඩ ධම්මප්‍රභ ස්වාමින් වහන්සේ විසින් සම්පාදනය කොට ඇත.

1960 වර්ෂයේදී කොළඹ ජාත්‍යන්තර භාවනා මධ්‍යස්ථානයේදී ආරම්භ කර අනතුරුව මහා බෝධි සමාගමේ අග්‍රශ්‍රාවක ධාතු මන්දිරයේදී පවත්වන ලද පට්ඨාන දේශනා 74ක් ඇසුරින්, ඩබ්ලිව්. ආර්. ඩී. ඇස්. සේනාරත්න මහතාගේ ආරාධනයෙන් සකස් කළ ධර්ම පත්‍රිකා මාලාවක් මෙසේ ග්‍රන්ථාරූඪ කර තිබේ. බුරුම සම්ප්‍රදාය අනුව පට්ඨාන ධාරණයට උපකාරී වන පරිදි සකසන ලද ශුද්ධ සංඛ්‍යා පාඩම් මාලාව ද මෙහි ඇතුළත් ය.

මෙම කෘතිය ආර්. හෙට්ටිආරච්චි මහතා විසින් බු.ව. 2506 (ක්‍රි.ව. 1962) දී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද අතර මුද්‍රණය කර ඇත්තේ මරදානේ අනුල මුද්‍රණාලයෙනි. පොත විකිණීමෙන් ලැබෙන ආදායම ලංකා මහාබෝධි සංගමය මගින් ඉදිකළ අග්‍රශ්‍රාවක ධාතු විහාර මන්දිරය වෙත පූජා කර තිබේ.

පෙර වදන

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස

පොතක් ලියන අදහසින් ම මෙය පටන්ගත්තා නොවේ. මූලික පට්ඨාන දෙසුමට සැදැහැයෙන් හා නුවණින් කන්දූන් පින්වත් ධර්මකාමී ඩබ්ලිව්. ආර්. ඩී. ඇස්. සේනාරත්න මහත්මා අප හමුව ආරාධනාවක් කෙළේය. පහසුවෙන් තේරුම් ගත හැකි පරිදි ධර්ම පත්‍රිකාවන් වශයෙන් ලියා දුනහොත් මුද්‍රණයෙකින් බෙදා දිය හැකි බවය. එම ආරාධනයෙන් පිබිදි මනසින් හැකි තාක් ලිහිල් බසින් බෙහෙවින් පාලි වචනත් පහසු සිංහලයත් වැඩියෙන් යොදමින් විවරණය ත් භාෂා ශෛලිය ත් නො ව අදහස් වටහාදීම මුඛ්‍ය ලෙස සලකා මේ පට්ඨානදේසනා ධර්ම පත්‍රිකාවන් සකස් කෙළෙමි. එසේ පවත්වන ලද දේශනාවන් අවුරුදු දෙකක්ම නොකඩවා සැපයීමෙන් අවසානයෙහි මෙසේ පොතක් වශයෙන් සුළු සංස්කරණයෙකින් මුද්‍රණ ද්වාරයෙන් පිට කරන්නට ලැබීම මහත් ම භාග්‍යයෙකි.

පට්ඨාන - අභිධර්ම පර්යාප්තිය පවත්වා ශුද්ධසංඛ්‍යා සහිතව පට්ඨානය ධාරණය කර ගැනීමට පාඩම් මාලාවක් ද උගන්වන ලදී. එම ශුද්ධ සංඛ්‍යා පාඩම් මේ පොතෙහි අවසානට යොදා ඇත. පට්ඨානය විෂයයක් වශයෙන් හදාරන්නට එය බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනවත් වනු ඇත. බුරුමයේ පට්ඨාන විහාරයේදී මදීය ප්‍රශංසාචාර්ය අභිධර්ම විශාරද යූ. නාරද මහාස්ථවිර පාදයන් වහන්සේ වදාළේ “ශුද්ධසංඛ්‍යා මනපාඩම් ආවුධයො පට්ඨානං” ඇවැත්නි පට්ඨානය නම් යුද්ධයෙක ආයුධය නම් එහෙයින් පට්ඨාන ධාරණයෙහි බැඳගත් සැදැහැහැත්ත ඇති සුධීහු ශුද්ධ සංඛ්‍යා ධාරණය කරත්වා! එසේම පට්ඨානය “පටිච්ච” සමුප්පාදයෙහි බස්වා කරණ ලද දේශනාවන් ගේ සාරය ද ගැඹුරු දහම් විමසන නුවණැතියන්ගේ ප්‍රසාදය පිණිස වේවා.

1960 පොසොන් මස අරඹන ලද පට්ඨාන දේශනාවන් 1962 පොසොන් මසින් අවසන් දෙසුම් තුණ කරන්නට තිබිය දී මැකාලි පාරේ ජාත්‍යන්තර භාවනා මධ්‍යස්ථානයේ එයට ඉඩකඩ නොලැබීමෙන් සමස්ත බෞද්ධ ලෝකයාගේ ම අභිමානනීය වූ අසහාය උන්නතියෙහි ප්‍රධානත්වය ගත් බෝධිසත්ව ගුණෝපෙත අනගාරික ධර්මපාල ශ්‍රීමත් දෙවමිත්‍ර ධර්මපාල ස්වාමිඳුන් විසින් ප්‍රතිෂ්ඨාපිත මහා බෝධි සමාගමයේ අග්‍රශ්‍රාවක ධාතු මන්දිරයේ දී 72, 73, 74, දේශනාවන් පවත්වන්නට ඉඩකඩ සැලසීමෙන් මහා බෝධි සමාගමයත් විශේෂයෙන් සී. මුණසිංහ මැතිනියත් බෞද්ධ මණ්ඩලයත් සද්ධර්මශාසන චිරස්ථිතිය සඳහා කරණ ලද්දේ මහඟු සේවයකි.

මෙම දෙසුම් නිමිත්තෙන් පැවැත්වෙන “පට්ඨාන මහය” බුද්ධ වර්ෂ 2506 පොසොන් මස 13, 14, 15 දිනයන්හි දඹදිව මහබෝමැඩ සිහිකරවමින් ලක්දිව ජය ශ්‍රී මහා බෝධි මූලයේදී සතර වැනි සතිය පස්න කර චෛත්‍යස්ථානයේදී වනවාසී මහානායකයන් හා සිය ගණනක් සැදැහැතියන් පට්ඨානය, සජ්ඣායනා භාවනා හා පූජාවන් කිරීමෙන් අසිරිමත් වන උලෙළෙ මේ පොත නිකුත් කරන්නට ලැබීම හැමගේ දහම් නැණ දියුණුව පිණිස පවතීවා.

බුදුරදුන් දෙවියනට දෙසු පරමධර්ම මනුෂ්‍යනට සුදුසුසේ ප්‍රකරණ කොට බුදුන් දිවමන් කලම උගැන්වූ සැරියුත් මහ රහතන් වහන්සේ නමට මේ ගන පිරිණැමීමත් ලංකා මහා බෝධි සමිතිය මගින් තනවා ගෙන යන එම අග්‍රශ්‍රාවක ධාතු මහා විහාරය සඳහා මෙම පොතෙහි ආදායම ලංකා මහා බෝධි සමාගමට පිදීමෙන් හැමට කුසල් සිත් සඳහා වේවා.

අභිධර්ම දේශනාවන්හිදී එවං මෙසුතං ආදී නිදානයක් නොදැක්වීම ඇතැම් උගතුන් අභිධර්මය සූත්‍ර පිටකයෙන් ගන්නා ලද්දක් බවට සැක කිරීමට හේතු වුවද සැරියුත් මහරහතන් වහන්සේගේ සකස් කිරීම නිසා එයට නිදානයක් නොතැබූ බව ද ඇරත් පරමාර්ථ ධර්මයට නිදානයක් තබා සම්මුතියක් එක් කිරීම නොමනා බව ද අප අදහස ය. බුදුරජුන් දිවමන් කලම කරණ ලද සකස් කිරීම එසේම බුද්ධ භාෂිත වූ බව ද ශ්‍රද්ධාව ත් නුවණත් යොදා විමසීමෙන් වටහා ගත යුතු ය. මෙවැනි ධර්මග්‍රන්ථයන් හොඳින් මුද්‍රණය කරවීමෙහි මහජන ප්‍රසාදය දිනාගත් මරදානේ අනුල මුද්‍රණාලයයේ කළමනාකාර ඩබ්ලිව්. ඩී. ජේ. රත්නායක අප්පුහාමිට සහ එම සේවක මහතුන්ට ද පින්සිදු වේවා. දායක කාරකාදී මෙයට සහාය වූ හැමටත් මා දයාබර ගුරු දෙමව්පියාදීන්ටත් උතුම් නිවන් සුවයම ලැබේවා.

සදහම් සැමදා බැබළේවා!

වනවාසී ධම්මප්‍රභ ස්ථවිර

වනවාසී ධම්මප්‍රභ ස්ථවිර

2506
1962 ජූනි 13.
මහාබෝධි ධාතු මන්දිරය,
මාලිගාකන්ද පාර,
කොළඹ 10.

හැඳින්වීම.

නමො තස්ස භගවතො අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස.

1960 වේ පෙබරවාරි මස 5 වැනි සිකුරාදා සිට මැයි මස 27 වැනිදා තෙක් ලංකා විපස්සනා භාවනා සමිතියේ ආරාධනාවෙන් රථවිනීත සූත්‍රය විස්තර කිරීමෙන් සප්ත විශුද්ධිය මාතෘකා කොට සෑම සිකුරාදාවන්හිම ජාත්‍යන්තර භාවනා මධ්‍යස්ථානයේදී ධර්මදේශනා 17 ක් පැවැත්වීමි.

ගැඹුරු වූ එම ධර්ම දේශනාවන් වටහා ගැනීමට හා ඒ පිළිබඳ හොඳ උනන්දුවක් දැක්වීමට වාසනාවන්ත වූ ධර්මකාමී බුද්ධිමත් පිරිසක් ඇතිවීම පට්ඨාන දේශනාවන් පැවැත්වීමෙහි මා උත්සාහවත් කරවීය.

බුදු දහමෙහි ඉතා සියුම් වූ ගැඹුරු වූ ප්‍රත්‍යයාකාරය සවිස්තර ලෙස දක්වා වදාරා වූ මහා පට්ඨාන ප්‍රකරණය ඉගැන්වීම පිළිබඳ වාචනා මාර්ගයක් ඉගැන්වීමේ ක්‍රමයක් ලංකාවේ ඇදුරු පරපුරයන්හි ප්‍රචලිත බවක් නොදැකීමු. බුරුමයේ තවම ත්‍රිපිටකය උගන්වන්නේ අටුවා ග්‍රන්ථයන්හි සඳහන් පැරණි අටළොස් ගණයට අනුකූලව ය. එම අටළොස් ගණයේ මහා ප්‍රකරණිකා යනුවෙන් සඳහන් වන්නේ පට්ඨාන ධාරීහු ය. එහෙයින් පට්ඨානයම විශේෂයෙන් උගන්වන ආචාර්ය පරම්පරා හා ශිෂ්‍ය පිරිස් ද පට්ඨාන විහාර ද බුරුම රට ඇත.

මා බුරුමයේ ගත කළ කාලය තුළ පට්ඨානය ඉගෙනීමට කටපාඩම් කිරීමට වැඩි කාලයක් යෙදවූයේ බුදු සසුන අතුරුදහන්වීමේදී තුන් පිටකයෙන් පළමුව විනාශ වන්නේ පට්ඨාන ප්‍රකරණය නිසා එය විශේෂ වශයෙන් දැරීමෙන්, ඉගෙනීමෙන් සජ්ඣායනා කිරීමෙන්, දෙසීමෙන් ඇසීමෙන් තෙවලා බුදු දහම වූ පර්යාප්ති ශාසනයත් එයින්ම ප්‍රතිපත්ති ප්‍රතිවෙධ ශාසනයනුත්, ආරක්ෂා වන බව සැලකීමෙනි.

මෙම දේශනා එකපැහැර ලිහිල් බසින් ලියා දෙනමෙන් සැදැහැවත් ධර්මකාමී ඩබ්ලිව්. ආර්. ඩී. ඇස්. සේනාරත්න මහතාගේ ආරාධනය ධර්මය ඉගෙන ගන්නා කාලෙන් සැදැහැවතුන්ට මහත් උපකාරයෙකි. එසේ ලියාදෙන ලද පට්ඨාන දේශනා පත්‍රිකා මෙසේ ධර්ම ප්‍රචාරයක් වශයෙන් මුද්‍රණය කරවා මහජනයා අතට පත් කරවන්නට ලැබීම මහත් කුශලයක් කොට සලකමු. බුදු දහමෙහි ඉතාම ත් ශ්‍රේෂ්ඨ වූ මෙම ධර්මය හැමෝත් වටහා ගැනීමට උත්සාහ කිරීමෙන් දැරීමෙන් ක්‍රියාවෙහි යෙදවීමෙන් ශාන්ත වූ නිවන් සුවය ලබා ගනිත්වා.

ලංකා විපස්සනා භාවනා සමිතිය පට්ඨාන දේශනා සඳහා ආරාධනා කිරීමෙන් විදර්ශනා ප්‍රතිපත්ති ප්‍රතිවෙධ ශාසන දියුණුවට මහත් සේවයක් කළා ය.

වනවාසී ධර්මප්‍රභ ස්ථවිර.

වනවාසී ධම්මප්‍රභ ස්ථවිර.