අර්ත්‍ථශාලිනී අර්ත්‍ථකථා සන්නය 1911.pdf
- කතෘ :
- කේ. සබානන්ද හිමි ආදීන්
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 1911
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 1911
- පිටු ගණන :
- 269
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 3,079
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2019-03-29
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 61 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
අත්‍ථශාලිනී අර්ත්‍ථකථා සන්නය (ප්‍රථම භාගය) හෙවත් දම්සඟුණූ අටුවා සන්නය යනු අභිධර්ම පිටකයේ පළමු ප්‍රකරණය වන ධම්මසංගණී පාළියට අදාළ අටුවාව වූ අට්ඨසාලිනිය සඳහා සම්පාදනය කරන ලද සිංහල සන්න ග්‍රන්ථයකි.
මෙම ග්‍රන්ථය කේ. සබානන්ද හිමි, කේ. සුධම්මාලංකාර හිමි සහ ඩබ්ලිව්. සද්ධානන්ද හිමි යන තෙරුන් වහන්සේලා විසින් සම්පාදනය කර ඇති අතර, දහනව වන සියවසේ අගභාගයේ හා විසිවන සියවසේ මුල් භාගයේ විසූ ප්‍රකට විද්වතෙකු වූ ඇම්. ධර්මරත්න පඬිවරයාගේ උපදෙස් හා සහාය ද මේ සඳහා ලැබී ඇත. පියර් අප්පුහාමි විදුන ආරච්චි මහතා සහ කේ. ඩී. අර්නෝලිස් අප්පුහාමි යන මහතුන්ගේ දායකත්වයෙන් බුද්ධ වර්ෂ 2455 (ක්‍රි.ව. 1911) දී මෙය මුද්‍රණය කරවා තිබේ.
අභිධර්මය ගැඹුරින් හදාරන විද්‍යාර්ථීන්ට මූලික අටුවා පාඨ පදගත අර්ථ සහිතව තේරුම් ගැනීම සඳහා සකස් කරන ලද මෙම ප්‍රථම භාගයෙන් ධම්මසංගණී අටුවාවේ නිදාන කථාව ඇතුළු චිත්ත විභක්ති කාණ්ඩයේ මුල් කොටස විස්තර කෙරේ.
සංඥාපනය.
අත්‍ථශාලිනී අත්‍ථකථා සන්නය.
අනන්ත පඤ්ඤං ජිතපඤ්චමාරකං අනන්තදං ධම්ම පදෙය්‍ය වෙදිනං අනන්ත දස්සිං කරුණා පතිස්සයං අනන්ත වාරං පණමාම තං ජිනං
අනන්තදං යං ගදිතං ජිනෙන අකාලිකං තප්පටි පජ්ජකානං අසඞ්ඛතං මග්ග ඵලෙහු පෙතං අනුත්තරං ධම්ම වරං නමාමි
නිරඞ්ගණං සංගතපාප සබ්බං සබ්බං ජිනානං කුසලජ්ඣිකානං ඛෙත්තං ගණීසං සුසමාහි තත්තං නමාමි තංසංඝ පිතං ගුණෙහි
ස්වර්‍ණ සුගත තථාගත අර්හත් සම්යක් සම්බුද්ධ සර්‍වඥ රාජොත්තමයාණන්වහන්සේගේ මුඛොද්ගීර්‍ණවූ සූත්‍රාභිධර්‍මවිනය සංඛ්‍යාත පිටකත්‍රය අතුරෙන් පරමගම්භීර වූ විවිධ විශේෂනයාචිත ධර්‍මාතිරෙක ධර්‍ම සංඛ්‍යාත අභිධර්‍මපිටක පරියාපන්න සප්තප්‍රකරණයන් අතුරෙන් ආදිභූතවූ වදාළ ධම්මසඞ්ගණී ප්‍රකරණාගතපාලිය සර්‍වඥාඥා චාරිත්‍රා තොමෝ අත්‍ථශාලිනී අත්‍ථකථා නම්වි-
ඒ අත්‍ථශාලිනී නම්වූ ප්‍රකීර්‍ණක දෙශනා සංඛ්‍යාත අත්‍ථ වර්‍ණනා තොමෝ විශුද්ධ බුද්ධින් ප්‍රසිද්ධ අනුබුද්ධ බුද්ධඝොෂ මහාසාමිපාදයන් විසින් මෙයින් හවුරුදු 1512 කින් මතුයෙහි මෙම ශ්‍රී ලංකාද්වීපාන්තර්‍ගත අනුරාධපුරයෙහි මහාබෝධීන් විභූෂිතවූ මහා විහාරයට දක්‍ෂිණ දික්භාගයෙහි පිහිටි “පධානඝර” නම් මහ පායෙහි වැඩහිඳ මහානාම රජු කෙරෙන් ලබනලද උපස්ථාන ඇතිව තථාගත දෙශිත දෙලක්‍ෂ පන්සැත්තෑ දහස් දෙසිය පණස් ග්‍රන්ථ සංඛ්‍යාවකින් ප්‍රතිමණ්ඩිතවූ පිටකත්‍රය පාළියට තුන්ලක්‍ෂ එක්සැටදහස් සත්සිය පණසක් පමණ ග්‍රන්ථ සංඛ්‍යාවකින් අත්‍ථකථානය පාලි භාෂා සමාරෝපන සමයෙහි අභිධර්ම පිටක පරියාපන්න ධම්මසඞ්ගණී ප්‍රකරණය සම්බන්ධව ලියනලදී. තදීය සිංහලාඛ්‍ය ව්‍යාඛ්‍යානය අත්‍ථශාලිනී අත්‍ථකථා සන්නය නම්වේ.
ඒ පාලි භාෂා සමාරෝපිත අත්‍ථශාලිනී නම් ප්‍රකීර්‍ණක දෙශනා තොමෝ පාලි විසිනුත් අත්‍ථ විසිනුත් පරම ගම්භීර හෙයින් ශෛලීගත පුරාතන සන්න ගැටපදයක් මෙකල ලක්දිව නොමැති හෙයින්ද මහා විහාරාඛ්‍ය වාචනා මාර්‍ගය පරිදි හදාරවන ආචාර්ය්‍යවරයන්ගේ දුර්ලභත්වයෙන් පරිශීලනයෙන් තොරවූවා සේ පෙනෙයි.
එසේ අභාවප්‍රාප්තවන්ට යන පරමාර්ත්‍ථධර්‍මයාගේ චිරස්ථිතිකෘතිකාමීවූ මීගමු සලාවත දෙදිශාවේ අමරපුර මූලවංශික නිකායේ ප්‍රධාන සංඝ නායක ධුරන්ධර අසමදෘෂ්ටිගුණ “සිරිසුගත සාසනවංසාලඞ්කාර” යන සර්‍වඥතා ප්‍රවර නාමධාරී ධම්මාරාමාභිධාන මහා ස්ථවිරොත්තමයාණන් විසින් පෙළඹවූ කේ. සබානන්දහිමි, කේ. සුධම්මාලඞ්කාරහිමි, ඩබ්ලිව්. සද්ධානන්දහිමි යන අප විසින් මහාවිහාරාඛ්‍ය ආචාර්‍ය්‍යොපදෙසානුල්ලඞ්ඝනයෙන් අත්‍ථශාලිනී අත්‍ථ කථා සන්නය නම්වූ මේ ශෛලීගත ව්‍යාඛ්‍යානය රත්මලානේ පදිඤ්චි “බුද්ධශාසන මහාසුර සෙනාපති” යන රාජදත්ත නාමධාරී ඇම් ධර්මරත්න ලක්ෂ්මීපති කතුතුමාණන් ඇසුරුකිරීමෙන් ලබනලද විශෙෂොප දෙශාශ්‍රයෙන් මෙකල ලක්දිවින් අභාව ප්‍රාප්තවන්ට යන පරමාර්ත්‍ථධර්‍මය පරිශීලනයකරණුවන්ගේ පහසුව හා ප්‍රයොජනයද ශාසනාභිවෘද්ධියද සලකා ඉතා ව්‍යායාමයෙන් ලියනලදී
අභිධර්‍මපිටකය හදාරණු කැමති ආධුනිකයන් විසින් අභිධර්ම අටුවා තුනින් පළමුකොට මේ අත්‍ථශාලිනීනම්වූ දම්සඟුණි අටුවාව ගුරුන්කෙරෙන් ඉගෙන තදනන්තරව මූල ටීකා මධුටීකා මණිදීප ටීකාදිය ඇසුරුකිරීමෙන් පරමාර්ත්‍ථධර්‍මය කටයුතු ලෙසින් යථොක්ත මුලටීකාදිය ඇසුරු නොකොටම මෙම අත්‍ථ කථායෙහි ශාස්ත්‍රාර්ථාවබොධය මේ සන්නය භාවිතාවීමෙන් ලැබියහැකිවේ.
“කස්සචෙතො නවීජ්ජන්ති කස්ස නත්ථි අපාගතා කොන ධම්මොගමාපාදි කොවාධීරො සදාසතො”
යනු බුදුවදන් බැවින් සර්‍වඥයන් උතුමන් විනා අප වැන්නෝ මෙබඳු භාරදුර කෘත්‍යයක් සම්පූර්‍ණාර්ත්‍ථයෙන් එකවරකින්ම කෙසේ නිර්දොෂත්වයට පමුණුවාලමුද? එහෙයින් මෙරමා ගුණාක්‍ෂමව ඊර්‍ෂ්‍යාපිශාචාචාරව දොෂ නිරීක්‍ෂණයෙහි තත්පරවූ පණ්ඩිතමානීන් හැර මෙබඳු ග්‍රන්ථධාරණයෙහි පරිශ්‍රම දත් ආභිධර්මික මහාප්‍රාඥයෝම මෙහි ප්‍රමාණවෙති.
විශෙෂ වශයෙන් වනාහි පරමාර්‍ථ ධර්‍මය ඉගෙනගණු කැමැත්තන් විසින් ධම්මසඞ්ගණී ප්‍රකරණයෙහි වදාළ සතර පරමාර්ත්‍ථය සංක්‍ෂෙප වශයෙන් අභිධර්‍මාත්‍ථ සංග්‍රහයෙන් ඉගෙන තදනන්තරව අත්‍ථශාලිනී අටුවාව පළමුකොටද සම්මොහවිනොදනී විභඞ්ග අටුවාව දෙවනුවද පඤ්චප්පකරණාත්‍ථකථාය පරමාර්‍ථාවබොධකරණු කැමැත්තන් විසින් මේ සන්නය පරිශීලනය කිරීමෙන් තමන් තමන්ගේ මනොරථය සුවසේ සිදුකරගතයුතු බැව් මතක් කරම්හ.
තවද ධම්මසඞ්ගණී ප්‍රකරණයට ඇතුළත් චිත්ත විභක්ති කාණ්ඩය රූප කාණ්ඩය නික්‍ෂෙප කාණ්ඩය අත්‍ථකථා කාණ්ඩය යන සතර පරිච්ඡෙදයන් අතුරෙන් චිත්ත විභක්ති කාණ්ඩ අටුවා සන්නය ස්වල්පයක් හැර වැඩියක් මෙහි ඇතුළත්හයි. චිත්ත විභක්ති කාණ්ඩය මෙබඳු කාණ්ඩ දෙකකින් හා නික්‍ෂෙප කාණ්ඩ අත්‍ථකථා කාණ්ඩය එක් කාණ්ඩයකින්දැයි යන මෙබඳු කාණ්ඩ තුණකින් පොත අවසන් කරන්ට උත්සාහ කරන්නෙමු.
මීවගම-කර්තෘ උභය.