අභිධර්මාර්ථ සංග්‍රහ පුරාණ සන්නය.pdf
- කතෘ :
- අනුරුද්ධ හිමි
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 1960
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 1960
- පිටු ගණන :
- 299
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 2,293
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2018-02-14
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 61 MB
වෙනත් සංස්කරණ
- අභිධර්මාර්ථ සංග්‍රහ විස්තර සන්නය - අනුරුද්ධ හිමි 1926
අනුරුද්ධ හිමි · 1926
- අභිධර්මාත්ථසංග්රහ සන්නය (අත්පිටපත) 1930
සාරිපුත්ත සංඝරාජ හිමි · 1930
- අභිධර්‍මාත්‍ථ සඞ්ග්‍රහ විස්තරාර්‍ත්‍ථ වර්‍ණනාව - පොළොන්නරුවේ සාරිපුත්ත හිමි 1950
පොළොන්නරුවේ සාරිපුත්ත හිමි · 1950
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
අභිධම්මත්ථ සඞ්ග්‍රහ පුරාණ සන්නය යනු අනුරුද්ධ මහා ස්වාමිපාදයන් වහන්සේ විසින් රචිත සුප්‍රකට ‘අභිධම්මත්ථ සංග්‍රහය’ නම් අභිධර්ම මූල ග්‍රන්ථය සඳහා පොළොන්නරු යුගයේ වැඩවිසූ ශාරීපුත්‍ර සංඝරාජ මාහිමියන් විසින් රචිත යැයි සැලකෙන ප්‍රශස්ත පුරාණ සිංහල සන්නයයි.
මෙම කෘතිය පළමුවරට 1897 දී ද, දෙවනුව 1916 දී ද අමරපුර නිකායේ මහානායක ධම්මකිත්ති සිරි තොටගමුවේ පඤ්ඤාමොලි තිස්ස මහානායක ස්ථවිරයන් වහන්සේගේ සංස්කරණයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කරන ලදී. මෙම පස්වැනි මුද්‍රණය (1960) උන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍ය රන්දොඹේ මහාචේතිය පරිවේණාධිපති වලගෙදර සොමාලෝක තිස්ස නායක ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් පැරණි පුස්කොළ පිටපත් හා විභාවිනී ආදී ටීකා ග්‍රන්ථ සැසඳීමෙන් යුතුව යළි සංශෝධනය කර සම්පාදනය කර ඇත.
අභිධර්ම පිටකයේ එන ගැඹුරු කරුණු ඉතා පැහැදිලි ලෙස විග්‍රහ කරන මෙහි අභිධර්මාර්ථ සංග්‍රහයේ පරිච්ඡේද නවයම අන්තර්ගතය:
- චිත්ත සංග්‍රහ විභාගය
- චෛතසික සංග්‍රහය
- ප්‍රකීර්‍ණක සංග්‍රහ විභාගය
- වීථි සංග්‍රහ විභාගය
- වීථි මුත්ත සංග්‍රහ විභාගය
- රූප සංග්‍රහ විභාගය
- සමුච්චය සංග්‍රහ විභාගය
- ප්‍රත්‍යය සංග්‍රහ විභාගය
- කම්මට්ඨාන විභාග සංග්‍රහය
හැඳින්වීම.
සුවිමල විපුල ප්‍රඥාපාටව ජනකවූ “පරමාත්‍ථ දෙශනා”නම් ලද අභිධර්ම පිටක දෙශනාව ප්‍රථමයෙහි පෙළ අටුවා පමණෙකින් අධ්‍යයන අධ්‍යාපන දෙක්හි පැවතෙමින් පවත්නා අතර, ආචාර්ය්‍යවර්‍ය්‍ය බුද්ධඝොෂ මාහිමියාණන් වහන්සේ හා සමානකාලිකවූ සොළීරට උරග පුරාධිවාසී ආචාර්‍ය්‍ය බුද්ධදත්ත මහා ස්වාමිපාදයන් වහන්සේ විසින් පළමුකොට ආභිධර්මික ශිෂ්‍යානුග්‍රහයෙන් ග්‍රහණ ධාරණයෙහි පහසුලෙස “අභිධම්මාවතාර” නම් සංක්ෂෙප ප්‍රකරණය කරන ලද්දේය.
ඒ වනාහි උන්වහන්සේ විසින් විනය පිටකයට කරන ලද “විනය විනිශ්චය” නම් ප්‍රකරණය මෙන් ම ශාසනික ආධුනික යන්හට විපුල ප්‍රඥා පාටවය ගෙන දෙමින් පැවැත්තේ, නමුදු එයින් පසු කාලයෙහි ඊටත් වඩා සුබොධ ක්‍රමයකින් අතිසංක්‍ෂිප්තවූ “අභිධම්මත්ථ සංග්‍රහ” නම් ප්‍රකරණය ලක්දිව මහා විහාර වංශික ආචාර්‍ය්‍ය අනුරුද්ධ මහා ස්වාමිපාදයන් වහන්සේ විසින් කරන ලද්දේය.
ඒ මේ ග්‍රන්ථය එම ආචාර්‍ය්‍යපාදයන් කළ “නාමරූප පරිච්ඡේද, පරමත්ථ විනිශ්චය” යන සෙසු අභිධර්ම ප්‍රකරණයන්ටද වඩා ග්‍රහණ ධාරණ දෙක්හි භාවිත බවට පැමිණියේය. ඒ හෙයින් සෙසු ප්‍රකරණයකට නොමැති තරම් නොයෙක් ව්‍යාඛ්‍යානද කලින් කළ මේ ග්‍රන්ථය සම්බන්ධව කරන ලද්දේය.
මීට අවුරුදු අටසිය ගණනකින් ඔබ්බෙහි කරන ලදැයි අනුමානයෙන් සැලකිය යුතු වූ කාල ප්‍රමාණය ඇති ඒ මේ ප්‍රකරණයට පොළොන්නරු පුර මහලු පැරකුම්බා මහ රජාණන් කාලයෙහි දිඹුලාගල මහා කාශ්‍යප සංඝරාජොත්තමයන් වහන්සේ විසින් කරන ලදැයි සලකන ලද “පුරාණ ටීකාවද” මෙම “අභිධම්මත්ථ සංග්‍රහ සන්නයද” “අභිධම්මත්ථ විභාවිනී” නම් විස්තාර ටීකාවද, “සංක්ෂෙප වණ්ණනා නම් ටීකාවද” යන ව්‍යාඛ්‍යාන සතර මෙරට වැසියනට දුර්ලභ නො වෙති.
සියම් බුරුම දෙශාදියෙහි එයින් මෑත කාලයෙහිද සෙසුත් ව්‍යාඛ්‍යාන පදයෝජනා උපදවන ලද බව පෙනේ. යටකී ව්‍යාඛ්‍යාන සතරෙන් “සංක්ෂෙප වණ්ණනාව” හැර ඉතිරි තුන් ව්‍යාඛ්‍යානයෝ ම මෙ ලක්දිව්හි කරණ ලදහ. එයින් පුරාණ ටීකාවත් ඇසුරුකොට මේ සිංහල සන්නය ලියන ලද බව හැඟේ.
එබැවින් විභාවිනී ආදී සෙසු ව්‍යාඛ්‍යාන වලට වඩා සන්නය පුරාතනය. ඒ එසේමැයි. “මහාසාරාත්‍ථදීපනී විනය ටීකා,” “පරමත්ථමඤ්ජුසා,” “අංගුත්තර ටීකා,” “පඤ්චිකාලංකාර චාන්ද්‍රපඤ්චිකා ටීකා,” යනාදී ප්‍රශස්ත මහා ග්‍රන්ථයන් කළ ආචාර්‍ය්‍ය ශාරීපුත්‍ර සංඝරාජ මාහිමියන් වහන්සේ විසින් මේ සිංහල සන්නයද, තච්ඡිෂ්‍ය මහා ස්ථවිර කෙනෙකුන් විසින් “විභාවිනී ටීකා” වද ලක්දිව ආචාර්‍ය්‍ය පරම්පරාවෙන්ම ධර්‍මවිනය ඉගෙන අභිමද්දිත පුරයට වැඩි ඡප්පටාභිධාන සද්ධම්මජොතිපාල මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් “සංක්ෂෙප වණ්ණනා” නම් ටීකාව ද කරන ලද බව ඒ ඒ ග්‍රන්ථයන්හිම කියන ලද්දේය.
මෙයින් “විභාවිනී ටීකාව” බොහෝ සෙයින් පුරාණ ටීකාව හා සිංහල සන්නයත් ඇසුරුකොට ලියනලද්දකි. එහි කිසි තැනෙක අමුතු විස්තරද ඇතුළත් කෙරෙමින් කිසිතැනෙක සන්නයෙහි විස්තර කළ තැන් සංක්‍ෂෙපද කරනලද්දේය. “සංක්ෂෙප වණ්ණනා” සන්න ටීකාවන් ඇසුරු කෙරෙමින් එහි විස්තර නොවු සමහර තැන් වර්ණනා කොට ලියනලද්දකි. මෙසේ හෙයින් මේ ටීකා තුනද, සිංහල සන්නයද, යන ව්‍යාඛ්‍යාන සතරම මෙකල්හි “අභිධර්‍මාත්‍ථ සංග්‍රහය” පුහුණු කරණ ආධුනිකයන්හට අවශ්‍ය යෙන් උපකාරී වේ.
ඒ මේ ග්‍රන්ථ අතුරෙන් අභිධර්මාත්ථසංග්රහ මුල ග්‍රන්ථයද ටීකා ත්‍රයද සිංහලාක්‍ෂරයෙන් හා බුරුම අකුරෙන්ද මුද්‍රිතව තිබෙන හෙයින් සංශොධිතවූ ඒ පොත් දැනට නිරායාසයෙන් ලැබේ. “පුරාතන සන්න පොත” එපමණ සුලභ නොව ලිපි දොෂයෙන් දූෂිතවද පැවති හෙයින් ශාසනස්ථිතිකාමී ශ්‍රද්ධා බුද්ධිසම්පන්න කීපදෙනෙකුන් විසින් සමාරාධිතවූ අපි,
අප ආචාර්ය්යොත්තම වැලිතොට අඹගහපිටියේ විහාරාධිපතිව වැඩවිසූ අසදෘශ ග්‍රන්ථකර්තෘවරයෙක්වූ අති ගෞරවාර්හ අමරපුර ගණපාමොක්ඛාචරිය අරියවංසාලංකාර විමලසාර තිස්සාභිධාන අමරපුර නිකායේ මහානායක ස්ථවිර ස්වාමිපාදයන් වහන් සේගේ ශිෂ්‍ය කෙනෙක් වූ, මිගමු සුගතාරාමාධිපතිව වැඩවිසූ ගෞරවාර්හ ආචාර්‍ය්‍ය බ්‍රහ්මවංසාවතංස ධම්මරතන තිස්ස මහා ස්ථවිරපාදයන් වහන්සේගේද විශේෂාධාර ඇතිව විරාගතා ප්‍රමාදිකා ලිපිදොෂ නිරාකරණ වශයෙන් සංශොධනය කොට යමින් —
අප ආචාර්ය්යොත්තම විචක්ෂණ ශෙඛරොත්තම පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පරිවෙණාධිපතිව වැඩවිසූ අති ගෞරවාර්හ ත්‍රිපිටක වාගීශ්වරාචාර්ය්‍ය උපාධ්‍යාය ධුරන්ධර රත්මලානේ ධර්මකීර්ති ශ්‍රී ධර්මාරාමාභිධාන කොළඹ හලාවත දෙදිශාවේ ප්‍රධාන නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේගෙන් ලබනලද සමාදර ප්‍රතිග්‍රහණයද ඇතිව, ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1897 තේදී ප්‍රථම වාරයෙහි ශුද්ධකොට ප්‍රසිද්ධියට පමුණුවා ලීමු.
අප විසින් සංශොධිතවූ ඒ මේ ග්‍රන්ථය මුද්‍රාවට නිමාවට ගිය හෙයින් අවුරුදු කීපයක සිට ආධුනිකයන්හට අවශ්‍යව පැවැති මේ ග්‍රන්ථය ප්‍රථමවර මුද්‍රණයෙහිදී කිසිතැනක ශෙෂව තිබූ ලිපි දොෂාංශද දුරු කෙරෙමින් මෙය පරිශීලනය කරන්නවුන්ගේ විශේෂ ප්‍රයෝජනය පිණිස අභිධර්මාත්ථසංග්රහ මූල ග්‍රන්ථයද මීටම සුදුසු පරිද්දෙන් ඇතුළත් කිරීමෙන් ද්විතීය වාරයෙහි සංස්කරණය අත්‍යර්ත්‍ථයෙන් සාර්‍ථකවන සේ මුද්‍රණයට පමුණුවා ලීමු.
තද්‍රීය මුද්‍රණයෙහි වර්ගී යෝජකාදීන්ගේ ප්‍රමාදයෙන් ඇතිවූ ඌනතාදිය සම්පූර්ණකරනු පිණිස ලියන ලද ශුද්ධිපත්‍රයක් හා සමඟ මෙම ග්‍රන්ථය ද්විතීය වාරයෙහිද විද්‍යාලංකාර පරිවෙණාධිපතිව වැඩවිසූ පණ්ඩිත ශිරොමණී ධර්මකීර්ති ශ්‍රී ධර්මාරාමාභිධාන ප්‍රධාන නායක මාහිමියාණන් වහන්සේට පිළිගන්වා ලබන ලද සමාදර ප්‍රතිග්‍රහණය ඇතිව, ක්‍රි. වර්ෂ 1916 දී ප්‍රසිද්ධියට පමුණුවන ලදී.
මෙසේ ද්විතීය සංස්කරණයෙන් මුද්‍රාපිතවූ ග්‍රන්ථයද නිමවූ හෙයින් මේ තෘතීය සංස්කරණය ශුද්ධකොට නිසිසේ ප්‍රකාශයට පත්කෙළෙමු. තවද අපගේ අනවකාශාදිය නිසා ශොධ්‍යපත්‍ර සම්පාදනාදී කටයුතු අපගේ ප්‍රමුඛ ශිෂ්‍යවූ පණ්ඩිත වලගෙදර සොමාලොක තිස්ස තැන ලවා කරවනලද බවත් ශාසන ගෞරව පූර්වකව මෙයින් ප්‍රකාශ කරම්හ.
අමරපුර ගණපාමොක්ඛාචරිය ධම්මකිත්ති සිරි තොටගමුවේ පඤ්ඤාමොලි තිස්සාභිධාන අමරපුර නිකායේ මහා නායක ස්ථවිර.
පඤ්චම සංස්කරණය.
රන්දොඹේ මහාචෙතිය පරිවෙණාධිපති ව වැඩ වසමින් සමීක්‍ෂදු ශාසනාභිවෘද්ධි වර්‍ධනය සිදුකර වදාළ ත්‍රිපිටකවාගීශ්වරාචාර්‍ය්‍ය පරම පූජ්‍ය අමරපුර ගණපාමොක්ඛාචරිය ධම්මකිත්ති සිරි තොටගමුවේ පඤ්ඤාමොලි තිස්සාභිධාන අස්මදාචාර්‍ය්‍යොත්තම අමරපුර නිකායේ මහානායක මාහිමියාණන් වහන්සේ විසින් සංශොධිත වූ අභිධර්‍මාර්ත්‍ථ සඞ්ග්‍රහ පුරාණ සන්නයෙහි චතුර්‍ථ සංස්කරණය ද උන්වහන්සේ ගේ අවසරය ලෙස යථාකාලයෙහි සිදුකරන ලදි. ඒ මේ චතුර්‍ථ මුද්‍රණය ද නිමවිය.
අප විසින් කරන ලද මේ පඤ්චම සංස්කරණය “අභිධර්‍මාර්ත්‍ථ සඞ්ග්‍රහ සන්න” පැරණි පුස්කොළ පිටපත් කීපයක් හා විභාවිනී ටීකා, පරමත්‍ථදීපනී ටීකා’දිය සමග ද සසඳා බලමින් සංශොධන පූර්වකව සකස් කරන ලදී. ඒ සඳහා වැලිතර මහා කප්පින මුදලින්දාරාමාධිපති පූජ්‍ය මාවඩවිල පඤ්ඤාසෙන ස්ථවිරයන් වහන්සේ හා පූජ්‍යපාද කොස්ගොඩ සෑගල්ලේ අමරමූර්ති විහාරාධිපති අරියවංසාලංකාර සිරි සාරාලංකාරතිස්ස නායක ස්වාමීන්ද්‍රයන් වහන්සේ ද පොත් සපයා දීමෙන් ආධාර කළ බව සතුටින් කියමු.
මෙය මුද්‍රණයෙහිදී අප පිරිවෙනේ ආදිශිෂ්‍යවරයෙක්වූද, දැනට විද්‍යොදය විශ්වවිද්‍යාලයෙහි නියුක්තවූද, ප්‍රසිද්ධ ගත් කතුවරයෙක් වූ පණ්ඩිත රන්දොඹේ වනරතන තිස්ස ස්ථවිරයන් ශුද්ධ පත්‍ර බලා දෙමින් නොපමාව මේ නිමකරවූ බවද, අනුල මුද්‍රණාලයේ කළමනාකාර තැන්පත් ඩබ්ලිව්. ඩී. ජේ. රත්නායක මහතා ඇතුළු කාර්‍ය්‍යමණ්ඩලය මුද්‍රණ වැඩ යුහුව හොඳින් සිදුකර දුන් බවද ස්තුති පෙරටුව සඳහන් කරමු.
අපගේ අතිශය හිතෛෂී ප්‍රධාන කාරකරු දායක මහතෙක්ව විසූ, සත්ගුණවත් ඇම්. ඩී. පී. ප්‍රනාන්දු මුදලාලි මහතාණන්ගේ ඥාති පුත්‍රවූ ද, ඇම්. ඩී. පී. ප්‍රනාන්දු සහ සමාගමේ කළමනාකාර අධ්‍යක්ෂ වූ ද, ඩී. ඇස්. ප්‍රනාන්දු මහතා සහ බලපිටි-වලගෙදර ඇල්. පී. ද ඇස්. විජේතිලක ආරච්චි මහතා විසින් 1 වැනි පොරමයේ සිට 14 වැනි පොරමය තෙක්, අලුත්ගම ගුණසේකර මුද්‍රණාලයේ ද, 15 වැනි පොරමයේ සිට ඉතිරි සියල්ල කොළඹ-මරදානේ අනුල මුද්‍රණාලයෙහි ද මුද්‍රණය කරවන ලද බව ස්තුති පෙරටුව කියමු.
වලගෙදර සොමාලොක තිස්ස නායක ස්ථවිර.
2503 / 1960 සැප්තැම්බර් මස 4 දින, රන්දොඹේ, මහාචෙතිය පිරිවෙනේදී ය. අම්බලන්ගොඩ.