සුබෝධාලංකාරය - පුරාතන සන්න සහිත.pdf
- කතෘ :
- සංඝරක්ඛිත හිමි
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 1910
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 1910
- පිටු ගණන :
- 233
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 2,246
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2018-02-14
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 88 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
සුබොධාලංකාරය යනු ක්‍රි.ව. 12 වන සියවසේ (පොළොන්නරු යුගයේ) වැඩ විසූ මහාමනෝපාධ්‍යාය ශ්‍රී සංඝරක්ඛිත මහාස්වාමිපාදයන් වහන්සේ විසින් රචිත පාලි අලංකාර ශාස්ත්‍ර ග්‍රන්ථයයි. පාලි සාහිත්‍යයේ අලංකාර ශාස්ත්‍රය විග්‍රහ කරන ප්‍රමුඛතම ග්‍රන්ථය වන මෙහි දෝෂ, ශබ්දාලංකාර, අර්ථාලංකාර ආදී කාව්‍ය ලක්ෂණ විස්තර කෙරේ.
මෙම සංස්කරණය පුරාතන පණ්ඩිතවරයෙකු විසින් ලියන ලද පෞරාණික ව්‍යාඛ්‍යානය (සන්නය) සහිතව ඉදිරිපත් කර ඇති අතර, රන්දොඹේ ශ්‍රී පුෂ්පාරාම විහාරාවාසී මහාචේතිය පිරිවෙන්හි උපාචාර්ය උදම්මිට ධම්මරක්ඛිතතිස්ස ස්ථවිරයන් වහන්සේ විසින් විවිධ පුස්කොළ පිටපත් හා ටීකා ආශ්‍රයෙන් ශෝධනය කොට සකස් කරන ලද්දකි. තවද උන්වහන්සේ විසින් සම්පාදිත නවීන ‘ලීනාර්ථවර්ණනාව’ (Glossary) ද මෙහි අගට ඇතුළත් කර තිබේ.
මෙම කෘතිය ක්‍රි.ව. 1910 (බු.ව. 2453) දී ආර්. කේ. ඩී. සිල්වා මුදලාලි සහ ආර්. සිමාරිස් ද සිල්වා මුදලාලි යන මහතුන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් රන්දොඹේ විද්‍යාදර්පණ යන්ත්‍රාලයෙහි මුද්‍රණය කරවා ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
සංඥාපනය.
සියලු කවිජන මනොනෙක ශෙඛරායමාන මෙම සුබොධාලංකාරනම් වූ සකල කවිජනප්‍රශංසා ප්‍රවර්තනා නිර්භීත ශුද්ධමාගධීපාලි භාෂාප්‍රකාශිත ග්‍රන්ථරත්නය ශ්‍රී ලංකාද්වීපාවාතංස පණ්ඩිතොත්තමයන් විසින් අත්‍යාදර පරිශීලිත සම්භාවිතව පැවතෙන ලද්දකි—ශුද්ධ සිංහල භාෂාවට ශිලාවංශාවතංස කුමාරදාසූ විසින් විරචිත ජානකීහරණාභිධාන ග්‍රන්ථය මෙන්ද, සංස්කෘත භාෂාවට සමස්ත කවිකුලතිලකායමාන ශ්‍රී දණ්ඩ්‍යාචාර්යයන් විසින් විරචිත කාව්‍යාදර්ශාභිධාන ග්‍රන්ථය මෙන්ද සකල ජනතාවට මූලභාෂාවවූ දශබල දෙශිත ශුද්ධමාගධී පාලි භාෂාවට ආචාර්ය්ය ශ්‍රී සංඝරක්ඛිත මහාස්වාමිපාදයන් වහන්සේ විසින් විරචිත මෙම සුබොධාලංකාරනම් ග්‍රන්ථරත්නය තෙම පරමොපකාරී වන්නේය—මෙහි ආචාර්ය්ය සංඝරක්ඛිත මහාස්වාමීන් විසින්ම මෙම සුබොධාලංකාරය රචනාකරනලදබව මෙහිම “සුකී සංඝරක්ඛිත මහාසාමිපාද විරචිතෙ සුබොධාලංකාරෙ දොසාවබොධොනාම පඨමො පරිච්ඡෙදො” යනාදි පරිච්ඡෙදාවසාන පාඨයන් ගෙන්ම ප්‍රකාශවේ—මෙම ආචාර්ය්ය ශ්‍රී සංඝරක්ඛිත මහාස්වාමිපාදයෝ එකශ්‍රැතියෙන් නෙකසහශ්‍ර ග්‍රන්ථධාරණ සාමර්ථ්‍ය ඇති දශමහා පණ්ඩිත ස්ථවිරයන් වහන්සේලා අතුරෙහි ප්‍රධාන මහා ස්ථවිරයාණ කෙනෙක් බව දෙවරක්ඛිතාභිධාන ද්විතීය ධම්මකීර්ති මහා ස්ථවිර පාදයන් වහන්සේ විසින් විරචිත ශාසනාවතාරනම්වූ නිකාය සංග්‍රහයෙහි දක්වා තිබේ—ඒ මෙසේයි—
“එක ශ්‍රැතියෙන් නෙක සහශ්‍ර ග්‍රන්ථ ධාරණයට සමර්ථ වූ වෘද්ධගුණ ඇති ශාරීපුත්‍ර මහාස්වාමිපාදයන් පටන් සංඝරක්ඛිතය, සුමංගලය, වාගීශ්වරය, ධර්මකීර්තිය, නාගසේනය, ආනන්දය, වෙදෙහය, බුද්ධප්‍රියය, අනවමදර්ශීය, යනාදී මහාස්ථවිරවරයෝ නොයෙක් ටීකාවිභාගා තත්ප්‍රවෙගොපායවූ අනෙකප්‍රකාරවූ ධර්මප්‍රබන්ධ හා සන්න ගැටපද පිටපත් ආදිය උපදවා බුදුන්ගේ පර්‍ය්‍යාප්ති ශාසනය බැබලවූහ” යනුයි—මෙසෙයින් මුන්වහන්සේගේ ග්‍රන්ථනිර්මාණ ප්‍රවීණත්වය විශේෂයෙන් ප්‍රකාශවේ—තවද මුන්වහන්සේ මෙම සුබොධාලංකාරය පමණක් නොව ශුද්ධමාගධ භාෂොපකාරී වූද අලංකාරහා ව්‍යාකරණ ශාස්ත්‍රොපකාරීවූද බුද්ධශාසනාභිවෘද්ධියට තවත් බොහෝ ග්‍රන්ථයන් එනම් සුසද්ද සිද්ධියෝගය, වෘත්තොදයය, සුමංගලප්පසාදනීනම් වූ බුද්ධසික්ඛාටීකාව, සම්බන්ධචින්තාව, යනමේ ග්‍රන්ථ රචිත බව සම්බන්ධ චින්තාවෙහි දක්වා තිබේ—ඒ මෙසේයි—
සුසද්ද සිද්ධිං යො මග්ගං නිච්ඡයං සම්විධඤ්ඤුනා, අකා සුබොධාලංකාරං වුත්තොදය මනාකුලං සංඝරක්ඛිත නාමෙන සාසනොදය කාරිනා බුද්ධ සික්ඛාය ටීකාව තථා සම්බන්ධ චින්තනං සීමාලංකාර ථෙරෙන තෙනෙව සාධුරචිතා
තවද මෙම සංඝරක්ඛිත මහාස්වාමිපාදයන් වහන්සේ දඨොපත්තිස්ස මහරජාණන්ගේ මුනුපුරාණ කෙනෙකැයිද ගලතුරුමුල විහාර සංඝගෙනෙහි ප්‍රධානප්‍රවිෂ්ට වූයේ යයිද මහාවංස 56 වෙනි පරිච්ඡෙදයෙහි දක්වනලදී—ඒ මෙසේයි—
දඨොපත්තිස්ස රාජස්ස නත්තා සුගත සාසනෙ පබ්බජ්ජුපගතො සද්ධො වුත්තවා සීලසංවුතො උද්දිස්සාරාධනං සම්මා ලද්ධක්ඛෙත්ත කතං තදා සෙලන්තරාභිනික්ඛම්ම යතික්ඛෙ සො දයානුගො යතො භික්ඛු සමුග්ගෙත්වා වාසංකප්පෙසි යස්සසො සෙලන්තර සමුග්ගොති විඛ්‍යාතිං සො තතො ගතො
තවද ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 1708 න් වැන්නේහි ශ්‍රී ලංකාරාජ්‍යාභිෂෙකප්‍රාප්ත පරාක්‍රමබාහු මහරජාණන් සමයෙහි දිඹුලාගල විහාරාධිවාසිවූ මහාකාශ්‍යප මාහිමියන්වහන්සේගේ ශිෂ්‍යවූ ආචාර්ය්ය ශාරීපුත්‍ර මහාස්වාමිපාදයන්වහන්සේ මෙම සංඝරක්ඛිත මහාස්වාමිපාදයන් වහන්සේගේ ආචාර්ය්‍යන්වහන්සේබව මෙම ගාථාවෙන් ප්‍රකාශකරනු ලැබේ—
සාරිපුත්තං මහාසාමිං නෙකසත්‍ථ විසාරදං මහාගුණං මහාපඤ්ඤං නමාමි සිරසා ගරුං
තවද දිඹුලාගල මෙධංකර මහාස්ථවිර ස්වාමිපාදයන්වහන්සේ මෙම සංඝරක්ඛිත මහාස්වාමිපාදයන් වහන්සේට ශිෂ්‍යකෙනෙක්ද කල්යාණමිත්‍රවරයෙක්ද වී ශාසනසංග්‍රහය කලබව මෙහි සඳහන්වන විනය සන්නගත පැරැණිසිංහලවැකියෙන් හැඟේ—ඒ මෙසේයි—
“බුදුන් පිරිනිවී සාරසිය සුපණස් හවුරුද්දෙක් පවත්වී එක්වාදහස් දෙසිය සුපණස් අවුරුද්දක් තුබූ බුදුසස්න පරාක්‍රමබාහු මහරජාණන් ඇරගෙන දෙශාන්තරා බහිරිනකා යන අසූසිදෙනකයෙහි විපන්නතැන්හැර මහාවිහාර වාසීවූ පරිසුද්ධවූ ථෙරවාද සමයෙහි පවත්නා පිරිසිදුතැන්හා සුද්ධසංවාසවාසී මනකොට තුන්තෙම සමග කළ දිඹුලාගල්මාසුප් මහතෙරුන්වහන්සේගේ අන්තෙවාසිකවූ එම නිකාය සාමග්‍රියට ආචාරීන්වහන්සේට සහායව සිටිය මහාසාරත්ථදීපනී චූලසාරත්ථදීපනී පඤ්චිකාලංකාරාදිවූ මහත් ග්‍රන්ථාරයන් කළ සැරියුත් මා හිමියන් වහන්සේගේද මොග්ගල්ලායන ව්‍යාකරණය කළ මුගලන් මහතෙරුන් වහන්සේගේද සමීපයෙහි විනයපිටකයද ටීකාව සහිතකොට අසා මේ විනයසන්නය අභිලිම්හ”—යනුයි—
කුද්‍රසික ටීකාවෙහි දක්වා තිබෙන මේ ගාථාපංක්තියෙන්ද ඒබව පැහැදිලිවේ—ඒ මෙසේයි—
පරමපටිපත්තානෙක සන්තොසොප සමෙසිනං සුවිසලෙලබවුත්තීනං සද්ධාරක්ඛනිවාසිනං සාසනුජ්ජොතකාරීනං ආචෙරන්ත මුපාගතං උදුම්බරගිරිබ්භූත යතීනං යතිපුංගවං මෙධංකරො ඉතිඛ්‍යාත නාමධෙය්‍යං තපොධනං ථෙරං පීඨ දයාමෙධං නිධානං සාධු පූජිතං සොභෙතුං සාසනං යස්සූ පරක්කම මහාසියො—
ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 1703 න් වැන්නේහි රාජ්‍යාභිෂෙකප්‍රාප්තවූ පරාක්‍රමබාහු නරෙශ්‍රූතෙම එතැන්පටන් 33 අවුරුද්දක් රාජ්‍යයකලබව මහාවංශයෙහි දක්වාතිබේ—එබැවින් බුද්ධ වර්ෂ 1708 වත් 1736 වත් අතරපැවති කාලයෙහි මේ සුබොධාලංකාරය කරනලද්දේ යයි සිතියහැක්කේය—එනම් මීට අවුරුදු 717 කට පමණ පූර්වයෙහි යයි සැලකියයුත්තේය—
මෙසේ විවිධ විබුධ සංවර්ණිත ගුණසමූහොපසොභිත සකල ලංකාතලව්‍යාපත විමලවිශුද්ධකීර්තිමත් විශුද්ධ ප්‍රාතිමොක්‍ෂ ශීල සංවරාදි නෙක ගුණගණාලංකෘත ජිනෙක්ෂුදෙශිත පිටකත්‍රයාර්‍ථනිර්ණීත පාරගත ඡන්දොලංකාර නිඝණ්ඩු තර්කව්‍යාකරණාදී නානාශාස්ත්‍ර ප්‍රවීණ කවිකුලතිලකායමාන ශ්‍රීලංකා සකල ශාසනොදයකාරී මෙම ආචාර්ය්ය සංඝරක්ඛිත මහාස්වාමිපාදොත්තමයාණන් වහන්සේ වර්ණනා විෂයාතික්‍රාන්ත ගුණොපලක්‍ෂිතයි—
මෙම සුබොධාලංකාරය භාණවාර වශයෙන් ඌනවූයේ නමුත් “සර්ගබන්ධොමහාකාව්‍යම්” යනුකී හෙයින් පරිච්ඡෙද වශයෙන් පස්මහා පරිච්ඡෙදයකින් හා අතිරෙක සප්තාතිශත ග්‍රන්ථ ප්‍රමාණයොපලක්‍ෂිත හෙයින් මහාකාව්‍ය ග්‍රන්ථ සංඛ්‍යාවට අනතර්ගතවේ. මෙහි අටකුරු ගාථාම අධික හෙයින් එසේ ගිනුකල මෙසේ මේ ග්‍රන්ථයතෙමේ පරිච්ඡේද වශයෙන් පසකින්ද ග්‍රන්ථවශයෙන් දෙසිය දෙතිසක් අධිකවූ ග්‍රන්ථ තුන්සියයකින්ද බණවර වශයෙන් ග්‍රන්ථ එක්සියදෙවිස්සක් අධිකවූ එක්බණවරකින්ද පද වශයෙන් එක්දහස් සාරසිය අටාසුවකින්ද අක්ෂර වශයෙන් එකොලොස්දහස් නවසිය සතරකින්ද සමූපලක්ෂිතවේ.—
මෙහි “සුබොධාලංකාර” යන්නේහි අර්ථය නම් “සම්මාබුද්ධ නීති සද්දත්‍ථාලංකාරා එතෙනා’ති සුබොධො” යනු නිර්වචන හෙයින් ශබ්දාලංකාර අර්ථාලංකාරයන දෙවැදෑරුම් අලංකාරයෝ මේකරණ කොට මොනවට අවබොධවෙත්නුයි සුබොධනම්වේ. අලංකාරයන් තෙහි අර්ථානම් “අලංකාරොන්ති බන්ධ ශරීර මනෙනාති අලංකාරො” යනු නිර්වචන හෙයින් මේකරණකොටගෙන බන්ධ ශරීරය අලංකාරවෙත් සැරහෙත්නුයි අලංකාරනම්වේ. ප්‍රසාදාදි ශබ්දාලංකාරයෝද ස්වභාවොක්ත්‍යාදී අර්ථාලංකාරයෝද අලංකාර නම්වෙත් මෙසේ මේ සුබොධ අලංකාර යන ශබ්දද්වයාගේ සම්පිණ්ඩනයෙන් අලංකාරයන් මනාකොට අවබොධ කරන්නේය යන තේරුම ලැබේ. තදනුසාර හෙයින් තත්ප්‍රකාශක ග්‍රන්ථයටද සුබොධාලංකාර යන අන්වර්ථනාමය යෙදේ—
මෙහි සුබොධාලංකාරයට කරතිබෙන සන්නය කවරකෙනෙකුන් විසින් කරනලද්දැයි කියනොහැක්කේය. නුමුත් ත්‍රිපිටක පාළ්‍යත්‍ථ කථාවාදියෙහිද තර්කව්‍යාකරණ ඡන්දොලංකාරාදියෙහිද අතිශය ව්‍යුත්පන්න මාන්‍ය සංස්කෘතාදී අනෙකභාෂා ජානන සාමර්ත්‍ථ්‍ය ඇති අප්‍රතිහත ප්‍රමාණ නොසිතියහැකි සූරිවරයෙක් බව හැඟේ. මීටම කරනලද නිස්සය ටීකාවය මහාසාමි ටීකාවයයි ටීකා දෙකක් තිබේ—
ඒටීකා දෙකද අසවළුන් විසින්ම කරනලදැයි තීරණයකොට නොකියහැකි නුමුත් සුපරිශුද්ධ විශාරද බුද්ධිමත් සූරිවරයන් විසින්ම විරචිත යයි හැඟේ—මෙම සුබොධාලංකාර සන්නය කාලානුකාලික ලිපිකාර සංක්‍රාන්ත අනෙක දොෂාවකීර්ණව පැවතිබව ලක්දිව්වැසි සියලු පණ්ඩිතයෝම විශ්වාස කරත්—මෙය ශුද්ධවූ පොතක්ව සුලභවුවහොත් ආධුනික ජනතාවට මහොපකාර වන්නේය යන සැලකීමෙන් මිගමුව දෙමන්හන්දියේ සිරිනිවාසතිස්ස ආයුෂ්මතුන් විසින් කරනලද අයැදුම පිළිගත් අපවිසින් කීපපොතකින්ම පොත්හතළොවක් සපයාගනිමින් ඉහතකී ටීකා දෙකද ඇසුරුකරමින් යථාශක්තීන් ශුද්ධ කරනලදී. මෙය භාවිත කරන්නවුන්ගේ සුඛාවබොධය පිණිස අප විසින් අමුතුවෙන් ලියනලද ලීනාර්ත්‍ථවර්ණනාවද මෙහි අගට යොදා ඇත්තේය—මේ පොත ශුද්ධකිරීමෙහිදී මොල්ලිගොඩ ප්‍රවචනොදය පිරිවෙනේ නාන්තිකාවාසී අරියවංස ආයුෂ්මතුන්ගෙන්ද අතිශයාධාර ලත්බැව් සතුටුපූර්වකව සඳහන් කරමි—
මෙවගට, රන්දොඹේ ශ්‍රී පුෂ්පාරාමාධිවාසී, මහාචෙතිය පිරිවෙන්හි උපාචාර්‍ය්‍ය යූ. ධම්මරක්ඛිතතිස්ස ස්ථවිර, Dhammarakkhita tissa.