බාලාවතාර සන්නය - ගඩලාදෙනි.pdf
- කතෘ :
- ගඩලාදෙණි
- පිටු ගණන :
- 207
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 2,044
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2018-02-14
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 123 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
බාලාවතාර සන්නය කච්චායන (කාත්‍යායන) පාලි ව්‍යාකරණය පහසුවෙන් ඉගෙනීම සඳහා සංක්ෂේප කොට රචිත බාලාවතාරය නම් ප්‍රකරණයට ලියැවුණු පැරණි සිංහල ව්‍යාඛ්‍යානයකි (සන්නයකි). මෙය සාමාන්‍යයෙන් ගඩලාදෙණි සන්නය යනුවෙන් හැඳින්වේ. සංඥාපනයට අනුව, කලිකාලසාහිත්‍යසර්වඥ පණ්ඩිත පරාක්‍රමබාහු රජු කාලයේ ගඩලාදෙණි විහාරයේ විසූ පණ්ඩිත ස්ථවිරයකු විසින් කරන ලද්දක් බවට මුඛපරම්පරාගත ප්‍රවෘත්තියක් ඇතත්, කර්තෘ හෝ කාලය පොතෙහි සඳහන් නොවේ.
සංඥාපනයෙහි බාලාවතාරයේ උදාහරණ ක්‍රමය බාලාවබොධනය, සාරස්වතය සහ කාතන්ත්‍රය වැනි සංස්කෘත ව්‍යාකරණවලට ආසන්න බව උදාහරණ සහිතව පෙන්වා දී, බාලාවතාරයට ලියැවුණු සිංහල ව්‍යාඛ්‍යාන සතරක් (බලන සන්නය, ලියන සන්නය, සූත්‍රනිද්දේශය, ගඩලාදෙණි සන්නය) හඳුන්වා දෙයි. ගඩලාදෙණි සන්නය පාණිනීය ව්‍යාකරණයෙන් හා අමර, මේදිනී, හලායුධ ආදි සංස්කෘත කෝෂවලින් සාධක ගෙනහැර දක්වන, මුඛමත්තදීපනියේ මතය අනුගමනය කරන, භාෂාවෙන් ඉතා පුරාණ බව පෙනෙන ව්‍යාඛ්‍යානයක් බව එහි දැක්වේ.
පැරණි පොත් කීපයක් සසඳා ශිෂ්‍යයන්ට ගැළපෙන පරිදි ශුද්ධ කොට, සංස්කාරකයන් එක් කළ කොටස් ( ) වරහන් තුළ දක්වා මෙම මුද්‍රණය සකස් කර ඇත. ශුද්ධ කළ පොත ලෝමේවුස් අප්පුහාමි සහ කොරණේලිස් කුරේ අප්පුහාමි ඇතුළු පස්දෙනෙකු විසින් මුද්‍රණය කරවන ලදී. ග්‍රන්ථය ‘නමො තස්ස’ සහ බාලාවතාරයේ ආරම්භක ගාථාවෙන් ඇරඹී සංඥා විධානය ආදී වශයෙන් පිළිවෙළින් ඉදිරියට යයි. අවසානයේ ශුද්ධි පත්‍රයක් ඇත.
සංඥාපනය.
බාලාවතාර සන්නය
බාලාවතාරය නම් කාත්‍යායනව්‍යාකරණය සුවසේ ඉගෙණගන්නාපිණිස ලුහුඬුකොට කරණලද මාහැඟි ප්‍රකරණයකි, එය වනාහි කාත්‍යායන සූත්‍රක්‍රමයෙන් සංඥා දක්වා, සන්ධිවිභක්ත්‍යාදිය විද්‍යාර්ථීන්ට සුඛාවබොධවන ක්‍රමයෙන් පිළිවෙළට යොදා ඊට කාත්‍යායන ව්‍යාකරණයෙන් සාධකසූත්‍ර ගෙණ දක්වා කරණලද්දේය—
මොග්ගල්ලායනව්‍යාකරණයට පදසාධනයද, පාණිනීය ව්‍යාකරණයට ලඝුසිද්ධාන්තකෞමුදියද, චාන්ද්‍රව්‍යාකරණයට බාලාවබොධනයද, යම්සේ සුඛාවබොධවූ ලඝුප්‍රකරණද, කාත්‍යායනව්‍යාකරණයට බාලාවතාරයත් එසේමයි—බාලාවතාරයෙහි උදාහරණ යෙදීමේ ක්‍රමය බාලාවබොධන නම් සංස්කෘතචාන්ද්‍රව්‍යාකරණයේ ක්‍රමයටද සාරස්වතිව්‍යාකරණයේ ක්‍රමයටද ඉතාආසන්නයි—කාතන්ත්‍රයේ ක්‍රමයටද ආසන්නවේ. බාලාවබොධනයෙහි සුගතශබ්දයාගේ පදසිද්ධ්‍යවසානයෙහි විභක්තික්‍රමය හඟවනුපිණිස.
“භූත්වා ත්වං සුගතො ජහාසි සුගත කෙලශානනාකස්මාත්මම යාචෙන්‍යං සුගතං නශම්ම සුගතෙනාන්‍යෙන තුල්‍යෙන තෙ දෙයතෙනා සුගතාය නාථ සුගතාච්ඡ්වසසුඛං වාඤ්ඡති සර්වඥ්‍යසුගතස්‍ය ධීර සුගතෙ භක්තිර්නී තුච්ඡා තිල”
යන ශාර්දූලවික්‍රීඩිතවෘත්තශ්ලොකය දක්වූ පරිද්දෙන් බාලාවතාරයේ බුද්ධශබ්දපදසිද්ධ්‍යවසානයෙහි—
බුද්ධො බුද්ධ සුඛං දදාති සරතො බුද්ධං තතො දුක්කරං කිං බුද්ධෙන මහිද්ධයොපි මුනයො බුද්ධෙන ජිතා සුඛී බුද්ධස්සෙව මනං අදෙ පදමහං බුද්ධා ලභෙය්‍යාච්චුතං බුද්ධස්සිද්ධි නතිං කරෙ භවභවෙ භත්‍යත්‍රු බුද්ධෙ මම—
කියා ශාර්දූලවික්‍රීඩිතවෘත්තයක්ම කියනලද්—මේ ආදීන් පදසිද්ධික්‍රමයේ උදාහරණ බාලාවබොධනයට ආසන්නලෙස පෙණෙනනමුත් කාරකලක්‍ෂණයෙහි උදාහරණ බොහෝසේම සාරස්වතියටද කාතන්ත්‍රයටද ආසන්නයි—පාණිනීයව්‍යාකරණයට එසේ ආසන්න නොවේ -කාත්‍යායනසූත්‍රලෙසම කරණලද ග්‍රන්ථයක්වූ නමුත් එහි දැක්වූ උදාහරණ නොදක්වා සාරස්වතියෙහිද කාතන්ත්‍රයෙහිද පෙණෙන උදාහරණයන්ට අනුව ගොස් උදාහරණ දක්වනලදී— ඒමෙසේයි-කාත්‍යායනයෙහි,”කම්මප්පවචනියයුත්තෙ”යනු සූත්‍රයි. වෘත්තිය”කම්මප්පවචනියයුත්තෙ දුතියා විභත්තිහොති”-උදාහරණ. “තං ඛොපන භගවන්තං ගොතමං එවං කල්‍යාණො කිත්තිසද්දො අබ්භුග්ගතො-පබ්බජිතමනුපබ්බජන්ති”—බාලාවතාරයෙහි—“කම්මප්පවචනියයුත්තෙ” යන කාත්‍යායන සූත්‍රය දක්වා”කම්මප්පවචනිය යුත්තෙ ඨානෙ දුතියා විභත්තිහොති” යන වෘත්තියක් යොදා “ලක්ඛණෙ ඉත්ථම්භූතක්ඛානභාගෙ සහත්ථෙ හීනෙච වත්තමානස්ස අනුස්ස—සහත්ථහීනවජ්ජිතෙසු ලක්ඛණාදිසු පතිපරිනංච භාගසහත්ථහීනවජ්ජිතෙසු තෙස්වෙව අභිස්සච කම්මප්පවචනියසඤ්ඤා”-යනාදි විස්තරය කියා උදාහරණ මෙසේ දක්වනලදී—(ලක්ඛණොදාහරණ) රුක්ඛමනුවිජ්ජොතතෙ චන්දො—*** රුක්ඛං රුක්ඛමනුවිජ්ජොතතෙ චන්දො *** (ඉත්ථම්භූතොදාහරණ) සාධුදෙවදත්තො මාතරමනු—(භාගොදාහරණ)—යදෙත්ථ මං අනුසියා තං දීයතු—(සහත්ථොදාහරණ) නදිමන්වසිතා බාරාණසී-** අනුසාරිපුත්තං පඤ්ඤවාභික්ඛු—* සාරස්වතියෙහි—ලක්‍ෂණෙත්ථම්භූතාඛ්‍යානභාගවීප්සාසු ප්‍රතිපර්‍ය්‍යනවඃ—එෂ්වර්ථෙෂු විෂයභූතෙෂු ප්‍රත්‍යාදයඃ කර්මප්‍රවචනීයසංඥාඃ ස්‍යුඃ—කර්මප්‍රවචනීයයුක්තෙ ද්විතීයා—** (උදාහරණ) ලක්‍ෂණෙ—වෘක්‍ෂං ප්‍රති-පරි-අනු-වා විද්‍යොතතෙ විද්‍යුත් ඉත්ථම්භූතාඛ්‍යානෙ—භක්තො විෂ්ණුං ප්‍රති-පරි-අනු-වා—භාගෙ-ලක්‍ෂ්මීර්හරිං ප්‍රති—පරි-අනු-වා-** වීප්සායාං-වෘක්‍ෂං වෘක්‍ෂං ප්‍රති-පරි—අනු—වා සිඤ්චති—යනාදිය දක්වනලදී-කාතන්ත්‍රයෙහි—කර්මප්‍රවචනීයෛශ්ච—යන සූත්‍රයද කර්මප්‍රවචනීයෛර්‍යොගෙ ලිඞ්ගාද්විතීයා භවති—යන වෘත්තියද දක්වා”වෘක්‍ෂමභිවිද්‍යොතතෙ විද්‍යුත්-වෘක්‍ෂං වෘක්‍ෂ මභිෂිඤ්චති, සාධුදෙවදත්තො මාතරමභි-යදත්‍රමාං පරිස්‍යාත්-යදත්‍රමාං ප්‍රතිස්‍යාත්, වෘක්‍ෂමනුවිද්‍යොතතෙ විද්‍යුත්”යනාදිය දක්වනලදී—කාත්‍යායනයෙහි කර්මප්‍රවචනීයයුක්තස්ථානයට දක්වනලද උදාහරණය බාලාවතාරයෙහි “ක්වචි දුතියාඡට්ඨීනමත්ථෙ” යන කාත්‍යායන සූත්‍රය සම්බන්ධ උදාහරණ වසයෙන් කියනලදී—ඒ මෙසේයි—“ක්වචි දුතියා ඡට්ඨීනමත්ථෙ-ඡට්ඨ්‍යත්ථෙ ක්වචිදුතියා සියා—තංඛොපන භගවන්තං”—නුමුත් කාත්‍යායනව්‍යාකරණයෙහි මේ සූත්‍රයට මෙහි යනලද උදාහරණය නොකොට අනිකක් උදාහරණ කරණලදී—ඒ මෙසේයි-“ක්වචි දුතියා ඡට්ඨීනමත්ථෙ—ඡට්ඨීනමත්ථෙ ක්වචි දුතියා විභත්තිහොති-අපිස්සුමං අග්ගිවෙස්සන තිස්සො උපමායො පටිභංසු”-මෙසේ බාලාවතාරයෙහි කාරකකාණ්ඩයේ බොහෝ උදාහරණයන් කාත්‍යායනයෙහි ආපරිද්දෙන් නොව-සාරස්වති කාතන්ත්‍රාදි සංස්කෘතව්‍යාකරණ රීතියෙන් යොදා තිබෙනබව පෙණේ—කාතන්ත්‍රයෙහි කාරකවිධියේ “යතොපෙතිභයමාදත්තෙ වාතදපාදානම්”—යනාදි සූත්‍රයන්ට ඉතා ආසන්නලෙස කාත්‍යායනයෙහි “යස්මාදපෙතිභයමාදත්තෙවාතදපාදානං” යනාදි සූත්‍රතදුරා තිබෙනනමුත් උදාහරණයන් බොහෝසේම බුද්ධදෙසනාවෙන්ම ගෙණහැරදක්වා තිබෙනබවද බාලාවතාරයෙහි බොහෝතැන ඒ උදාහරණ නොදක්වා සංස්කෘත ව්‍යාකරණානුසාරයෙන් උදාහරණ දක්වා තිබෙනබවද පෙණේ—බාලාවතාරයෙහි උක්තානුක්තක්‍රමයහා විභක්තිභෙදය වෙනබොහෝ පොත්වල නැතිසේ ස්ඵුටලෙසද විස්තරලෙසද දක්වා තිබේ,එය ලඞ්කාවාසී සියලුම ආචාර්‍ය්‍ය පරම්පරාවලමමෙන් ශිෂ්‍යයන්ට සුද්ධමාගධව්‍යාකරණ පුහුණුකරවණපිණිස පිළිගෙණ තිබෙන්නේ ඒ නිසායයි හඟිමු—
ඉන් උගත්කල්හි අනිකුත් සුද්ධමාගධ ව්‍යාකරණයන් ඉගෙණගන්ට ශක්තිය ලැබෙනසේ නුමුලාවන අවබොධයක් ලැබෙනබැව්ද හැගේ—එය කළකර්තෘතෙමේ කවරේද කවරකලෙක වූයේදැයි දැනගණුනොහැකිබැව් බුද්ධවර්ෂ 2412 වෙනි වර්ෂයෙහි වූ බාලාවතාරයේ සංඥාපනයෙහි පෙණී ඇත—ඒ මේ බාලාවතාරයට සිංහලාර්ථව්‍යාඛ්‍යානවසයෙන් කරණලද පොත් සතරක් අපට දකින්ට ලැබී තිබේ—එයින් එකක් බලනසන්නයයි ව්‍යවහාරයට පැමිණියේයි—අර්ථාවබොධයපිණිස බැලියයුතුහෙයින් ඒ ව්‍යවහාරයට පත්වියයි හඟිමු—එයින් සිංහලජනයාවිසින් සංක්‍ෂෙපයෙන් අර්ථාවබොධකරණු හැකිනමුත් එය නිරාකූලවූ ඉතාප්‍රශස්ත ව්‍යාඛ්‍යානයක්නොවේ—එහි කිසිතැනෙක තත්වාවබොධවන පරිද්දෙන් අර්ථව්‍යාඛ්‍යානය ගැළපීනැත්තේයි—ඒ මෙයින් දතයුතු—“පුම්ඉත්ථිලිඞ්ගා සටකටයටයි මුටයිසින්ධුරෙණුප්පභුතයො —සටකටයටයි මුටයිසින්ධුරෙණුප්පභුතයො, සට කට යටයි මුටයි සින්ධු රෙණු ශබ්දයන් ප්‍රභෘතකොටඇති ශබ්දයෝද; පුම්ඉත්ථිලිඞ්ගා,පුල්ලිඞ්ග ස්ත්‍රීලිඞ්ග ඇත්තාහුයි—ද්විපදචතුප්පදජාතිවාචිනොච යථා—ද්විපදචතුප්පද ජාතිවාචිනොච, ද්විපද චතුප්පද ජාතිවාචී ශබ්දයන්ට; යථා, උදාහරණ මෙසේයි— සටො, සටො යනු වේ”—මේ ව්‍යාඛ්‍යානය යොග්‍යනොවේ—
මෙහි යොග්‍යවූ ව්‍යාඛ්‍යානය මෙසේයි—
සටකටයටයිමුටයිසින්ධුරෙණුප්පභුතයො, සට-කට-යටයි-මුටයි-සින්ධු-රෙණු ආදිහුද; ද්විපද චතුප්පද ජාතිවාචිනොච, ද්විපද ජාතිවාචීහුද චතුෂ්පදජාතිවාචීහුද; පුම්ඉත්ථිලිඞ්ගා, පුල්ලිඞ්ග ස්ත්‍රීලිඞ්ගවෙත්-යථා, මෙසේයි; සටොයි පුල්ලිඞ්ගයි—යනාදියයි.
එකක්-පදසිද්ධික්‍රමයදක්වා කරණලදී—එය ලියන සන්නයයි ව්‍යවහාරකරණුලැබේ—
එහි කිසිතැනෙක සූත්‍රගෙණහැර දැක්වීමේ විරොධයක් ඇතත් සන්ධිවිභක්ත්‍යාදියේ පදසිද්ධික්‍රමය දැනගැන්මපිණිස ඉතාප්‍රයොජනයි—එකක්සූත්‍රනිද්දේශයයි-එය කාත්‍යායනසූත්‍රනිද්දේශානුසාරයෙන් කරණලද මාහැඟිපොතකි, එයින් බාලාවතාරයෙහි සූත්‍රයන් සම්බන්ධවූ පදවිභාගාදිය යහපත්ලෙස විද්‍යාර්ථීන්විසින් දැනගණු හැකිවේ—එකක් ගඩලාදෙණි සන්නයයි ව්‍යවහාරකරති,ඒවනාහි කලිකාලසාහිත්‍යසර්වඥපණ්ඩිතපරාක්‍රමබාහු මහරජනන් කාලයෙහි ගඩලාදෙණි විහාරයෙහි විසූ පණ්ඩිතස්ථවිරකෙනෙක් විසින් කරණලද හෙයින් ගඩලාදෙණිසන්නයයි ව්‍යවහාරකෙරෙත්යයි මුඛපරම්පරාගත ප්‍රවෘත්තියක් අසනුලැබේ, නමුත් පොතේ කිසිතැනෙක අසවල්කාලයෙහි අසවලාවිසින් කරණලද්දේයයි නොපෙණේ, ශුද්ධමාගධව්‍යාකරණ ඉගෙණගන්නාපිණිස බාලාවතාරය අතිශයින් ප්‍රයොජනවත් ප්‍රකරණයක් වනසේම මේ ගඩලාදෙණිසන්නය බාලාවතාරයෙහි අර්ථාවබොධකරණුපිණිස ඉතාප්‍රයොජනවත් අනර්ඝප්‍රකරණයකි—මේ පොත සංක්‍ෂෙපකරණුපිණිස බොහෝසෙයින් පෙයතලමුඛයෙන් පාඨ දක්වාද. සුවසේ පදුඩාරය හැඟෙනතන්හි පදුඩාරය නොදක්වා අර්ථකියාද තිබේ. බොහෝසේම සාධකසූත්‍රවෘත්ත්‍යාදිය පාණිනීයව්‍යාකරණයෙන් ගෙණහැරදක්වා තිබේ. නානාර්ථාදිය දක්වනලදස්ථානවල අමරමෙදිනීහලායුධාදි සංස්කෘත කොෂවලින් ගෙණ හැරදක්වා තිබේ. විද්‍යාර්ථීන්ට දුරවබොධස්ථානයන්හි බොහෝ විස්තරකථාද දක්වාතිබේ—කිසිතැනෙක පාණිනීයාදිය සඳහන්කරතිබෙනනමුත් බොහෝතන්හි මේ උදාහරණය අසවල්ග්‍රන්ථයෙනැයි සඳහන්නොකොටම දක්වනලදී—ලඞ්කාවාසීන්ගේ ප්‍රයොජනයපිණිස බාලාවතාරය විස්තරකිරීම් වසයෙන් කරණලද කොයියම් පොතක්වත් මෙපමණ ප්‍රයොජනවත්ව මාහැඟිව අපට නොවැටහේමය-මෙහි භාෂාවේ ස්වභාවයෙන් ඉතාපුරාණ බව වැටහේ—මෙහිකියයුතුවූ විශෙෂ නම්—යම්කිසිතන්හි බාලාවතාරයෙහි තිබෙන ක්‍රමයට වෙනස්ලෙසකින් පෙණෙන පාඨයන්ට අර්ථව්‍යාඛ්‍යාන යොදාතිබේ. බාලාවතාරයේ කොපමණපරණපොතක්නමුත්ගෙණ එසේම පරණ ගඩලාදෙණිසන්නයකුත් ගෙණ බැලූකල දෙයාකාරය මිස සමනොවනසේ පෙණේ-එසේවෙලා තිබෙන්නේ යම්කලක සන්නය කරණලද්දේද ඊට පසුව යම්කිසි ආචාර්‍ය්‍යපරම්පරාවක ඉච්ඡානුකූලවශයෙන් පාඨයක ස්වල්පවෙනසක් කොට ලියාගැන්මෙනැයි හඟිමු—කාත්‍යායනවෘත්තියද මේ රටේ ලියාතිබෙන පොත්වලට වෙනස්වසයෙන් වැඩිඋදාහරණාදියෙන් යුක්තව බුරුම සියම් රටවල ලියනලදපොත්වල පෙණෙනමෙනි. එසේවූ බවට සාක්‍ෂියක්නම්—බාලාවතාරයෙහි සත්තමීවිභත්ති ප්‍රයොගයෙහි—“කාලභාවෙසුච”යන සූත්‍රයට අනතුරුව “භාවෙනුකි යං, කාලත්ථෙ භාවත්ථෙච සත්තමී හොති” කියාතිබෙනනමුත්-සන්නය කාලෙ භාවෙච යන පාඨයටම කරණලදී-කාතන්ත්‍රයෙහි “කාලභාවයොඃ සප්තමී—යනසූත්‍රයට අනතුරුව “කාලභාවයොර්විශෙෂණභූතයොර්වර්තමානාල්ලිඞ්ගාත්සප්තමීභවති” යනු දක්වාතිබේ-එහෙයින් බාලාවතාරයෙහිද “කාලෙ භාවෙච සත්තමීහොති” කියා පාඨය යෙදීතිබුණුබැව්ද ඉන්පසු යම් ආචාර්‍ය්‍යකෙනෙක්විසින් කාලත්ථෙ යනාදීන් යොදාගත්බැව්ද සැලකියයුතුයි—
මේ සන්නයෙහි පදාර්ථදැක්වීම බොහෝසේම ව්‍යඤ්ජනාර්ථානුකූල නොව භාවය සලකා කියාතිබෙන බැව් හැගේ, එය සමාසයෙහි—“පයුත්තා, කියනලද—විධාකතෙ,බෙදනලදකල්හි”—යනාදියෙන් හැගේ—කාත්‍යායනයෙහි ඇතම් සූත්‍රයන්ගේ පදවිභාගය නානාචාර්‍ය්‍යවරයන්විසින් නානාප්‍රකාරයෙන් කියාතිබෙනබැව් කාත්‍යායනවණ්ණනා මුඛමත්තදීපනී සූත්‍රනිද්දේශ ආදියේ පෙණෙන ප්‍රභෙදවලින් හැගේ. එයින් බොහෝතැන සූත්‍රවිභාගාදිය මේ සන්නයෙහි මුඛමත්තදීපනියේ පරිද්දෙන්පෙණේ—‘සො’ යන සූත්‍රය කාත්‍යායනවණ්ණනාදියෙහි සි-ඔ කියා ද්විපදයයිකියනලද නුමුත් මුඛමත්තදීපනියෙහි එකපදයයිකියනලදී, මේ සන්නයෙහිදු එකපදයයි කියනලදී—මේ ආදියෙන් මුඛමත්තදීපනියේ මතානුගතව මේසන්නය කරණලද බැව්හැගේ—තවද ව්‍යාකරණශාස්ත්‍රයෙහි නානාස්ථානයෙහි සැකකරණු ලබන කරුණු සැකහැරෙණසේ මේ සන්නයෙහි කියාතිබේ—කාරකකාණ්ඩයෙහි කර්තෘකර්මාදීන් යෙදීමේ සැකනැතිවනපරිද්දෙන් ඉතාවිස්තරකොට තිබෙනක්‍රමය අතිශයින් ප්‍රශංසනීයයි-සංඛ්‍යාශබ්ද වරනගණ වරනැගිලිවල දහසින් මත්තෙහි. නහුත ශබ්දයක්ද, ප්‍රකොටියෙන් මත්තෙහි නහුත ශබ්දයක් ද යොදාතිබෙනු පමණක්නොව.අභිධාන ප්‍රදීපිකාවෙහිදු “සතං සහස්සං නහුතං” යනාදියෙන් ශඞ්කාසහිතලෙසම තිබෙයි. මෙයින්.දස දහසවූ ගණනට නහුත ශබ්දයනොවෙයි අයුතශබ්දයයි ඇතම්කෙනෙක්කියත්, නවුතශබ්දයයි ඇතම්කෙනෙක්කියත්. තවත් ඇතම්කෙනෙක් ඒ දෙතන්හිම නහුතශබ්දයමය, ඒ ශබ්දයේ නානාර්ථවශයෙන් දෙතන්හිම යෙදෙයි කියත්-බාලාවතාරයෙහි වනාහි. “සතං නපුංසකමෙකවචනන්තං එවං සහස්සාදි” කියනලදී. ඊට මේ සන්නයෙහි-‘සහස්සාදි, සහස්සශබ්දයා ආදිවූ ශබ්දයෝද; එවං, මෙසේමැයි-මෙහි”ආදිශබ්දයෙන් අයුත නියුත ප්‍රයුත අර්බුද”කියනලදී-ලීලාවතියෙහි ‘එකදශශත සහස්‍රායුත ප්‍රයුතකොටයඃ ක්‍රමශඃ’ යනාදියෙහි දශසහස්‍රය අයුතයයි කියනලදී--අමරාදීන්විසින් කොටියට නහුත ශබ්දයක්ද කියනලදී—ඉන් නිසාමේ සන්නයෙහි කියනලද විස්තර ශුද්ධනිරාකූලවසයෙන්ම හැගේ—මේ ආදි නොයෙක් කාරණු කරණකොටගෙණ බාලාවතාරයෙන් මාගධව්‍යාකරණාවබොධයපිණිස මේසන්නය මාහැඟිබැව්හඟිමු. එසේද වුවත් ලියාතිබෙන පොත්වලපාඨ බොහෝ දොෂසහිතව අතිශයින් දුරවබොධවශයෙන් තිබේ-පාණිනීයාදියෙන්හා අභිධානරත්නමාලාදියෙන්’ගෙණහැරදක්වනලද සූත්‍රයක් ශ්ලොකයක් කියාගන්ට බැරිපරිද්දෙන්දොෂාකූලයි,එහෙයින් පරණපොත්කීපයක් ගෙණබලා ශිෂ්‍යයන්ගේ උද්ග්‍රහණයට යොග්‍යපරිද්දෙන් ශුද්ධකෙළෙමු, එසේම මුද්‍රාඞ්කිතවූ පොත්බැලීමෙහි අවබොධයට සැපවූ පරිද්දෙන් අඩොලිපි වශයෙන් යෙදියයුතුතැන් එසේකළෙමු-සූත්‍ර විවිධවිභාගාදියහා ශඞ්කා උපදියයි සැලකුණුතන්හි අපවිසින් අඩොලිපිස්වල්පයක් යොදනලදී, එය හඳුනන පිනිස ( )මේ සලකුණෙණ් ඇතුල්කරණලදී—මේසන්නයෙහිද වෙනත් පඤ්චිකාප්‍රදීපාදියෙහිද සම්බන්ධයක් කල්හි කියාද සමහර පිටපතක කල්හි කියාද මේආදි යම්යම් තන්හි”ද්‍යොතක”නොහොත්ද්‍යොත්‍ය ශබ්දයක්පෙණේ, ඒවනාහි මහා සිද්ධාන්තකෞමුදී ආදියෙහි “ලක්‍ෂණෙද්‍යොත්‍යෙ’නු සංඥඃ ස්‍යාත්; අස්මින් ද්‍යොත්‍යෙ’නු සංඥඃ ස්‍යාත්”—යනාදීන් පෙණෙනද්‍යොත්‍ය ශබ්දයමයයි හඟිමු—නමුත් ද්‍යොතක ශබ්දයක් කර්තෘකාරකාර්ථයෙහි විමද නොපිළිවන් නොවනබැවින් කිසිතන්හි ද්‍යොතක ශබ්දයතැබූයෙමු, ද්‍යොත්‍යශබ්දයාගේ ව්‍යුත්පත්ත්‍යර්ථයක් නො පෙණුන හෙයින්නොයෙදූනමුත් කිසිතැනෙක වැටිඇති, මේ පොතෙහි එකවචනයෙහි යොදනලද සිංහලවචන කිසිතැනෙක මේ කාලයෙහි ව්‍යවහාරකරණු ලබන බහුවචනසේ හැගෙනනමුත් ඒ එසේම තැබූයෙමු-මේ පොත බොහෝසේම ලිපිදොෂයෙන් ගහණ ව තිබුණුබැවින් ශක්තිපමණින් ශුද්ධකෙළෙමු—නමුත් අවශෙෂදොෂයක් ඇතහොත් නැවත විචක්‍ෂණයන්විසින් ශුද්ධකටයුතුයි—
මේ ශුද්ධකොට සකස්කරණලද පොත ලබාගෙණ දෙන් ලෝමේවුස් අප්පුහාමි සහ කොරණේලිස් කුරේ අප්පුහාමි ඇතුළුව තවත් තුන්දෙනෙක්විසින් අච්චුගස්වනලදී—