බාලාවතාර පුරාණ ටීකා - උත්තම මංගල බුද්ධඝෝෂ හිමි.pdf

මෙම කෘතිය බාලාවතාරය නම් ප්‍රකට පාලි ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථය සඳහා උත්තම මංගල බුද්ධඝෝෂ මහාථෙරයන් වහන්සේ විසින් රචිත පුරාණ ටීකාව වන සාරත්ථ සංගහ (Saratthasangaha) නම් ග්‍රන්ථයයි. අස්ගිරි මහා විහාරයේ විජයසුන්දරාරාම පුස්තකාලයෙහි තිබී හමු වූ කාම්බෝජ අක්ෂරයෙන් ලියැවුණු පුස්කොළ පිටපතක් ඇසුරින් මෙය සම්පාදනය කර ඇත.

ගලගෙදර ගුණරතන හිමියන් විසින් කොළඹ සහ හලාවත දෙදිසාවේ ප්‍රධාන සංඝනායක විද්‍යාලංකාර පරිවෙණාධිපති ධර්මකීර්ති ශ්‍රී ධර්මාරාම නාහිමියන්ගේ අනුමැතිය සහ උපදෙස් ඇතිව සංශෝධනය කර සංස්කරණය කරන ලද අතර, කටුගම්පොළ හත්පත්තුවේ ආර්. එම්. ධුරය දැරූ ඇල්. බී. බෝගහලන්දේ දිසාව විසින් මෙය ප්‍රකාශයට පත් කරවන ලදී. 1901 වර්ෂයේදී පෑලියගොඩ සත්‍ය සමුච්චය මුද්‍රණාලයේදී මෙම කෘතිය මුද්‍රණය කර ඇත.

විඤ්ඤාපති.

සිරිසුගතසාසනදීපස්ස රතනප්පදීපාධාරභූතෙ ඉමස්මිං ලඞ්කාදීපෙ මාගධමාගධසද්දසත්ථකාරකානමාචරියසභානං පරම්පරාගතෙසු වෙය්‍යාකරණගන්ථෙසු බාලාවතාරපකරණං සද්දසත්ථස්සාවතරණෙ සුපතිට්ඨිතං මඤ්ඤන්ති සඤ්ඤිනො. තස්ස චත්ථවණ්ණනායො අනෙකා පොරාණිකා දීපභාසාය අබුද්ධිකානමභිච්ඡිතසිද්ධිදායිනියො යාවජ්ජතාපි දීපෙස්මිං සංවිජ්ජන්තෙ. තථාපි අසෙසදෙසවාසීනං හිතාවහා තන්තිභාසාමයී පොරාණිකා බාලාවතාරටීකා සුදුල්ලභා යෙව අහොසි, යතො චිරන්තනපොත්ථකාලයෙසු රාජාණාය ගවෙසාපෙනෙනාපි නොපලද්ධා. තස්මා සා පොරාණිකා ටීකා එතරහි විනට්ඨප්පායායෙව සුබහුහි සල්ලක්ඛිතා. සා ඛොපන තෙසං ගවෙසනා න යථාවතො සිඛා, ටීකා හෙසා ලඞ්කාදීපෙයෙව සෙන්ඛණ්ඩසෙලසිරිවඩ්ඪනමහානගරවරෙ හයගිරිමහාවිහාරෙ විජයසුන්දරාරාමපරිවෙණපොත්ථකාලයෙ චිරකාලතොපට්ඨාය පාකටං පවත්තා. කිඤ්චු කම්බොජක්ඛරලිඛිතතායෙවස්සා තදක්ඛරානභිඤ්ඤූනං මනං අපාකටතා ච අහොසි.

හයගිරිවිජයසුන්දරාරාමපොත්ථකාලයො කිරෙස පුබ්බෙ තිසිහළාධීස්සරකිත්තිසිරිරාජසිහමහාරාජ වරස්ස කාලෙ තෙනෙව මහාරඤ්ඤා සහත්‍ථා දත්තාභිනිප්පන්නෙන සම්පාපිතහයගිරිවිහාරමහානායකඨානන්තරස්ස සත්ථාගමධාරිනො භදන්තධම්මසිද්ධිමහානායකත්ථෙරවරස්ස අම්හාකං පාවරියුත්තමස්ස කාලෙ පතිට්ඨිතො අපරභාගෙ තදනුසිස්සෙන ච අම්හාකමාචරියවරෙන රතනජොති මහාථෙරසාමිනා කතිපයසංවච්ඡරානි සාමිඤ්ඤදෙසමජ්ඣාවුත්‍ථෙන සිරිපරමීසුදමකුටධම්මරාජවරඤ්ඤූඤ්ඤ කුලූපගභූතෙන ධම්මවිනයසද්දසත්ථපොත්ථානි ස්‍යාමකම්බොජදෙසානි සමාදාය ඉතො සසීසංවච්ඡරතො පුබ්බෙ සදෙසං පච්චාගතෙන සංවද්ධිතො අහොසි; සො ’චරියමහාත්ථෙරවරො අත්තනො අවචයෙන සාධිකං විජයසුන්දරාරාමපරිවෙණං සපොත්ථකාලයං තංසිස්සානං සුපෙසලානං සික්ඛාකාමිනො සරණංකර ඤාණස්සත්ථෙරවරස්ස චෙව ගුණරතනාභිධානස්ස මය්හඤ්චානුසික්ඛිතං දත්වා දිවඞ්ගතො අහොසි. අහො අනස්සාසිකා සංඛාරා. අථෙවම්හි ච පන ජිනවරසාසනාභිවුද්ධිමත්ථෙනානි තස්මිං පොත්ථකාලයෙ සන්තානි සුදුල්ලභානි පොත්ථාකානි පඤ්ඤවතානං සාධූනං පඨනලෙඛනාදිනමත්ථාය නිය්‍යතෙදෙන්තෙහි යාවජ්ජතනා පරිපග්ගහීතමෙව. තෙසං හි පොත්ථානමන්තරෙ ඨිතායං කම්බොජක්ඛරිකා බාලාවතාරටීකා ලොකෙ සුදුල්ලභා සාසනොපකාරභූතා කාලන්තරෙන ජිණ්ණා මා විනස්සීති සල්ලක්ඛන්තෙන සඞ්ඝාභිවුද්ධිවට්ඨානමපරිහානිමිච්ඡන්තෙන සිරීඝනසුගතසාසනමනුරක්ඛන්තෙන හයගිරිමහාවිහාරාධිවාසිනා භදන්තසිරිපියදස්ස්‍යාභිධානමහානායකත්ථෙරපමුඛෙන කාරකමහාභික්ඛුසඞ්ඝෙන අනුමතො’හං අස්සගිරිමහාවිහාරජ්ඣාවුත්‍ථස්ස භදන්තජිනදාසධම්මකිත්ති සිරිසුමඞ්ගලාභිධානස්ස මහානායකත්ථෙරවරස්ස ධම්මවිනයසද්දසත්ථවික්ඛන්ධස්ස ගණාචරියස්ස ධම්මන්තෙවාසිකො සම්පති විජයසුන්දරපරිවෙණෙ ගණාචරියධුරන්ධරො (ගලගෙදර) ගුණරතනත්ථෙරො විජ්ජාලංකාරපරිවෙණාධිපතිනො පණ්ඩිතාචරිය ධම්මකිත්තිසිරිධම්මාරාමාභිධානස්ස පධානසංඝනායකත්ථෙරවරස්ස දය්‍යාපුබ්බංගමොපදෙසෙනෙව සද්ධාබුද්ධිසම්පන්නස්ස “රණරාජ කරුණාතිලක විජයසුන්දර දිසානායක මුදියන්සේ” ඉත්‍යාදියාගතනාමධෙය්‍යස්ස ඇල්. බී. බෝගහලන්දෙ ඉතිපසිද්ධභිධානස්ස දිසාධිපතිමතිස්සරස්ස අපෙක්ඛායඤ්ච පතිච්ච යථාබලං ටීකමිමං පරිසොධෙසිං. ආ කිත්තකවණ්ණනාවසානා. අවසිට්ඨා ච කාරකත්ථවණ්ණනා සංසොධිතා කලාපසෙසකස්ස උග්ගතාය තස්මිංයෙව වාරෙ මුද්දාපිතා. තථාපටිලද්ධෙනෙව සා චමෙභි පකාසියතෙ. ටීකාය පනස්සා කාරකො ආචරියසීහො කදා කස්මිං වා රට්ඨෙ විහාසීති න සක්කාව නිච්ඡෙතුං. අපිච පනායං න සීහළ දෙසියො ස්‍යාමකම්බොජාදීනමඤ්ඤතරදෙසියොත්‍යෙවාති සල්ලක්ඛෙම. උදාහරණගාථාසු පජ්ජානං විභාගමපෙක්ඛිත්වා සමාසාදීනං පයොගාත්‍ථෙලංකාරානමපරිගණිතාය කෙවලවෙය්‍යාකරණතා චාචරියස්ස ගම්‍යතෙ.

ඉමිස්සා ච පන ටීකාය එකකෙනෙව කම්බොජක්ඛරපොත්‍ථකෙන ඌනාතිරෙකපරිවජ්ජනෙ දුතියස්ස සරූපපොත්ථකස්ස අසභාවෙ කීදිසො පයාසො වහිතබ්බො කථං වා පමාදක්ඛලිතානං දූරීකරණං සියාති ච ගන්ථසොධනඤ්ඤූහියෙව විඤ්ඤූහි විඤ්ඤෙය්‍යං. කිමත්‍ථි පපඤ්චෙනාති.

බාලාවතාරටීකාය දුතියවාරාදීසු මුද්දාපයන්තෙහි ච අම්හාක මනුඤ්ඤායයෙවෙසා මුද්දාපෙතබ්බා නාඤ්ඤථාති ච නිවෙදයාම.