පදරූපසිද්ධි සහ රූපසිද්ධිටීකා.pdf
- කතෘ :
- බුද්ධප්පිය හිමි
- ප්‍රකාශිත වර්ෂය :
- 2017
- මුද්‍රිත වර්ෂය :
- 2017
- පිටු ගණන :
- 487
- බාගත කිරීම් ගණන :
- 1,661
- වෙබ් අඩවියට එක් කළ දිනය :
- 2018-02-14
- ගොනුවේ ප්‍රමාණය :
- 44 MB
පොතේ පිටු කිහිපයක ඡායාරූප පහතින් බලන්න.
මහාරූපසිද්ධිප්පකරණෙන සහ රූපසිද්ධිටීකා යනු චොළිය භදන්ත දීපංකර බුද්ධප්පිය මහාථෙරයන් වහන්සේ විසින් රචිත පාලි ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථයක් වන පදරූපසිද්ධිය හා ඊට අදාළ රූපසිද්ධි ටීකාව ඇතුළත් කෘතියකි.
පෙරවදනෙහි සඳහන් වන පරිදි, මෙම ග්‍රන්ථය කච්චායන ව්‍යාකරණ සම්ප්‍රදාය පදනම් කරගනිමින් ශුද්ධ මාගධී භාෂාවේ ව්‍යාකරණ රීතීන් මෙන්ම සංස්කෘත ව්‍යාකරණ සංඥා ප්‍රයෝජනයට ගනිමින් බුද්ධ වචනයට අනුරූප වන පරිදි සම්පාදිත ප්‍රශස්ත ග්‍රන්ථයකි.
මෙහි අන්තර්ගත ප්‍රධාන මාතෘකා අතර:
- ගන්ථාරම්භ
- සන්ධිකණ්ඩ
- නාමකණ්ඩ
මෙම මුද්‍රණය ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 2561 (ක්‍රි.ව. 2017) දී කුණ්ඩසාලේ අරණ්‍යගවේසී හිමිපාණන්ගේ සංස්කාරකත්වයෙන් සහ පෙරවදනින් යුතුව, මහාවිහාර වෙබ් අඩවිය (vinaya@mahaviharaya.lk) ආශ්‍රිත ධර්මදානමය කටයුත්තක් වශයෙන් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.
පෙරවදන
ශුද්ධ මාගධී ව්‍යාකරණය කෙරෙහි අන්‍ය භාෂාවන්ගේ බලපෑම.
ශුද්ධ මාගධී භාෂාව ව්‍යවහාර වූ බුදු සමයට සමකාලීන වූ අන්‍ය භාෂාවන්හි යෙදුණු ඇතැම් වචන ද ඒ ඒ ජාතීන්ට අයත් පුද්ගලයන්ගේ කථන මාත්‍ර වශයෙන් සහ නාමපද වශයෙන් බහුලව ත්‍රිපිටක ධර්මයෙහි දක්නා ලැබෙත්. ශුද්ධ මාගධී ව්‍යාකරණයෙහිලා සමකාලීන භාෂා අතුරෙන් සංස්කෘතය ප්‍රකට බලපෑමක් සිදු කර ඇත. ඒ බලපෑම කෙතෙක් දුරට වීද යන්න කච්චායනයෙහි ආ ‘පරසමඤ්ඤාපයොගේ’ යන සූත්‍රයෙන් පැහැදිලි වේ. කෙසේ වෙතත් යට කී බලපෑම තුළ ශුද්ධ මාගධී ව්‍යාකරණයේ අනන්‍යතාවය සහ ස්වෛරීත්වය පිළිබඳව විශේෂ විමර්ෂණයක යෙදීම අත්‍යාවශ්‍ය වනු ඇත.
දැනට ලැබී ඇති තොරතුරු අනුව භාරතයේ පහළ වූ පැරණිතම වාග් වේදියා වනුයේ ක්‍රි.පූ. 7 වන සියවසේ විසූ නිරුක්ති ශාස්ත්‍රඥ යාස්කයි. ඔහු වෛදික භාෂාව නිරුක්ති අනුව ක්‍රමවත්ව සකස් කළේය. ඉන්පසුව අපට හමුවන ප්‍රකට ව්‍යාකරණඥයා පාණිනීය. ඔහු ක්‍රි.පූ. 4 වන හෝ 5 වන සියවසක ජීවත් වූ බව කියවේ. හැටහතර දෙනෙකුට නොඅඩු ඇදුරු පරපුරක අන්තිමයා ලෙස තම පරපුරේ පවත්වාගෙන පැමිණි ව්‍යාකරණ ඥානය වඩාත් දියුණු කොට අතිප්‍රශස්ත ග්‍රන්ථකරණයකින් බැබළවීය.
ඔහු විසින් නිපදවූ පාණිනී ව්‍යාකරණය, අදියර අටකින් සමන්විත වන බැවින් අෂ්ටාධ්‍යායී නමින් ප්‍රකට විය. සංස්කෘත ව්‍යාකරණයෙහිලා විශිෂ්ටතම ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථයයි. බුද්ධ කාලයට සමකාලීනව බිහි වූ මෙම පාණිනී ව්‍යාකරණයෙහි අඩංගු ව්‍යාකරණ ලක්ෂණයන් හැටහතර දෙනෙකුගෙන් යුතු ඇදුරු පරපුරකින් පැමිණි හෙයින් භාරතයේ අතිශය ප්‍රචලිතව පැවතුණැයි ද පාණිනී විසින් සිදුකළේ තම පාරම්පරික උරුමය ග්‍රන්ථකරණයෙන් ස්ථාපිත කිරීමක් පමණකැයි ද සිතිය හැක.
ඒ අනුව බ්‍රාහ්මණ සමාජය තුළත් උගත් සමාජය තුළත් සංස්කෘත ව්‍යාකරණය බෙහෙවින් සම්භාවිත විය. අප භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තම දහම් දෙසුම් තුළදී බොහෝ පිරිසකට අවබෝධ වන අයුරින් විවිධාකාර ප්‍රාදේශීය ව්‍යවහාර වචනයන් ද යොදා ගත් සේක. මජ්ඣිම නිකායෙහි වූ අරණවිභංග සූත්‍රය ඊට උදාහරණයි. නමුත් ඒ සියල්ල ශුද්ධ මාගධියට නිවැරදිවම ගළපා දෙසූ සේක.
බුද්ධ ශ්‍රාවක කච්චායන මහරහතන් වහන්සේ බුද්ධ වචනය අනුව යමින් ව්‍යාකරණය දේශනා කරන විට සඤ්ඤා නාම ලෙස අමුතුවෙන් නාම නිර්මාණය කළ යුතුව තිබුණේ නැත. එවකට සමාජයේ බෙහෙවින් ප්‍රකට වූ සංස්කෘත ව්‍යාකරණයේ කියැවෙන නාම සංඥා එලෙසින්ම යොදා ගන්නා ලදී. එයින් කිසිදු හානියක් සිදු නොවුනු අතර වඩාත් පහසුවක්ම විය. එයින් ශුද්ධ මාගධිය සංස්කෘත ව්‍යාකරණයට ගැති වීමක් නොවිය. සියල්ල ශුද්ධ මාගධී ව්‍යාකරණයට ගැළපෙන පරිදිම යොදා ගත් සේක.
කච්චායන ව්‍යාකරණයෙහි ‘පරසමඤ්ඤාපයොගේ’ යන සූත්‍රයෙන් සංස්කෘත ග්‍රන්ථයන්හි එන ඝෝෂ, අඝෝෂ ආදී සංඥා ප්‍රයෝග ඇති කල්හි යොදාගත යුතු බව දක්වයි. අනතුරුව නාම කප්පය අරඹමින් ‘ජිනවචන යුත්තංහි’ යන අධිකාර සූත්‍රය ගෙනහැර පාමින් ඉදිරි සියලු රීතින් ජින වචනයට අනුව විය යුතු බව කියා ‘තදනුපරෝධෙන’ සූත්‍රයෙන් ඒ බුද්ධ වචනයන්ට අවිරුද්ධ ක්‍රමයෙන්ම ලිංග හා ආඛ්‍යාත නිපදවනු ලබන බවද දක්වයි. ඒ අනුව සංස්කෘත ව්‍යාකරණයෙහි එන සංඥා නාම ගත් නමුත් බුද්ධ වචනයට විරුද්ධ නොවූ බව පැහැදිලිය. බුදු රජහු ලොව පහළ වන්නටත් පෙර පහළ වූ සංස්කෘත ව්‍යාකරණයෙන් සංඥා නාම සහ ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථ රටාව ශුද්ධ මාගධියට ගළපා ගැනීම අරුමයක් ලෙස සැළකිය යුතු නොවේ.
රූපසිද්ධියෙහිද ‘පරසමඤ්ඤාපයොගේ’ සූත්‍ර වෘත්තියෙන් සංස්කෘත හෝ අන්‍ය ව්‍යාකරණයන්ගේ සංඥා නාම යොදාගත යුතු බව කියයි. අනතුරුව ‘ජිනවචනයුත්තං හි’ සූත්‍ර වෘත්තියෙන් ත්‍රිපිටක බුද්ධ වචනයට අදාළ වූ මාගධික ස්වභාව නිරුක්තියට සුදුසු වූවක්ම විය යුතු බව කියා ‘සක්කත විසදිසං කත්වා ජිනවචනානුරූපතො පකති ඨපනත්ථං’ යනාදියෙන් සංස්කෘත ව්‍යාකරණයට විසදෘශ කොට බුද්ධ වචනයට අනුරූප පරිද්දෙන් ප්‍රාතිපදිකයාගේ තැබීම පිණිස යැයි කීමෙන් සංස්කෘත ව්‍යාකරණයට ගැතිවීමක් හෝ එය හඹා යාමක් නොවන බවත් සංස්කෘත ව්‍යාකරණයට විසදෘශ කරන බවත් දක්වයි. ‘තදනුපරෝධෙන’ සූත්‍රයෙන්ද තවදුරටත් බුද්ධ වචනයට විරුද්ධ කිසිදු ව්‍යාකරණ රීතියක් නොගන්නා බව තහවුරු කරයි. එපමණක්ද නොව කාරක කාණ්ඩය අවසානයෙහි පච්චත්ත වචනාදී වශයෙන් විභක්තීහු අටවැදෑරුම් වන බව දක්වා එම විභක්ති නාම පහත ගාථාවෙන් දැක්වූහ.
“පච්චත්තමුපයොගඤ්ච - කරණං සම්පදානියං නිස්සක්ක සාමි වචනං - භුම්මමාලපනට්ඨමං”
සූත්‍ර රචනයෙහිදී සංඛ්‍යා පූරණාර්ථයෙන් පඨමාදී වශයෙන් විභක්ති නාමකරණය කළ ද අටුවාහි පැමිණි නාමකරණය දක්වා අෂ්ටවිධ විභක්තිය දැක්වීමෙන් අටුවා සමග විභක්ති සාම්‍යයද දැක්වූහ. ඒ අනුව රූප සිද්ධියද සංස්කෘත ව්‍යාකරණ සංඥා නාම ගත් නමුත් කිසිදු ආකාරයක ගැතිවීමක් නොපෙන්වන බැව් දත යුතුය.
තවදුරටත් කච්චායන මහ රහතන් වහන්සේගේ ව්‍යාකරණ දේශනය පිළිබඳවත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ එම දේශනය සහ ශුද්ධ මාගධී භාෂාවේ පද යෙදීම් පිළිබඳ අදහසත් අරණවිභංග සූත්‍රාදිය සමග ගළපා සම්මර්ෂණය කළයුතු බව අපගේ අදහසයි. එබැවින් කච්චායන ව්‍යාකරණ සම්ප්‍රදාය තුළ ශුද්ධ මාගධී ව්‍යාකරණයේ අනන්‍යතාවය සහ ස්වාධීනත්වය සුරැකි ඇති බව නිගමනය කළ හැක.
විනය පිටකය : අටුවා සහිතව, මහාවිහාරීය ප්‍රවේණියෙහි ආගත ක්‍රමයෙන් උගත් භික්ෂු පිරිසක් විෂයෙහි පිරිනැමෙන මෙම වටිනා ව්‍යාකරණ ග්‍රන්ථය සුපරිශුද්ධ සම්බුද්ධ ශාසන චිරස්ථිතිය පිණිස ම සලකා සිදුකරන උසස් සත් කාර්යයකි. මෙම සත් කාර්යයෙහි ව්‍යාපෘත වූ ආයුෂ්මතුන් වහන්සේලාට ආර්ය සත්‍යාවබෝධය වහා සිදු වේවා! ධර්ම දානමය දායකත්වය දැරූ සැමට ද නිවන් පිණිස හේතු වේවා!
“චිරං තිට්ඨතු සද්ධම්මො”
මේ වගට,
සාසනස්ථිතිකාමී, කුණ්ඩසාලේ අරණ්‍යගවේසී භික්ෂු වමිහ ශ්‍රී.බු.ව. 2561 (2017) ඇසළ මස (ජූලි) 02 වන දින. දේවගිරිය,
රණගිරිලෙනෙහි දී ය.