අත්ථසාලිනි අත්ථයෝජනා - ඤාණකිත්ති හිමි.pdf

අභිධම්ම අට්ඨසාලිනී අත්ථයෝජනා යනු අභිධර්ම පිටකයේ ප්‍රථම ග්‍රන්ථය වන ධම්මසංගණී ප්‍රකරණයට ලියැවුණු අට්ඨසාලිනී අටුවාව විස්තර කරමින් රචිත පාලි අත්ථයෝජනා (ටීකා) ග්‍රන්ථයකි. මෙහි අටුවා පාඨයන්ගේ පද සම්බන්ධ, විග්‍රහ, ධාතු-ප්‍රත්‍ය ආදී ව්‍යාකරණාර්ථ ඉතා පැහැදිලි ලෙස විස්තර කර ඇත. ග්‍රන්ථාවසාන ගාථාවලට අනුව මෙය අභිනවපුර පනසාරාමවාසී සාහිත්‍යධර ත්‍රිපිටකධර ඤාණකිත්ති හිමියන් විසින් රචනා කර තිබේ.

සියම් රජතුමා විසින් බු.ව. 2425 දී බුලත්ගම ධම්මාලංකාර ස්ථවිරයන් වෙත පරිත්‍යාග කරන ලද කම්බෝජ අක්ෂරයෙන් ලියැවුණු පුස්කොළ පිටපතක් ඇසුරින්, අත්ථයෝජනා මුද්‍රණ සමාගමේ අනුග්‍රහයෙන් මෙම කෘතිය සිංහල අකුරින් ප්‍රථම වරට මුද්‍රණය කර ඇත. කතළුවේ රන්වැල්ල විහාරවාසී කොඩගොඩ පඤ්ඤාසේඛර ස්ථවිරයන් විසින් සංස්කරණය කරන ලදුව, බටුවන්තුඩාවේ දේවරක්ඛිත පඬිතුමන් විසින් පිරික්සා අනුමත කර තිබේ.

මෙම සංස්කරණය බු.ව. 2433 (ක්‍රි.ව. 1890) දී කතළුවේ ලංකෝපකාර මුද්‍රණාලයේ ඩී. පී. කන්ඩම්බි මහතාගේ මූලිකත්වයෙන් මුද්‍රණය කර බෙදාහැර ඇත.

PREFACE

This work is an Exegesis of the Atthasâlini, the Commentary of the “Dhammasangani” the Ist of the 7 Books of the Abhidhamma. We find from its concluding verses that it was written by an erudite monk of the name of NANAKITTI who lived at the Panasáráma monastary close to Abhinawapura, and this monastery, tradition asserts, was built by a King of Ceylon. It is not known who this king was, but we safely conjecture that it must have been Sri Parakrama Bâhu of Polonnaruwa who was noted for his successful foreign invasions. The Panasàráma monastery was founded in the Haribunja territory of Lava.

This work we presume, will be of use to the student of the Abhidhamma as its explanation of the difficult phrases and grammatical terms will help him to understand the text easily.

The manuscript of this book with some other rare works was presented in the year of Buddha 2425 by His Supreme Majesty Chûlâlankára the present reigning king of Siam to Bulatgama Dhammálankära Sthavira to be used in Ceylon. They are in the custody of Edmund Gooneratne Mudaliyar of Galle, and access is allowed to all students to refer to them or take copies of them.

As the manuscripts are in Cambodian characters, and as it is costly to have them copied in Singhalese, it is proposed to have all these copies printed in this manner with the aid of subscriptions. One thousand copies of the present work have been struck off for distribution amongst the subscribers.

As the MSS. have been copied and collated by transcribers who are ignorant of the language, they are not free from clerical and other errors, and we are by no means sure whether this work, with the revision it has undergone is completely correct. We commend it to the learned for further scrutiny.

K. PANNASEKHARA.
A. B. 16-10-2433

දැන්වීමයි.

අභිධම්මට්ඨසාලිනී අත්ථයෝජනාව නම්, භාග්‍යවත් බුදුරජානන්වහන්සේ විසින් වදාළ අභිධර්ම ප්‍රකරණ සතඅතුරෙන් පළමුවෙනි ධම්මසඞ්ගණීප්‍රකරණයට කරණලද අට්ඨසාලිනීනම් අටුවාවේ පදසම්බන්ධ විග්‍රහ ධාතුප්‍රත්‍යාදී විස්තර දක්වා කරණලද මාහැඟි ප්‍රයෝජනවත් පොතකි. මෙය අභිනවපුරයට වයඹපැත්තේ පිහිටි පනසාරාමවැසි සාහිත්‍ය ත්‍රිපිටකධර ඤාණකිත්ති ස්ථවිරයන්වහන්සේ කෙනෙක් විසින් කළබව ආදීය අන්තිම ගාථාවලින් පෙනේ. මෙය කවර කලක කළාද, මේ අභිනවපුරය කොයි දේශයකට අයිතිද, යනු නොපෙනෙයි. ලංකාධිපති රාජාධි රාජකෙනෙක් විසින් කරවනලද ආරාමගණයෙහි වෙසෙමින් කළබවක්ද පෙනේ. ඒත්, කවර ලංකා රජතුමෙක්දැයි නිශ්චයවශයෙන් නොහැඟෙයි. නමුත් අප සිරිලක්දිව පොළොන්නරුපුර වැඩවිසූ පරාක්‍රමබාහු සිංහල මහරජතුමා ලංකාපුරාදී ඇමතිසෙනාපතින් යවා රාමඤ්ඤාදි නොයෙක් පරදේශයන්ද යටහත්කළ කාලේ ඒ ලංකා රාජාධිරජතුමන් නමින් සියම් දේශයට අයිති “හරීභුජ” නම්ලද ලාවාරට කරවනලද පනසාරාම විහාරමන්දිරයෙහි වෙසෙමින් කළ පොතයයි අනුමාන ශ්‍රැතියක් තිබේ-එවිට ඒ රජකාලය මහවංසයෙන් පෙනෙන නිසා ඒ කාලේහෝ ඊට ටිකක් මෑතහෝ කාලය සිතිය යුතුයුවේ. ඒවා කෙසේවුනත් අභිධර්මයේ විස්තර විභාග බොහෝසේ ඉගණීමට මෙය ඉතාප්‍රයෝජනයි. තවද සියම් මහරජතුමන් එවූ කම්බෝජ අත්ථයෝජනා අතරෙන් මේ අත්ථයෝජනාව සිංහල අකුරට ලියන්ට රුපියල් 30 ගණන්ය. ඉතින් දහක් ලියවන්ඩ ගියොත් පවුන්ඩ් 3000 ක් පමණබව පෙනීගියනිසාත් අච්චුගසතොත් එකවරගතත් රුපියල් 1000 කින් හැකිබව හැඟී ගිය නිසාත් කම්බෝජ අකුරෙන් බොහෝදෙනාට බලන්ට පිටපත් ලියන්ට බැරිනිසාත් මේවර මෙපොත 1000 ක් අච්චුගසා බෙදාගන්ට සහ එය සකස්කිරීම්ටද සම්මතකරගත් ලෙස ආචාර්‍ය්‍ය පඤ්ඤාසෙඛරස්ථවිර පාදයන් වහන්සේ ලවා අභිසංස්කරණය කරවා ගෙණ පොත් දාහක් මුද්‍රණයකරණලදී. යලිත් මිලදුන් පිළිවෙලට ලියවීතිබෙන දායකනාමද පාලිදැන්වීම අවසානයෙහි සුවසේ වැටහීම පිණිස දැන් ව්‍යවහාර ගාමනාමවලින්ද පෙන්වා ඇත. එසේ බැඳුනු ඒ ඒ භවතුන්ට මුල සම්මතය ලෙස පොතක් රුපියල වේ. ඇතැම් කෙනෙක් වචනදුන් තරමිනුත් මිලනොදී නැවතීතිබේ. එයින් කර්මාන්තකාර කුලීහා කන්තෝරු මිලවත් ඉතිරිවෙන්ට පොත් 4 බැගින් මින්මතු රුපියල් 10 කට අප කන්තෝරුවෙන් ලබාගත හැකිවේ.

මේවගට අත්ථයෝජනා මුද්‍රාංකණ සමාගමේ ලේකම් සහ ලංකෝපකාර කන්තෝරුවේ කලමනාකාර තැන්පත්

ඩී. පී. කන්ඩම්බි.
D. P. Kandamby
ක්‍රිස්තු වර්ෂ 1890 ක්වූ
අප්‍රේල්මස 1 දිනදිය.