12 KN Khuddaka Patha.pdf

පරමත්ථජොතිකා නාම ඛුද්දකපාඨට්ඨකථා යනු සූත්‍ර පිටකයේ ඛුද්දක නිකායට අයත් පසළොස් ග්‍රන්ථයන්ගෙන් පළමුවැන්න වන ඛුද්දකපාඨයට බුද්ධඝෝෂ මහා ස්ථවිරයන් විසින් රචිත පාලි අට්ඨකථාවයි. පෙරවදනට අනුව මෙම කෘතිය මහානාම රජුගේ රාජ්‍ය සමයේ (ක්‍රි.ව. 414-432) රචනා කරන ලදී. ග්‍රන්ථය සිංහල අක්ෂරයෙන් මුද්‍රිත පාලි පාඨයක් වන අතර පෙරවදන් ඉංග්‍රීසියෙන් හා පාලියෙන් ඇත.

සයිමන් හේවාවිතාරණ අනුස්මරණ අට්ඨකථා මාලාවේ (Simon Hewavitarne Bequest) එකොළොස්වන කාණ්ඩය (Vol. XI) ලෙස මුලින් 1922 (බු.ව. 2465) දී පළ වූ මෙම සංස්කරණය කොළඹ විද්‍යෝදය පිරිවෙනේ උපාචාර්ය වැලිපිටියේ දේවානන්ද ස්ථවිරයන් විසින් සංස්කරණය කරන ලද අතර, තිපිටකවාගීශ්වරාචාර්ය මහගොඩ සිරි ඤාණිස්සර නායක ස්ථවිරයන් විසින් අවසන් වරට පරීක්ෂා කරන ලදී. සී. ඒ. හේවාවිතාරණ මහතාගේ ඉංග්‍රීසි පෙරවදන (1922 ජනවාරි 17) හා සංස්කාරකවරයාගේ පාලි විඤ්ඤාපනය හා පත්ථාවනා ගාථා ද ඇතුළත් ය.

පාලි විඤ්ඤාපනයට අනුව සංස්කාරකවරයා සිංහල අක්ෂර පුස්කොළ පොත් කිහිපයක් ද ඉංග්‍රීසි හා බුරුම අක්ෂර මුද්‍රණ ද සසඳා පාඨය ශෝධනය කළ අතර, වැලිවිටියේ සෝරත භික්ෂුව එයට සහාය වූහ. සංක්ෂිප්ත ලැයිස්තුවේ විද්‍යෝදය පොත්ගුල, හින්තෙට්ටියේ රජමහා විහාරය, මුරුතමුරේ සුභද්‍රාරාමය, මිරිස්සේ සමුද්‍රගිරි පොත්ගුල, කඹුරුපිටියේ විලේගොඩ විහාරය, හදලංකාවේ සද්ධර්මෝදය පිරිවෙන ආදී ස්ථානවල පිටපත් සඳහන් වේ.

ඛුද්දකපාඨයේ කොටස් නවය පිළිවෙළින් විවරණය කෙරේ:

• සරණත්තය වණ්ණනා
• සික්ඛාපද වණ්ණනා
• ද්වත්තිංසාකාර වණ්ණනා
• කුමාරපඤ්හ වණ්ණනා
• මඞ්ගලසුත්ත වණ්ණනා
• රතනසුත්ත වණ්ණනා
• තිරොකුඩ්ඩසුත්ත වණ්ණනා
• නිධිකණ්ඩසුත්ත වණ්ණනා
• මෙත්තසුත්ත වණ්ණනා

මෙම පිටපත සෝමාවතී හේවාවිතාරණ භාරය විසින් බු.ව. 2554 / ක්‍රි.ව. 2011 දී නැවත මුද්‍රණය කරන ලද්දකි. මුද්‍රණය: එස් ඇන්ඩ් එස් ප්‍රින්ටර්ස්, නො. 49, ජයන්තවීරසේකර මාවත, කොළඹ 10. මිල රු. 130/-.

PUBLISHERS NOTE

The late Mr. SIMON ALEXANDER HEWAVITARANE, who in his life time had begun to publish the TRIPITAKA, left a bequest for its completion after his death. He died suddenly on 17th January 1913 and in accordance with his wishes his Trustees had published the Commentaries on the Text in 49 volumes. After seventy years these books are no longer readily available.

His widow Mrs. SOMAWATI HEWAVITARANE who passed away on 10th January 1982 at the age of 94, had prior to her death, created the SOMAWATI HEWAVITARANE TRUST to carry on the good work started by her late husband and bequeathed her entire estate to this Trust.

We the Trustees of the Somawati Hewavitarane Trust, having seen the need to re-print the Commentaries, have undertaken this task to help both the student and teacher of the Dhamma and in the hope that this act of ours will help to preserve the Noble Teachings of the Blessed One for the benefit of the future generations and thereby prolong the life of the Buddha Sasana by many more thousands of years.

May the fruits of this meritorious act help the late Simon Alexander Hewavitarane and Somawati Hewavitarane Maha Upasikawa in Sansara and towards their final attainment of Nibbana.

Noel Wijenaike, Nanda Amerasinghe, Parinda Ranasinghe; 01/03/2011, Somawati Hewavitarane Trust Office, 130, Maligakanda Road, Colombo-10, Sri Lanka

PREFATORY NOTE.

With this issue of the Khuddaka Pátha Commentary I have much pleasure in placing before the public the XIth Volume of the Simon Hewavitarne Bequest. This work has been ably edited by Welipitiye Devananda Thero one of the assistant teachers at the Vidyodaya Parivena.

The learned editor is the youngest in point of age of those who have undertaken the task of editing the Commentaries, and is doing excellent work in upholding the traditions of the Vidyodaya College of which he was a distinguished pupil.

The Khuddaka Pátha is the first of the fifteen books which compose the Khuddaka Nikáya of the Sutta Pitaka. This work was composed by Buddhaghosa Thero in the reign of Mahanama 414—432 A.C.

The learned editor expresses his indebtedness to Welivitiye Soratha Bhikkhu for aiding him and in a larger measure to the Ven’ble Mahagoda Sri Nánissara Nayaka Thero who has finally revised the proofs.

The ninth anniversary of the death of my brother falls on the 17th January, and this issue coming out on such a day will form an adequate pirikara offering at the anniversary almsgiving taking place in his name.

I beg to express my sense of gratitude to the learned editor for the great pains he has taken in editing this work.

C. A. Hewavitarne, 17th January, 2465/1922

විඤ්ඤාපනං. PREFACE.

සිරිසක්‍යමුනිනා’ඞ්ගීරසෙන’ම්හාකං භගවතා සම්මාසම්බුද්ධෙන සබ්බභූතපජානුකම්පිනා වෙනෙය්‍යජනනිකරාරවින්දප්පබොධදිවාකරානුකාරිනා මහෙසිනා මහාකරුණාසමාපත්තිසුඛමනුභවන්තෙන සන්තෙන දෙසිතාන මහිතානං හිතාහිතපකාසනෙන විවිධභයභෙරවප්පභවභවණ්ණවුත්තරණතරණිසමානානං තිණ්ණන්නං පිටකානං සුත්තන්තපිටකපරියාපන්නානං පඤ්චන්නං දීඝනිකායාදීනං නානානයනිකායානං නිකායානං- යො පන බහුන්නං ඛුද්දකානං ධම්මක්ඛන්ධානං සමූහතො නිවාසතො ච ඛුද්දකනිකායොති පඤ්ඤත්තො.

සො ඛො පනායං ඛුද්දකනිකායො සෙසනිකායාවසෙසිතෙහි තෙහි තෙහි සබ්බෙහෙව සබ්බඤ්ඤුභාසිතෙහි විභූසිතො භවති ජනසඞ්ගහාය ධම්මසඞ්ගහං කරොන්තෙහි සඞ්ගීතිකාරකෙහි පඤ්චදස ගන්ථපරිච්ඡෙදෙහි පරිච්ඡින්දිත්වා සඞ්ගීතො, තෙසම්පි පඤ්චදසන්නං ගන්ථපරිච්ඡෙදානමයමාදි තං තං නික්ඛෙපප්පයොජනං සල්ලක්ඛෙන්තෙහි පටිපාටියා නික්ඛිත්තෙහි- සරණ සික්ඛාපද ද්වත්තිංසාකාර කුමාරපඤ්හ මඞ්ගලසුත්ත රතනසුත්ත තිරොකුඩ්ඩ නිධිකණ්ඩ මෙත්තසුත්තසඞ්ඛාතෙහි තෙහි තෙහි ඛුද්දකෙහි පාඨෙහි වවත්ථාපෙත්වා සඞ්ගීතත්තා භවති ඛුද්දකපාඨොති ලද්ධනාමො. භවන්ති හි තෙසං නික්ඛෙපප්පයොජනානි චෙත්ථ- සරණෙන සාසනපටිපත්ති කානං කුලපුත්තානං සාසනාවතරණං, සික්ඛාපදෙහි සීලපතිට්ඨා, පතිට්ඨිතසීලානම්පි ද්වත්තිංසාකාරෙන රාගප්පහානසමත්ථඤ්චෙව- කුමාරපඤ්හෙන මොහප්පහානසමත්ථඤ්ච කම්මට්ඨානං, මඞ්ගලසුත්තෙන තස්ස පවත්තියා මඞ්ගලභාවො චෙව’ත්තරක්ඛා ච, රතනසුත්තෙන තස්සානුරූපා පරරක්ඛා, තිරොකුඩ්ඩෙන රතනසුත්තෙ වුත්තෙසු භූතෙසු එකච්චභූතදස්සනං වුත්තප්පකාරාය පුඤ්ඤසම්පත්තියා පමජ්ජතා විපත්ති ච, නිධිකණ්ඩෙන තිරොකුඩ්ඩෙ වුත්තවිපත්තිපටිපක්ඛභූතා සම්පත්ති, මෙත්තසුත්තෙන දොසප්පහානසමත්ථං කම්මට්ඨානමිති.

තස්ස ඛුද්දකපාඨස්ස පනායමත්ථසංවණ්ණනා-සතං වණ්ණනීයෙන සකසමයසමයන්තරපාරගෙන පඤ්ඤාවෙය්‍යත්තියසමන්නාගතෙන තිපිටකපරියත්තිප්පභෙදෙ සාට්ඨකථෙ සත්ථුසාසනෙ අප්පටිහතඤාණප්පභාවෙන මහාවෙය්‍යාකරණෙන මහාකවිනා විපුලවිසුද්ධබුද්ධිනා බුද්ධඝොසෙන මහායසෙන මහාථෙරෙන තත්ථ තත්ථ පරමත්ථං ජොතයතා කතත්තා-පරමත්ථජොතිකාති ලද්ධනාමා භවති විභාවීහි සම්භාවනීයා.

කතාපි චෙසා’ට්ඨකථා ච විවිධවිසිට්ඨත්ථාව සමානා දුල්ලභත්තා ච දුල්ලද්ධානම්පි තත්ථ තත්ථ ලිපිකාර ජටිතත්තා ච න හොන්ති ධම්මජිඥාසනමිච්ඡන්තානං පඨනපාඨකානං යථිච්ඡිතත්ථමාවහන්ති, තථා හි තාසු එකච්චෙ පාඨා භවන්ති ඌනාතිරිත්තතාදිදොසදූසිතාව විවිධවිරුද්ධත්ථප්පදායකා.

තෙසං පන පිටකත්තයපොත්ථකානං සාට්ඨකථානං තං දුල්ලභභාවඤ්චෙව දොසදූසිතභාවඤ්ච තෙහි සොතූනං ලද්ධබ්බං තිසයප්පයොජනඤ්ච සල්ලක්ඛයතා බුද්ධසාසනාභිවුද්ධිමිච්ඡන්තෙන සයිමන් හෙවාවිතාරණ සමව්හයෙන මහායසෙන තෙසං පයොජනප්පමාණාය සුද්ධියා තත්ථ තත්ථ පත්ථාරණාය විහිතවිධිමනුගම්ම තස්ස පියතරකණිට්ඨභාතුභූතස්ස විසිට්ඨබුද්ධිප්පභාභාසුරස්ස ආඞ්ගලවෙජ්ජාචරියස්ස සාසනචිරට්ඨිතිමිච්ඡන්තස්ස චාර්ලස් අල්විස් හෙවාවිතාරණනාමස්ස මහායසස්ස අජ්ඣක්ඛතාය පතිට්ඨාපිතාය විබුධප්පභාය සුභාය තිපිටකමුද්දාපනසභාය සමාරද්ධතො’හං පරමත්ථජොතිකා නාමමිමං ඛුද්දකපාඨත්ථසංවණ්ණනං සංසොධනත්ථං පටිග්ගහෙත්වා කතිපයෙහි සීහලක්ඛරපොත්ථකෙහි චෙව ආඞ්ගලක්ඛර මරම්මක්ඛරපොත්ථකෙහි ච සංසන්දියං අඤ්ඤානි දෙසනට්ඨකථාදීනි චානුගම්ම යථාසත්ති විසුද්ධතමං පාදෙසිං. ඉමාසං පනට්ඨකථානං යථාවුත්තා කුලව්‍යාකුලීභාවා චෙත්ථ කත්ථචි කත්ථචි අවසිට්ඨානම්පි ඛලිතට්ඨානානං සම්භවො න චාච්ඡරියමබ්භුතඤ්ච, තස්මා තාදිසානි පස්සන්තා සන්තා විභාවිනො දුතියමුද්දාපනෙ තෙසං විසොධනත්ථමෙව පටිවෙදයන්තු යථාවිධි අනුකම්පමුපාදාය. තතොවමෙතෙහි න චෙත්ථ පයොජිතං සුද්ධිපත්තං.

ඉත්ථං සුසඞ්ඛතා සා පරමත්ථජොතිකා නාම ඛුද්දකපාඨට්ඨකථා විජ්ජොදයපරිවෙණාධිපතිනා තිපිටකවාගීස්සරාචරියෙන මමාචරියෙන සිරිලඞ්කාමහිමණ්ඩලං සත්ථලඞ්කාරෙනාලඞ්කරොන්තෙන පණ්ඩිතසිරොමණිනා සිරිලඞ්කාවරදිසා සබරගාමදිසාසු පධානසඞ්ඝනායකධුරන්ධරෙන සිරිඤාණිස්සර මහාසාමිනා ඔසානසුද්ධිපත්තසමොලොකනෙනා’යං පටිග්ගහිතා.

විසොධනෙ පනිමස්මිං මමාතිසයහිතෙසිනා විජ්ජොදයපරිවෙණවාසිනා (වැලිවිටියේ) සොරතනාමයෙන භික්ඛුනා තදත්ථං නානාපොත්ථකානං සමොලොකනෙන ඛලිතාපහරණාය කතමනුග්ගහමෙත්ථ සමනුස්සරාමි.

පත්ථාවනා.

දිවි භුවි ච තතං සතං මහන්තං සහිතහිතඤ්ජිතමුඛභවප්පභාවං, විහතතමජිනපදීපමස්මිං හදසදනෙ සුනිධාය සද්ධයාය.

විරමනසජ්ජනපදීපවාචා- කරතිකරස්ස ඨිතිං ගවෙසයන්තං, විහිතහිතසුසඞ්ගහං මහන්තං ථවිරගණං සමනුස්සරං’හමන්තං.

මුනිවචනසුභප්පභාසභාවං කතපවරට්ඨකථං විභාවයන්තං, විබුධවරනුබුද්ධ බුද්ධඝොස- පභුතිගණං ගුණසාගරං සරඤ්ච.

මුනිසමයඨිතත්ථමෙත්ථ විජ්ජො- දයපරිවෙණවරප්පදීපදීසිං, දිවගසිරිසුමඞ්ගලං යතීසං තිපිටකවාගිවරං ගරුං සරන්තො.

සහිතානමපාකටානමෙසං වරගන්ථාන සුපාකටාය සුද්ධ්‍යා, විහිතං හි විධිං පටිග්ගහෙත්වා සයිමන් හෙවවිතාරණව්හයෙන.

විධිනා සුගතස්ස සාසනත්ථං කතමුද්දාපනසංසදෙන සම්මා, විමලීකරණාය යාචිතොහං පවරත්ථපරමත්ථජොතිකාය.

විජ්ජත්ථං සාධවහිපසත්ථං යං විජ්ජොදයපාරිවෙණමගමං, දෙවානන්දව්හයො තමෙත්ථ ථෙරො’පාචරියො පටිග්ගහෙත්වා.

සිරිසක්‍යමුනිස්සරස්ස වස්සෙ සුවිමාසනතාදිනම්හි නිට්ඨපෙසිං, විසහස්සචතුස්සතාධිකම්හි ඉහ පඤ්චුත්තරසට්ඨිසම්මිතම්හි.

Welipitiye Dévánanda