03 Majjhima Nikaya 1.pdf

පපඤ්චසූදනී මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථා (පඨමෝ භාගො) යනු ත්‍රිපිටකයේ සූත්‍ර පිටකයට අයත් මජ්ඣිම නිකාය සඳහා භදන්තාචරිය බුද්ධඝෝෂ මහා ථෙරයන් වහන්සේ විසින් රචිත පාලි අටුවා ග්‍රන්ථයයි. සයිමන් හේවාවිතාරණ ධර්ම පුස්තක මාලාවේ 35 වන කාණ්ඩය (Vol. XXXV) ලෙස මෙය පළ කර තිබේ.

මෙම කාණ්ඩය පෑලියගොඩ විද්‍යාලංකාර පරිවේණාධිපතිව වැඩවිසු තිපිටක වාගීශ්වරාචාර්ය ධම්මක්කිත්ති සිරි ධම්මානන්ද නායක මහා ථෙරයන් වහන්සේ විසින් සංස්කරණය කරන ලදී. මෙම ප්‍රතිමුද්‍රණය සෝමාවතී හේවාවිතාරණ භාරය (Somawati Hewavitarane Trust) මඟින් 2014 වසරේදී තුන්වන මුද්‍රණය ලෙස ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත.

PUBLISHERS NOTE

The late Mr. SIMON ALEXANDER HEWAVITARANE, who in his life time had begun to publish the TRIPITAKA, left a bequest for its completion after his death. He died suddenly on 17th January 1913 and in accordance with his wishes his Trustees had published the Commentaries on the Text in 49 volumes. After seventy years these books are no longer readily available.

His widow Mrs. SOMAWATI HEWAVITARANE who passed away on 10th January 1982 at the age of 94, had prior to her death, created the SOMAWATI HEWAVITARANE TRUST to carry on the good work started by her late husband and bequeathed her entire estate to this Trust.

We the Trustees of the Somawati Hewavitarane Trust, having seen the need to re-print the Commentaries, have undertaken this task to help both the student and teacher of the Dhamma and in the hope that this act of ours will help to preserve the Noble Teachings of the Blessed One for the benefit of the future generations and thereby prolong the life of the Buddha Sasana by many more thousands of years.

May the fruits of this meritorious act help the late Simon Alexander Hewavitarane and Somawati Hewavitarane Maha Upasikawa in Sansara and towards their final attainment of Nibbana.

Noel Wijenaike, Nanda Amerasinghe, Tissa Ratnatunge (23rd July 1986, Somawati Hewavitarane Trust Office, 130, Maligakanda Road, Colombo-10, SRI LANKA.)

විඤ්ඤාපනං

සම්මාසම්බුද්ධස්ස පරිනිබ්බාණසමයතො චතුපඤ්ඤාසාධිකෙ නවසතසංවච්ඡරෙ මහානාම රඤ්ඤො සමයෙ ජම්බුදීපා ලංකාදීපමාගතෙන පරමවිසුද්ධ සද්ධාබුද්ධිපතිමණ්ඩිතෙන අනුබුද්ධබුද්ධඝොසත්ථෙරවරෙන ච ධම්මපාලත්ථෙරෙන ච උපසෙනත්ථෙරෙන ච මහානාමත්ථෙරෙන ච බුද්ධදත්තත්ථෙරෙනචා’ති බුද්ධිමන්තෙහි ථෙරවරෙහි තීණ්ණං පිටකානං අට්ඨකථාභාවසෙනාවා කථාවයො ලිඛිතාති වදන්ති. තා පනෙතා අට්ඨකථා නෙවමුද්දිතා. තස්මා ලද්ධෙපි කාලෙ තා අට්ඨකථායො’ති දුල්ලභා අහෙසුං. තස්මා දිවංගතස්ස ධඤ්ඤ පුඤ්ඤ පරිපුණ්ණස්ස සයිමන් හේවාවිතාරණ මහාසයස්සද්දෙසෙන තස්ස ධනබලෙන පනතාණංතෙන ආචායවෙජ්ජාවරියෙන සිරිමතා සී එල්. හේවාවිතාරණ මහාසයෙන ච සිරිනාථමුණිසිංහ මහාසයෙන ච ඩබ්ලිවු. ඩී හේවාවිතාරණ මහාසයෙන ච, පාලනට්ඨකථායො මුද්දිතාව පාකටී කතාච. තථාපි මුද්දිතා තා අට්ඨකථායොපි ඉදානි සුදුල්ලභා භවන්ති. තස්මා තාසමට්ඨකථානං සුලභභාවපෙක්ඛමානෙන සද්ධාබුද්ධිසම්පන්නෙන සද්ධම්මධිතිකාමෙන සිරිලංකානුරූපී ලඤ්ඡනපරික්ඛකාධිකාරිනා නීතිවේදිනා නොයෙල් විජේනායක මහාසයෙන ච තිස්සරත්නතුංග මහාසයෙනචා’ති එතෙහි ද්වීහි මහාසයෙහි නන්ද අමරසිංහ මහාසයස්ස සංවිධායකත්තෙන සම්බුද්ධසාසන චිරට්ඨිතිකාමාය සද්ධාබුද්ධි සම්පන්නාය මහොපාසිකාය දිවංගතාය සෝමාවතී හේවාවිතාරණ මතුනිතිනා ධනබලෙන සම්බුද්ධපරිනිබ්බාණා ද්විසහස්ස පඤ්චසතාධිකෙ අට්ඨවීසතිමෙවස්සෙ එසාපනට්ඨකථා තිලකමුද්දණාලයෙ මුද්දිතාව පාකටීකතාච, භවති.

ලිඛිතමිදම්පි. දෙයියන්දර වැවලපියද්දේ සුවිසුද්ධාරාමාධිපතිනා විජ්ජාකිත්ති පරිවෙණජ්ඣක්ඛෙන විජ්ජොදය පරිවෙණෙ උපපජ්ඣායවරියෙන රාජකීයපණ්ඩිත සංඝපති උපධිධාරිනා පවිනාචරියෙන පල්ලෙවෙල සිරිසද්ධාතිස්සාභිධානෙන නායකත්ථෙරෙනාති.

පල්ලෙවෙල සිරිසද්ධාතිස්සාභිධානෙන නායකත්ථෙරෙනාති. (2529, 23rd July 1986)

PREFATORY NOTE.

It is with the greatest sorrow I have to announce the death of Ven’ble Siri Devamitta Dharmapala, at Sarnath, Isipatane on the 29th April. His remains were cremated at the Holy spot in accordance with his last wish. At a Meeting held by the Tripitaka Mudrana Sabha in June 1929 at “Taxsila” the residence of Mrs. S. A. Hewavitarne, he was appointed Director to fill the vacancy caused by the death of Dr. C. A. Hewavitarne. He had been a propagator of the Dhamma for the last forty years, and his untimely death will be mourned by all the Buddhist world. Sabbe Sankhārā Aniccā.

With the issue of the Papancasudanī part I. the commentary to the Majjhima Nikāya, I have much pleasure in placing before the public the 35th volume of the Simon Hewavitarne Bequest Series. The editing of this volume has also been done by Ven’ble Lunupokune Siri Dhammānanda Nāyaka Thero, Principal of Vidyālankāra Oriental College, Peliyagoda, Kelaniya. In 1917 part I and II of this commentary was edited by the Ven’ble Dhammakitti Siri Dhammārāma Nāyaka Thero, Late Principal, Vidyālankāra Oriental College, Peliyagoda, and issued by the Royal Asiatic Society at the expense of Lord Chalmers, Ex-Governor of Ceylon. I am glad to announce that the 2nd edition of the Paramattha Jōtikā or commentary of the Suttanipāta is ready and will be issued within a few months. I beg to convey my heart felt thanks to the Ven’ble editor, who had already helped the Sabha by editing parts I and II of the Manórathapurani. Owing to the financial depression still prevailing the printing of these Texts is very much handicapped.

S. K. Moonesinghe. (6th May, 2476, 1933, Tripitaka Publication Office, Maligakanda, Colombo. (Ceylon.))

PREFACE. පපඤ්චසූදනියා පරිසොධනවිඤ්ඤත්ති.

1. වන්දෙහං මහන්තං වීරං තං වීරමාරවිජිතාවිං, මඤ්චවෙසසුධම්මං යස්සප්පමුඛෙ චතුම්මුඛප්පමුඛා. 2. පභවාමිහෙ භවභවෙ ස්වාක්ඛාතං ධම්මමනුවිධාතුං තං, පභවාමිහෙ භවන්තං යාතුං යස්සානුභාවවිභවෙන. 3. පසතාමහෙ යතනන්තං සංඝං තං වීතසබ්බමනුගනතුං, පසතා මහෙසයො යෙ යතිංසු ජනතාහිතාය භුවි සනතං.

4. ජයන්ති තෙ සන්තමනා මනස්මිං යසස්සිනො ඣානපථෙරමුඛ්‍යා, සඞ්ගායනං තෙපිටකස්ස සාට්ඨ-කථස්ස යෙ’කංසු චිරට්ඨිතත්ථං. 5. සදස්සයා වීතභවාසයා තෙ යස්සාදයො’පිත්ථවිරා ජයන්ති, සඞ්ගායනං යෙ දුතියං විධාය තංකාලජාතං මලමොස්සජිංසු. 6. ජයන්ති තෙ මොග්ගලිපුත්තතිස්ස-ත්ථෙරාදයො චාපි දයොපසුත්තා, පුනෙ’පි ධම්මං විමලීකරිංසු සඞ්ගායනං යෙ තතියං විධාය. 7. සො සඤ්ඤකපො ජයතීහ ථෙරෙ මහාමහින්දො සමහාමහින්දො, සමානයිභානසමානධම්මං සම්මානතං යො ලභතෙ’නු සම්මා— 8. යො දීපභාසාය විභූසිතාය භුවිස්සුතායට්ඨකථා ඨපෙත්වා, සිස්සෙහිරට්ඨප්පමුඛෙහි සෙහි චතුබ්බිධනීතිමකාරයිත්ථ. 9. විධායකාපීත්ථවිරා සදය්‍යා සංනීතියා පඤ්චමියා ජයන්ති තෙ, ආලොකලෙනෙ සහිතං හිතාය යෙ ගන්ථෙසු ආරූළ්හමකංසු සිංහලා.

10. සිද්ධත්ථසුද්ධත්ථවිසුද්ධබුද්ධි-සිද්ධන්තසාරං භුවනොපකාරං විසුද්ධිමග්ගංචනෙකං විධාය විසුද්ධිමග්ගං විසදීකරොන්තො— 11. යො හන්තිහාසං භුවනෙකභූසං ආරොපයිත්ථට්ඨකථා මිසිට්ඨා, ස බුද්ධඝොසො’තිවිසුද්ධසොසො ථෙරෙ’නුබුද්ධො ජයතිය්‍යසිද්ධො— 12. එසාපි යෙනෙව පපඤ්චසූදනී නාමා පණීතාට්ඨකථා පණීතා, යස්සුත්තමා බුද්ධි මහත්තරි සදා භුමණ්ඩලස්සත්ථවති භවන්තති. 13. ජයන්තිමෙ සිංහලවාසිනො’පි මමායමානා රතනත්තයස්ස යාවජ්ජ ධම්මං පරිරක්ඛමානා පාණායමානාභිමතා සමානා.

14. කාරුණාපූරිතහදයො පූරිතසම්පාරමීධම්මො ධම්මස්සාමි පඤ්චත්තරචත්තාලීසවස්සානි 15. ලොකත්ථං සාධෙන්තො යං යං දෙසෙසි දෙසනාකුසලො, ද්වෙධා සබ්බං ගච්ඡති ධම්මො විනයොති සකලමෙව හි තං. 16. පුනරපි පිටකවසෙන තෙධා විභජන්ති විභජනෙ කුසලා, සුත්තාභිධම්මවිනයෙත්වෙවං පරියත්තිභාජනෙන. 17. පාවචනං තං නිඛිලං පඤ්චනිකායෙසු සඞ්ගහමුපෙති බුද්ධස්සනිකායමජ්ඣෙ කත්වා විනයං තථෙව අභිධම්මං. 18. තෙසච්චි පඤ්චසු දුතියො වදන්ති මජ්ඣිමනිකායනාමෙන, යස්මිං සියුං දියඩ්ඪ-සතසුත්තනතා දුවෙ ච සුත්තානි. 19. තෙසං සමුග්ගහෝ වා නිවාසහො මජ්ඣිමප්පමාණානං භනනාමෙන පවුච්චති පණ්ණාසත්තයපරිමිතො සො. 20. මූලපරියායමුඛ්‍යා භවන්ති යස්මිං ච පන්නාරසවග්ගා, යං සාධිකෙහි භූතයො නිගදන්ති අසීතිභාණවාරෙහි. 21. සබ්බාපිචාථ පෙඨා නිස්සීහඨො සාධුපුත්තස්ස යං ච පටිච්ඡාදුපුං භුමෙන පරිත්ථරථ එහන්ති.

22. තීකඛන්තූං සඩ්හිතා වසීහි හාසස්සද්ධවණණ “නෙත්‍යාය අත්ථො කථියතී”ති අට්ඨපාඨානිස්සුතාඤ්ඤනාමෙන, 23. ආනෙත්වානීය ධම්මං ථෙරෙතියිනා මහාමහිංදෙන සබ්බරපරිහාරජං සිංහලවාචා ඨපෙනෙතන