2.
දිට්ඨිකථා.
කා දිට්ඨි කති දිට්ඨිට්ඨානානි, කති දිට්ඨිපරියුට්ඨානානි, කති දිට්ඨියො, කති දිට්ඨාභිනිවෙසා, කතමො දිට්ඨිට්ඨාන සමුග්ඝාතොති.
1. කාදිට්ඨිති: අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
2. කතිදිට්ඨිට්ඨානානීති: අට්ඨ දිට්ඨිට්ඨානානි.
3. කතිදිට්ඨිපරියුට්ඨානානීති: අට්ඨාරස දිට්ඨිපරියුට්ඨානානි,
4. කතිදිට්ඨියොති: සොළස දිට්ඨියො.
5. කතිදිට්ඨාභිනිවෙසාති: තීණි සතං දිට්ඨාභිනිවෙසා,
6. කතමො දිට්ඨිට්ඨානසමුග්ඝාතොති: සොතාපත්තිමග්ගො දිට්ඨිට්ඨානසමුග්ඝාතො.
කථං අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි:
රූපං ‘එතං මම, එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙස පරාමාසො දිට්ඨි, වෙදනං ‘එතං මම -පෙ- සඤ්ඤං එතං මම -පෙ- සඞ්ඛාරෙ ‘එතං මම -පෙ- විඤ්ඤාණං ‘එතං මම, එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
චක්ඛු එතං මම -පෙ- සොතං එතං මම -පෙ- ඝානං එතං මම -පෙ- ජිව්හං එතං මම -පෙ- කායං එතං මම -පෙ- මනං’ එතං මම, එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි. රූපෙ එතං මම -පෙ- සද්දෙ එතං මම -පෙ- ගන්ධෙ එතං මම -පෙ- රසෙ එතං මම -පෙ- ඵොට්ඨබ්බෙ එතං මම -පෙ- ධම්මෙ එතං මම එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
චක්ඛුවිඤ්ඤාණං එතං මම -පෙ- සොතවිඤ්ඤාණං එතං මම -පෙ- ඝානවිඤ්ඤාණං එතං මම -පෙ- ජිව්හාවිඤ්ඤාණං එතං මම -පෙ- කායවිඤ්ඤාණං එතං මම -පෙ- මනොවිඤ්ඤාණං ‘එතං මම එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
චක්ඛුසම්ඵස්සං එතං මම -පෙ- සොතසම්ඵස්සං එතං මම -පෙ- ඝානසම්ඵස්සං එතං මම -පෙ- ජිව්හාසම්ඵස්සං එතං මම -පෙ- කායසම්ඵස්සං එතං මම -පෙ- මනොසම්ඵස්සං ‘එතං මම, එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
චක්ඛුසම්ඵස්සජං වෙදනං එතං මම -පෙ- සොතසම්ඵස්සජං වෙදනං -පෙ- ඝානසම්ඵස්සජං වෙදනං -පෙ- ජිව්හාසම්ඵස්සජං වෙදනං -පෙ- කායසම්ඵස්සජං වෙදනං -පෙ- මනොසම්ඵස්සජං වෙදනං ‘එතං මම එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
රූපසඤ්ඤං එතං මම -පෙ- සද්දසඤ්ඤං එතං මම -පෙ- ගන්ධසඤ්ඤං එතං මම -පෙ- රසසඤ්ඤං එතං මම -පෙ- ඵොට්ඨබ්බසඤ්ඤං එතං මම -පෙ- ධම්මසඤ්ඤං ‘එතං මම එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
රූපසඤ්චෙතනං එතං මම -පෙ- සද්දසඤ්චෙතනං එතං මම -පෙ- ගන්ධසඤ්චෙතනං එතං මම -පෙ- රසසඤ්චෙතනං එතං මම -පෙ- ඵොට්ඨබ්බසඤ්චෙතනං එතං මම ධම්මසඤ්චෙතනං’එතං මම එසො හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
රූපතණ්හං එතං මම -පෙ- සද්දතණ්හං එතං මම -පෙ- ගන්ධතණ්හං එතං මම -පෙ- රසතණ්හං එතං මම -පෙ- ඵොට්ඨබ්බතණ්හං එතං මම -පෙ- ධම්මතණ්හං ‘එතං මම, එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
රූපවිතක්කං එතං මම -පෙ- සද්දවිතක්කං එතං මම -පෙ- ගන්ධවිතක්කං එතං මම -පෙ- රසවිතක්කං එතං මම -පෙ- ඵොට්ඨබ්බවිතක්කං එතං මම -පෙ- ධම්මවිතක්කං ‘එතං මම එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
රූපවිචාරං එතං මම -පෙ- සද්දවිචාරං එතං මම -පෙ- ගන්ධවිචාරං එතං මම -පෙ- රසවිචාරං එතං මම -පෙ- ඵොට්ඨබ්බවිචාරං එතං මම -පෙ- ධම්මවිචාරං ‘ එතං මම එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
පඨවීධාතුං එතං මම -පෙ- ආපොධාතුං එතං මම -පෙ- තෙජොධාතුං එතං මම -පෙ- වායොධාතුං එතං මම -පෙ- ආකාසධාතුං එතං මම -පෙ- විඤ්ඤාණධාතුං ‘ එතං මම එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.
පඨවීකසිණං එතං මම -පෙ- ආපොකසිණං එතං මම -පෙ- තෙජොකසිණං එතං මම -පෙ- වායොකසිණං එතං මම -පෙ- නීලකසිණං එතං මම -පෙ- පීතකසිණං එතං මම -පෙ- ලොහිතකසිණං එතං මම -පෙ- ඔදාතකසිණං එතං මම -පෙ- ආකාසකසිණං එතං මම -පෙ- විඤ්ඤාණකසිණං ‘ එතං මම එසො’හමස්මි, එසො මෙ අත්තා’ති අභිනිවෙසපරාමාසො දිට්ඨි.