8. ආදිනවඤාණං
කථං භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං:
‘උප්පාදො භය’න්ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං. ‘පවත්තං භය’න්ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං, ‘නිමිත්තං භය’න්ති -පෙ- ‘ආයූහනා භය’න්ති -පෙ- ‘පටිසන්ධි භය’න්ති -පෙ- ‘ගති භය’න්ති -පෙ- ‘නිබ්බත්ති භය’න්ති -පෙ- ‘උපපත්ති භය’න්ති -පෙ- ‘ජාති භය’න්ති -පෙ- ‘ජරා භය’න්ති -පෙ- ‘ව්යාධි භය’න්ති -පෙ- ‘මරණං භය’න්ති -පෙ- ‘සොකො භය’න්ති -පෙ- ‘පරිදෙවො භය’න්ති -පෙ- ‘උපායාසො භය’න්ති භයතුට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.
‘අනුප්පාදො ඛෙම’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, ‘අප්පවත්තං ඛෙම’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං -පෙ- අනුපායාසො ඛෙම’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං.
‘උප්පාදො භයං, අනුප්පාදො ඛෙම’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, ‘පවත්තං භයං, අප්පවත්තං ඛෙම’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං -පෙ- ‘උපායාසො භයං, අනුපායාසො ඛෙම’න්ති, සන්තිපදෙ ඤාණං.
’උප්පාදො දුක්ඛ’න්ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං, ‘පවත්තං දුක්ඛ’න්ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං -පෙ- ‘උපායාසො දුක්ඛ’න්ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.
අනුප්පාදො සුඛ’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, ‘අප්පවත්තං සුඛ’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං -පෙ- ‘අනුපායාසො සුඛ’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං.
‘උප්පාදො දුක්ඛං, අනුප්පාදො සුඛ’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, ‘පවත්තං දුක්ඛං, අප්පවත්තං සුඛ’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං -පෙ- ‘උපායාසො දුක්ඛං, අනුපායාසො සුඛ’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං.
‘උප්පාදො සාමිස’න්ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං, ‘පවත්තං සාමිස’න්ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා -පෙ- ‘උපායාසො සාමිස’න්ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.
‘අනුප්පාදො නිරාමිස’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, ‘අප්පවත්තං නිරාමිස’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, -පෙ- ‘අනුපායාසො නිරාමිස’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං.
‘උප්පාදො සාමිසං, අනුප්පාදො නිරාමිස’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, ‘පවත්තං සාමිසං, අප්පවත්තං නිරාමිස’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං -පෙ- ‘උපායාසො සාමිසං, අනුපායාසො නිරාමිස’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං.
‘උප්පාදො සඞ්ඛාරා’ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං, ‘පවත්තං සඞ්ඛාරා’ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං -පෙ- ‘උපායාසො සඞ්ඛාරා’ති භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.
‘අනුප්පාදො නිබ්බාන’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, ‘අප්පවත්තං නිබ්බාන’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, -පෙ- ‘අනුපායාසො නිබ්බාන’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං.
‘උප්පාදො සඞ්ඛාරා, අනුප්පාදො නිබ්බාන’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං, ‘පවත්තං සඞ්ඛාරා අප්පවත්තං නිබ්බාන’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං -පෙ- ‘උපායාසො සඞ්ඛාරා, අනුපායාසො නිබ්බාන’න්ති සන්තිපදෙ ඤාණං.
1. උප්පාදඤ්ච පවත්තඤ්ච නිමිත්තං දුක්ඛන්ති පස්සති
ආයූහනං පටිසන්ධිං ඤාණං ආදීනවෙ ඉදං
ආයූහනං පටිසන්ධිං ඤාණං ආදීනවෙ ඉදං
2. අනුප්පාදං අප්පවත්තං අනිමිත්තං සුඛන්ති ච
අනායූහනං අප්පටිසන්ධිං ඤාණං සන්තිපදෙ ඉදං
අනායූහනං අප්පටිසන්ධිං ඤාණං සන්තිපදෙ ඉදං
3. ඉදං ආදීනවෙ ඤාණං පඤ්චට්ඨානෙසු ජායති
පඤ්චට්ඨානෙ සන්තිපදෙ දස ඤාණෙ පජානාති,
ද්වින්නං ඤාණානං කුසලාතා නානාදිට්ඨිසු න කම්පතී’ති.
පඤ්චට්ඨානෙ සන්තිපදෙ දස ඤාණෙ පජානාති,
ද්වින්නං ඤාණානං කුසලාතා නානාදිට්ඨිසු න කම්පතී’ති.
තං ඤාතට්ඨෙන ඤාණං, පජානනට්ඨෙන පඤ්ඤා. තෙන වුච්චති. භයතුපට්ඨානෙ පඤ්ඤා ආදීනවෙ ඤාණං.
ආදීනවඤාණනිද්දෙසො.
9. මුඤ්චිතුකම්යතාඤාණං
කථං මුඤ්චිතුකම්යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං:
උප්පාදං මුඤ්චිතුකම්යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං. මුඤ්චිතුකම්යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං, නිමිත්තං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- ආයුහනං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- පටිසන්ධිං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- ගතිං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- නිබ්බත්තිං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- උපපත්තිං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- ජාතිං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- ජරං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- ව්යාධිං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- මරණං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- සොකං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- පරිදෙවං මුඤ්චිතුකම්යතා -පෙ- උපායාසං මුඤ්චිතුකම්යතාපටිසඞ්ඛාසන්තිට්ඨනා පඤ්ඤා සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාසු ඤාණං.