9. 7.
දිට්ඨිඤ්ච නිස්සාය අනුපුච්ඡමානො (මාගන්දියා’ති භගවා)
සමුග්ගහීතෙසු පමොහමාගතො,
ඉතො ච නාද්දක්ඛි අණුම්පි සඤ්ඤං
තස්මා තුවං මොමූහතො දහාසි.
දිට්ඨිඤ්ච නිස්සාය අනුපුච්ඡමානොති - මාගන්දියො බ්රාහ්මණො දිට්ඨිං නිස්සාය දිට්ඨිං පුච්ඡති, ලග්ගනං නිස්සාය ලග්ගනං පුච්ඡති, බන්ධනං නිස්සාය බන්ධනං පුච්ඡති, පළිබොධං නිස්සාය පළිබොධං පුච්ඡති; අනුපුච්ඡමානොති පුනප්පුනං පුච්ඡතීති - ‘දිට්ඨිඤ්ච නිස්සාය අනුපුච්ඡමානො. ‘මාගන්දියාති භගවා තං බ්රාහ්මණං නාමෙන ආලපති; භගවාති - ගාරවාධිවචනං -පෙ- සච්ඡිකාපඤ්ඤත්ති යදිදං ‘භගවා’ති - ‘මාගන්දියාති භගවා.’
සමුග්ගහීතෙසු පමොහමාගතොති - යා සා දිට්ඨි තයා ගහිතා පරාමට්ඨා අභිනිවිට්ඨා අජ්ඣොසිතා අධිමුත්තා, තායෙව ත්වං දිට්ඨියා මූළ්හොසි පමූළ්හොසි සම්මූළ්හොසි මොහං ආගතොසි පමොහං ආගතොසි සම්මොහං ආගතොසි අන්ධකාරං පක්ඛන්නොසීති ‘සමුග්ගහීතෙසු පමොහමාගතො.’
ඉතො ච නාද්දක්ඛි අණුම්පි සඤ්ඤන්ති - ඉතො අජ්ඣත්තසන්තිතො වා පටිපදාතො වා ධම්මදෙසනාතො වා යුත්තසඤ්ඤං වා පත්තසඤ්ඤං වා ලක්ඛණසඤ්ඤං වා කාරණසඤ්ඤං වා ඨානසඤ්ඤං වා නප්පටිලභසි කුතො ඤාණන්ති එවම්පි - ‘ඉතො ච නාද්දක්ඛි අණුම්පි සඤ්ඤං.’ අථවා, අනිච්චං වා අනිච්චසඤ්ඤානුලොමං වා, දුක්ඛං වා දුක්ඛසඤ්ඤානුලොමං වා, අනත්තං වා අනත්තසඤ්ඤානුලොමං වා, සඤ්ඤුප්පාදමත්තං වා සඤ්ඤානිමිත්තං වා නප්පටිලභසි, කුතො ඤාණන්ති එවම්පි - ‘ඉතො ච නාද්දක්ඛි අණුම්පි සඤ්ඤං.’
තස්මා තුවං මොමූහතො දහාසීති - ‘තස්මාති’ තස්මා තංකාරණා තංහෙතු තප්පච්චයා තන්නිදානා මොමූහධම්මතො බාලධම්මතො මූළ්හධම්මතො අඤ්ඤාණධම්මතො අමරාවික්ඛෙපධම්මතො දහාසි පස්සසි දක්ඛසි ඔලොකෙසි නිජ්ඣායසි උපපරික්ඛසීති ‘තස්මා තුවං මොමූහතො දහාසී’ති.
තෙනාහ භගවා:
“දිට්ඨිඤ්ච නිස්සාය අනුපුච්ඡමානො (’මාගන්දියා’ති භගවා)
සමුග්ගහීතොසි පමොහමාගතො,
ඉතො ච නාද්දක්ඛි අණුම්පි සඤ්ඤං
තස්මා තුවං මොමූහතො දහාසී’ති.
9. 8.
සමො විසෙසී උදවා නිහීනො
යො මඤ්ඤති සො විවදෙථ තෙන.
තීසු විධාසු අවිකම්පමානො
සමො විසෙසීති න තස්ස හොති.
සමො විසෙසි උදවා නිහීනො යො මඤ්ඤති සො විවදෙථ තෙනාති - ‘සදිසොහමස්මී’ති වා ‘සෙය්යොහමස්මී’ති වා ‘හීනොහමස්මී’ති වා, යො මඤ්ඤති, සො තෙන මානෙන තාය දිට්ඨියා තෙන වා පුග්ගලෙන කලහං කරෙය්ය භණ්ඩනං කරෙය්ය විග්ගහං කරෙය්ය විවාදං කරෙය්ය මෙධගං කරෙය්ය: “න ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාසි, අහං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානාමි. කිං ත්වං ඉමං ධම්මවිනයං ආජානිස්සසි? මිච්ඡාපටිපන්නො ත්වමසි. අහමස්මි සම්මාපටිපන්නො. සහිතම්මෙ, අසහිතන්තෙ. පුරෙ වචනීයං පච්ඡා අවච. පච්ඡා වචනීයං පුරෙ අවච. ආචිණ්ණන්තෙ විපරාවත්තං. ආරොපිතො තෙ වාදො. නිග්ගහීතොසි. චර වාදප්පමොක්ඛාය. නිබ්බෙඨෙහි සචෙ පහොසී’ති - සමො විසෙසී උදවා නිහීනො යො මඤ්ඤති සො විවදෙථ තෙන.
තීසු විධාසු අවිකම්පමානො සමො විසෙසීති න තස්ස හොතීති - යස්සෙතා තිස්සො විධා පහීනා සමුච්ඡින්නා වූපසන්තා පටිප්පස්සද්ධා අභබ්බුප්පත්තිකා ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪා, සො තීසු විධාසු න කම්පති න විකම්පති; අවිකම්පමානස්ස පුග්ගලස්ස ‘සදිසොහමස්මී’ති වා ‘සෙය්යොහමස්මී’ති වා ‘හීනොහමස්මී’ති වා; න තස්ස හොතීති න මය්හං හොතීති - තීසු විධාසු අවිකම්පමානො සමො විසෙසීති න තස්ස හොති.
තෙනාහ භගවා:
“සමො විසෙසී උදවා නිහීනො
යො මඤ්ඤති සො විවදෙථ තෙන.
තීසු විධාසු අවිකම්පමානො
සමො විසෙසීති න තස්ස හොති.
9. 9.
සච්චන්ති සො බ්රාහ්මණො කිං වදෙය්ය
මුසාති වා සො විවදෙථ කෙන,
යස්මිං සමං විසමං වාපි නත්ථි
ස කෙන වාදං පටිසංයුජෙය්ය.