8. 2.
තෙ වාදකාමා පරිසං විගය්හ
බාලං දහන්ති මිථු අඤ්ඤමඤ්ඤං,
වදන්ති තෙ අඤ්ඤසිතා කථොජ්ජං
පසංසකාමා කුසලාවදානා.
තෙ වාදකාමා පරිසං විගය්හාති - ‘තෙ වාදකාමා’ති තෙ වාදකාමා වාදත්ථිකා වාදාධිප්පායා වාදපුරෙක්ඛාරා වාදපරියෙසනං චරන්තා; පරිසං - ඛත්තියපරිසං බ්රාහ්මණපරිසං ගහපතිපරිසං සමණපරිසං විගය්හ ඔගය්හ; විගය්හාති අජ්ඣොගහෙත්වා පවිසිත්වාති ‘තෙ වාදකාමා පරිසං විගය්හ.’
බාලං දහන්ති මිථු අඤ්ඤමඤ්ඤන්ති - ‘මිථූ’ති ද්වෙ ජනා ද්වෙ කලහකාරකා ද්වෙ භණ්ඩනකාරකා ද්වෙ භස්සකාරකා ද්වෙ විවාදකාරකා ද්වෙ අධිකරණකාරකා ද්වෙ වාදිනො ද්වෙ සල්ලාපකා; තෙ අඤ්ඤමඤ්ඤං හීනතො නිහීනතො ඔමකතො ලාමකතො ඡත්තකතො පරිත්තතො දහන්ති පස්සන්ති දක්ඛන්ති ඔලොකෙන්ති නිජ්ඣායන්ති උපපරික්ඛන්තීති ‘බාලං දහන්ති මිථු අඤ්ඤමඤ්ඤං. ‘
වදන්ති තෙ අඤ්ඤසිතා කථොජ්ජන්ති - තෙ අඤ්ඤං සත්ථාරං ධම්මක්ඛානං ගණං දිට්ඨිං පටිපදං මග්ගං නිස්සිතා අස්සිතා අල්ලීනා උපගතා අජ්ඣොසිතා අධිමුත්තා; කථොජ්ජං වුච්චති කලහො භණ්ඩනං විග්ගහො විවාදො මෙධගං; අථවා කථොජ්ජන්ති අනොජවන්තී සා කථා කථොජ්ජං වදන්ති, කලහං වදන්ති. භණ්ඩනං වදන්ති. විග්ගහං වදන්ති. විවාදං වදන්ති. මෙධගං වදන්ති කථෙන්ති භණන්ති දීපයන්ති වොහරන්තීති ‘වදන්ති තෙ අඤ්ඤසිතා කථොජ්ජං.’
පසංසකාමා කුසලාවදානාති - ‘පසංසකාමා’ති පසංසකාමා පසංසත්ථිකා පසංසාධිප්පායා පසංසාපුරෙක්ඛාරා පසංසාපරියෙසනං චරන්තා; කුසලාවදානාති කුසලවාදා පණ්ඩිතවාදා ථිරවාදා ඤායවාදා හෙතුවාදා ලක්ඛණවාදා කාරණවාදා ඨානවාදා සකාය ලද්ධියාති ‘පසංසකාමා කුසලාවදානා.’
තෙනාහ භගවා:
“තෙ වාදකාමා පරිසං විගය්හ
බාලං දහන්ති මිථු අඤ්ඤමඤ්ඤං,
වදන්ති තෙ අඤ්ඤසිතා කථොජ්ජං
පසංසකාමා කුසලාවදානා”ති.
8. 3.
යුත්තො කථායං පරිසාය මජ්ඣෙ
පසංසමිච්ඡං විනිඝාති හොති,
අපාසදස්මිං පන මඞ්කු හොති,
නින්දාය සො කුප්පති රන්ධමෙසී.
යුත්තො කථායං පරිසාය මජ්ඣෙති - ඛත්තියපරිසාය වා බ්රාහ්මණපරිසාය වා ගහපතිපරිසාය වා සමණපරිසාය වා මජ්ඣෙ අත්තනො කථායං යුත්තො පයුත්තො ආයුත්තො සමායුත්තො සම්පයුත්තො කථෙතුන්ති ‘යුත්තො කථායං පරිසාය මජ්ඣෙ’
පසංසමිච්ඡං විනිඝාති හොතීති - ‘පසංසමිච්ඡ’න්ති පසංසං ථොමනං කිත්තිං වණ්ණහාරියං ඉච්ඡන්තො පත්ථයන්තො පිහයන්තො අභිජප්පන්තො; විනිඝාති හොතීති - පුබ්බෙව සල්ලාපා කථංකථී විනිඝාති හොති: ‘ජයො නු ඛො මෙ භවිස්සති, පරාජයො නු ඛො මෙ භවිස්සති, කථං නිග්ගහං කරිස්සාමි, කථං පටික්කම්මං කරිස්සාමි, කථං විසෙසං කරිස්සාමි, කථං පටිවිසෙසං කරිස්සාමි, කථං ආවෙඨියං කරිස්සාමි, කථං නිබ්බෙඨියං කරිස්සාමි, කථං ඡෙදං කරිස්සාමි, කථං මණ්ඩලං කරිස්සාමී’ති. එවං පුබ්බෙව සල්ලාපා කථඞ්කථී විනිඝාති හොතීති ‘පසංසමිච්ඡං විනිඝාති හොති.’
අපාසදස්මිං පන මඞ්කු හොතීති - ‘යෙ තෙ පඤ්හවීමංසකා පරිසා පාරිසජ්ජා පාසාරිකා තෙ අපසාදෙන්ති: ‘අත්ථාපගතං භණිත’න්ති අත්ථතො අපසාදෙන්ති. ‘බ්යඤ්ජනාපගතං භණිත’න්ති බ්යඤ්ජනතො අපසාදෙන්ති. ‘අත්ථබ්යඤ්ජනාපගතං භණිත’න්ති අත්ථබ්යඤ්ජනතො අපසාදෙන්ති. ‘අත්ථො තෙ දුන්නීතො. බ්යඤ්ජනං තෙ දුරොපිතං. අත්ථබ්යඤ්ජනං තෙ දුන්නීතං දුරොපිතං. නිග්ගහො තෙ අකතො. පටිකම්මං තෙ දුක්කතං. විසෙසො තෙ අකතො. පටිවිසෙසො තෙ දුක්කතො. ආවෙඨියා තෙ අකතා, නිබ්බෙඨියා තෙ දුක්කතා. ඡෙදො තෙ අකතො. මණ්ඩලං තෙ දුක්කතං. විසමං කථිතං දුක්කථිතං දුබ්භණිතං දුල්ලපිතං දුරුත්තං දුබ්භාසිත’න්ති අපසාදෙන්ති. අපාසදස්මිං පන මඞ්කු හොතීති අපාහතස්මිං මඞ්කු හොති පීළිතො ඝට්ටිතො බ්යාධිතො දොමනස්සිතො හොතීති අපාසදස්මිං පන මඞ්කු හොති.’
නින්දාය සො කුප්පති රන්ධමෙසීති - ‘නින්දාය ගරහාය අකිත්තියා අවණ්ණහාරිකාය කුප්පති ව්යාපජ්ජති පතිත්ථියති. කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොතී’තී නින්දාය සො කුප්පති. රන්ධමෙසීති රන්ධමෙසී විරන්ධමෙසී අපරද්ධමෙසී ඛලිතමෙසී ගලිතමෙසී ඝට්ටිතමෙසී විවරමෙසීති ‘නින්දාය සො කුප්පති රන්ධමෙසී.’
තෙනාහ භගවා:
“යුත්තො කථායං පරිසාය මජ්ඣෙ
පසංසමිච්ඡං විනිඝාති හොති,
අපාසදස්මිං පන මඞ්කු හොති
නින්දාය සො කුප්පති රන්ධමෙසී”ති.