3.
දුට්ඨට්ඨකසුත්තනිද්දෙසො.
අථ දුට්ඨට්ඨකසුත්තනිද්දෙසං වක්ඛති:
3. 1.
වදන්ති වෙ දුට්ඨමනාපි එකෙ
අථොපි වෙ සච්චමනා වදන්ති,
වාදං ච ජාතං මුනි නො උපෙති
තස්මා මුනී නත්ථි ඛීලො කුහිඤ්චි.
වදන්ති වෙ දුට්ඨමනාපි එකෙති - එකෙ තිත්ථියා දුට්ඨමනා පදුට්ඨමනා විරුද්ධමනා පටිවිරුද්ධමනා ආහතමනා පච්චාහතමනා ආඝාතිතමනා පච්චාඝාතිතමනා වදන්ති උපවදන්ති භගවන්තං ච භික්ඛුසඞ්ඝං ච අභූතෙනාති ‘වදන්ති වෙ දුට්ඨමනාපි එකෙ.’
අථොපි වෙ සච්චමනා වදන්තීති - යෙ තෙසං තිත්ථියානං සද්දහන්තා ඔකප්පෙන්තා අධිමුච්චන්තා සච්චමනා සච්චසඤ්ඤිනො භූතමනා භූතසඤ්ඤිනො තථමනා තථසඤ්ඤිනො යාථාවමනා යාථාවසඤ්ඤිනො අවිපරීතමනා අවිපරීතසඤ්ඤිනො වදන්ති උපවදන්ති භගවන්තඤ්ච භික්ඛුසඞ්ඝං ච අභූතෙනාති ‘අථොපි වෙ සච්චමනා වදන්ති.’
වාදං ච ජාතං මුනි නො උපෙතීති - සො වාදො ජාතො හොති සඤ්ජාතො නිබ්බත්තො අභිනිබ්බත්තො පාතුභූතො, පරතොඝොසො අක්කොසො උපවාදො භගවතො ච භික්ඛුසඞ්ඝස්ස ච අභූතෙනාති ‘වාදං ච ජාතං.’ මුනි නො උපෙතීති - ‘මුනී’ති මොනං වුච්චති ඤාණං, යා පඤ්ඤා පජානනා අමොහො ධම්මවිචයො සම්මාදිට්ඨි, තෙන ඤාණෙන සමන්නාගතො මුනි මොනප්පත්තො - පෙ - සඞ්ගජාලමතිච්ච සො මුනි. යො වාදං උපෙති, සො ද්වීහි කාරණෙහි වාදං උපෙති: කාරකො කාරකතාය වාදං උපෙති අථවා වුච්චමානො උපවදියමානො කුප්පති ව්යාපජ්ජති පතිත්ථියති කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති අකාරකොම්හීති. යො වාදං උපෙති, සො ඉමෙහි ද්වීහි කාරණෙහි වාදං උපෙති. මුනි ද්වීහි කාරණෙහි වාදං න උපෙති: අකාරකො මුනි අකාරකතාය වාදං න උපෙති. අථවා වුච්චමානො උපවදියමානො න කුප්පති න ව්යාපජ්ජති න පතිත්ථියති, න කොපඤ්ච දොසඤ්ච අප්පච්චයඤ්ච පාතුකරොති අකාරකොම්හීති. මුනි ඉමෙහි ද්වීහි කාරණෙහි වාදං න උපෙති න උපගච්ඡති න ගණ්හාති න පරාමසති න අභිනිවිසතීති ‘වාදඤ්ච ජාතං මුනි නො උපෙති.’
තස්මා මුනී නත්ථි ඛීලො කුහිඤ්චීති - ‘තස්මා’ති තස්මා තං කාරණා තංහෙතු තප්පච්චයා තන්නිදානා මුනිනො ආහතචිත්තතා ඛිලජාතතාපි නත්ථි, පඤ්චපි චෙතොඛිලා නත්ථි. තයොපි ඛීලා නත්ථි: රාගඛීලො දොසඛීලො මොහඛීලො නත්ථි න සංවිජ්ජති නූපලබ්භති පහීනො සමුච්ඡින්නො වූපසන්තො පටිප්පස්සද්ධො අභබ්බුප්පත්තිකො ඤාණග්ගිනා දඩ්ඪො. කුහිඤ්චීති - කුහිඤ්චි කිම්හිචි කත්ථචි, අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා අජ්ඣත්තබහිද්ධා වාති ‘තස්මා මුනී නත්ථි ඛීලො කුහිඤ්චී’ති.
තෙනාහ භගවා:
“වදන්ති වෙ දුට්ඨමනාපි එකෙ
අථොපි වෙ සච්චමනා වදන්ති,
වාදං ච ජාතං මුනි නො උපෙති
තස්මා මුනී නත්ථි ඛීලො කුහිඤ්චී”ති.
3. 2.
සකං හි දිට්ඨිං කථමච්චයෙය්ය
ඡන්දානුනීතො රුචියා නිවිට්ඨො,
සයං සමත්තානි පකුබ්බමානො
යථා හි ජානෙය්ය තථා වදෙය්ය.