16. 8.
කං සො සික්ඛං සමාදාය එකොදි නිපකො සතො,
කම්මාරො රජතස්සෙව නිද්ධමෙ මලමත්තනො.
කං සො සික්ඛං සමාදායාති - කං සො සික්ඛං ආදාය සමාදාය ආදියිත්වා සමාදියිත්වා ගණ්හිත්වා පරාමසිත්වා අභිනිවිසිත්වාති - කං සො සික්ඛං සමාදාය.
එකොදි නිපකො සතොති - ‘එකොදී’ති එකග්ගචිත්තො අවික්ඛිත්තචිත්තො අවිසාහටමානසො, සමථො සමාධින්ද්රියං සමාධිබලං -පෙ- සම්මාසමාධි; නිපකොති නිපකො පණ්ඩිතො පඤ්ඤවා බුද්ධිමා ඤාණී විභාවී මෙධාවී; සතොති චතුහි කාරණෙහි සතො: කායෙ කායානුපස්සනාසතිපට්ඨානං භාවෙන්තො සතො; වෙදනාසු - චිත්තෙ - ධම්මෙසු ධම්මානුපස්සනාසතිපට්ඨානං භාවෙන්තො සතො; සෙ වුච්චති සතොති - සතො.
කං සො සික්ඛං සමාදායාති - අධිසීලසික්ඛං පුච්ඡති, නිපකොති අධිපඤ්ඤාසික්ඛං පුච්ඡති, සතොති පාරිසුද්ධිං පුච්ඡතීති - කං සො සික්ඛං සමාදාය එකොදි නිපකො සතො.
කම්මාරො රජතස්සෙව නිද්ධමෙ මලමත්තනොති - ‘කම්මාරො: වුච්චති සුවණ්ණකාරො; ‘රජතං’ වුච්චති ජාතරූපං. යථා සුවණ්ණකාරො ජාතරූපස්ස ඔළාරිකම්පි මලං ධමති සංධමති නිද්ධමති; මජ්ඣිමකම්පි මලං ධමති සංධමති නිද්ධමති; සුඛුමකම්පි මලං ධමති සංධමති නිද්ධමති; එවමෙවං භික්ඛු අත්තනො ඔළාරිකෙපි කිලෙසෙ ධමති සංධමති නිද්ධමති; එවමෙවං භික්ඛු අත්තනො ඔළාරිකෙපි කිලෙසෙ ධමති සංධමති නිද්ධමති පජහති විනොදෙති බ්යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති.
මජ්ඣිමකෙපි කිලෙසෙ - සුඛුමකෙපි කිලෙසෙ ධමති සංධමති නිද්ධමති පජහති විනොදෙති බ්යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. අථ වා භික්ඛු අත්තනො රාගමලං දොසමලං මොහමලං මානමලං දිට්ඨිමලං කිලෙසමලං දුච්චරිතමලං අන්ධකරණං අචක්ඛුකරණං අඤ්ඤාණකරණං පඤ්ඤානිරොධිකං විඝාතපක්ඛිකං අනිබ්බානසංවත්තනිකං ධමති සංධමති නිද්ධමති පජහති විනොදෙති බ්යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති; අථ වා සම්මාදිට්ඨියා මිච්ඡාදිට්ඨිං ධමති සන්ධමති නිද්ධමති පජහති විනොදෙති බ්යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති; සම්මාසඞ්කප්පෙන මිච්ඡාසඞ්කප්පං - සම්මාවාචාය මිච්ඡාවාචං - සම්මාකම්මන්තෙන මිච්ඡාකම්මන්තං - සම්මාආජීවෙන මිච්ඡාආජීවං - සම්මාවායාමෙන මිච්ඡාවායාමං - සම්මාසතියා මිච්ඡාසතිං - සම්මාසමාධිනා මිච්ඡාසමාධිං - සම්මාඤාණෙන මිච්ඡාඤාණං - සම්මාවිමුත්තියා මිච්ඡාවිමුත්තිං ධමති සංධමති නිද්ධමති පජහති විනොදෙති බ්යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙති. අථවා අරියෙන අට්ඨඞ්ගිකෙන මග්ගෙන සබ්බෙ කිලෙසෙ සබ්බෙ දුච්චරිතෙ සබ්බෙ දරථෙ සබ්බෙ පරිළාහෙ සබ්බෙ සන්තාපෙ සබ්බාකුසලාභිසඞ්ඛාරෙ ධමති සංධමති නිද්ධමති පජහති විනොදෙති බ්යන්තීකරොති අනභාවං ගමෙතීති - කම්මාරො රජතස්සෙව නිද්ධමෙ මලමත්තනො.
තෙනාහ ථෙරො සාරිපුත්තො:
“කං සො සික්ඛං සමාදාය එකොදි නිපකො සතො,
කම්මාරො රජතස්සෙව නිද්ධමෙ මලමත්තනො”ති.
16. 9.
විජිගුච්ඡමානස්ස යදිදං ඵාසු
(සාරිපුත්තාති භගවා)
රිත්තාසනං සයනං සෙවතො වෙ,
සම්බොධිකාමස්ස යථානුධම්මං
තං තෙ පවක්ඛාමි යථා පජානං.
විජිගුච්ඡමානස්ස යදිදං ඵාසූති - ‘විජිගුච්ඡමානස්සා’ති ජාතියා විජිගුච්ඡමානස්ස, ජරාය - බ්යාධිනා - මරණෙන - සොකෙහි - පරිදෙවෙහි - දුක්ඛෙහි - දොමනස්සෙහි - උපායාසෙහි -පෙ- දිට්ඨිබ්යසනෙන දුක්ඛෙන විජිගුච්ඡමානස්ස අට්ටීයමානස්ස හරායමානස්සාති - විජිගුච්ඡමානස්ස; යදිදං ඵාසූති යං ඵාසු ඵාසුවිහාරං තං කථයිස්සාමි; කතමො ඵාසුවිහාරො? සම්මාපටිපදා අනුලොමපටිපදා අපච්චනීකපටිපදා අන්වත්ථපටිපදා ධම්මානුධම්මපටිපදා සීලෙසු පරිපූරකාරිතා ඉන්ද්රියෙසු ගුත්තද්වාරතා භොජනෙසු මත්තඤ්ඤුතා ජාගරියානුයොගො සතිසම්පජඤ්ඤං චත්තාරො සතිපට්ඨානා චත්තාරො සම්මප්පධානා චත්තාරො ඉද්ධිපාදා පඤ්චින්ද්රියානි පඤ්ච බලානි සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා අරියො අට්ඨඞ්ගිකො මග්ගො නිබ්බානඤ්ච නිබ්බානගාමිනී ච පටිපදා; අයං ඵාසුවිහාරොති - විජිගුච්ඡමානස්ස යදිදං ඵාසු.